II SA/Gl 1493/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza PPF skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z jego treści wynika, że strona prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, utrzymując się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2548 zł. W skład jej majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 135 m2 oraz lokal mieszkalny o pow. 120 m2. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Pismem z dnia 17 października 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się oraz udokumentowanie wysokości uzyskiwanego dochodu. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała kopię decyzji o waloryzacji emerytury, z której wynika, że od 1 marca 2013 r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 2544 zł netto. Oprócz tego strona przedłożyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że jest przewlekle chora i wymaga opieki innych osób, a ponadto nadesłała kopie faktur za zakup lekarstw w miesiącu październiku na łączną kwotę 250 zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2013 r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Od orzeczenia tego skarżąca złożyła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż jej sytuacja materialna nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim zwróciła uwagę na pogarszający się jej stan zdrowia oraz sytuację majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana w jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Zasadą wynikającą z art. 199 P.p.s.a. jest bowiem ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym strona musi wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Powyższe unormowanie wyraźnie wskazuje, że przesłanką badaną przez sąd jest głównie stan majątkowy wnioskodawcy, natomiast wiek oraz stan zdrowia nie wpływają bezpośrednio na treść orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 242/12). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy. Skarżącej nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przede wszystkim jednak zdaniem Sądu złożone przez skarżącą oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Mimo wezwania Sądu skarżąca nie nadesłała żadnego dokumentu, potwierdzającego wysokość bieżących kosztów utrzymania, przedstawiając jedynie odręcznie sporządzone zestawienie. Tymczasem wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, że znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa (vide: postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). Zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu) okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącą nie jest wystarczająca do rozpoznania jej wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżąca mimo wezwania nie przedstawiła bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez nią kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe mimo, że to właśnie na niej spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 260 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.