II SA/Gl 1506/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi S. K. i D. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 26 września 2025 r. nr WINB-WOA.7721.296.2025.DS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 26 września 2025 r., znak: [...], Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) - dalej "k.p.a.", art. 80 ust. 2, art. 81, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 roku, poz. 418 ze zm.) - dalej: "P.b.", po rozpatrzeniu wniesionego w terminie odwołania S. K. i D. K. (dalej "strony" lub "skarżący"), od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej "PINB" lub "organ I instancji"), nr [...], z dnia 7 sierpnia 2025 r., znak: [...], którą nałożono na strony obowiązek rozbiórki budynku rekreacji indywidulanej na terenie działki nr [...]przy ul. [...]w K., utrzymał ją w mocy. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem z 13 lutego 2024 r., nr [...], PINB nakazał stronom wstrzymanie budowy budynku rekreacji indywidualnej, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w K. oraz bezzwłoczne zabezpieczenie przedmiotowego obiektu budowlanego, a także usunięcie stanu zagrożenia w uzgodnieniu i pod nadzorem Dyrektora [...] w Z. P Sp. z o. o., poprzez usunięcie nieprawidłowości wpływających na stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia spowodowanego naruszeniem obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, a mianowicie § 10 w zw. z § 2 pkt 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640) – dalej "rozporządzenie w.t.g.", z powodu wzniesienia obiektu na gazociągu średniego ciśnienia. Równocześnie organ administracyjny pouczył strony o uprawnieniach w zakresie legalizacji spornego obiektu budowlanego wynikających z art. 48 ust. 3 P.b. Niezadowolone z powyższego postanowienia strony, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły zażalenie do organu odwoławczego domagając się uchylenia tego aktu i umorzenia postępowania, a także zasądzenia na ich rzecz od organu kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r., nr [...], ŚWINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji. Niezadowolone z powyższego postanowienia strony działające przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia tego aktu oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie, a także zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 799/24 oddalił skargę na postanowienie ŚWINB z dnia 15 kwietnia 2024 r. Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "NSA") złożyły na ten wyrok strony. Postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 799/24 tut. Sąd odrzucił skargę kasacyjną. W wyniku rozpoznania zażalenia stron na to postanowienie NSA oddalił je postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. sygn. akt II OZ 908/25. W dniu 16 lipca 2025 r. PINB poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i składania wyjaśnień do prowadzonej sprawy oraz o konieczności wydania decyzji rozbiórkowej budynku na działce nr [...] w K. z uwagi na niezłożenie wniosku o legalizację. W dniu 21 lipca 2025 r. strony złożyły wniosek o legalizację spornego budynku. Decyzją nr [...]z dnia 7 sierpnia 2025 r. PINB nakazał stronom rozbiórkę budynku rekreacji indywidulanej na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w K. . Odwołanie od ww. decyzji złożyły w dniu 1 września 2025 r. strony, zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika. W odwołaniu pełnomocnik stron zarzucił organowi I instancji błędną wykładnię art. 48 ust. 3 P.b., gdyż w jego ocenie postanowienie PINB z dnia 13 lutego 2024 r. o wstrzymaniu budowy budynku rekreacji indywidualnej "nie było prawomocne, a uprawomocniło się dopiero z chwilą wydania rozstrzygnięcia w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny tj. postanowienia z dnia 12 czerwca 2025 r., a wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisu art. 48a ust. 3 pr.bud. przemawia za przyjęciem, że użyte w nim pojęcie ostateczne powinno być rozumiane szerzej niż wynika to z definicji zawartej w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. i termin ten liczony powinien być w istocie od momentu uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, co skutkowało - w konsekwencji błędnej wykładni nieprawidłowym zastosowaniem przez organ regulacji przewidzianej w art. 49e pkt 1 pr.bud.". Opisaną wyżej decyzją organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W motywach rozstrzygnięcia ŚWINB przedstawił przebieg postępowania, ustalony stan faktyczny sprawy i przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Wskazał, że jego postanowienie z dnia 15 kwietnia 2024 r. było ostateczne w momencie wydania go przez organ, a "prawomocne było od dnia uzyskania prawomocności zapadłego na gruncie niniejszego sprawy wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 799/24 tj. 20 lutego 2025 r. Z kolei postanowienie PINB nr [...] z dnia 13 lutego 2024 r. nie uzyskało natychmiast waloru prawomocności ani ostateczności bowiem zostało od niego złożone zażalenie, w wyniku którego ŚWINB w dniu 15 kwietnia 2024 r. znak: [...] wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie PINB stało się ostateczne w dniu odebrania przez pełnomocnika Odwołujących postanowienia ŚWINB utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie PINB. Powyższe postanowienie ŚWINB zostało odebrane przez pełnomocnika Odwołujących w dniu 22 kwietnia 2024 r." Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o legalizacją spornego budynku strony złożyły w dniu 21 lipca 2025 r. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK931/24. Zdaniem organu odwoławczego "na żadnym etapie nie nastąpiło wstrzymanie postanowień organu I czy II instancji o wstrzymaniu budowy przedmiotowego budynku więc termin na złożenie wniosku o legalizację upływał po 30 dniach od dnia otrzymania postanowienia ŚWINB z dnia 15 kwietnia 2024 r., który z mocy przepisów prawa ma walor ostateczności. Powyższe postanowienie zostało doręczone 22 kwietnia 2024 r., a to oznacza, że termin na złożenie wniosku o legalizację upływał w dniu 30 maja 2024 r." Tym samym wobec nieprzedłożenia w wymaganym terminie wniosku o legalizację przedmiotu postępowania i wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji słusznie wydał decyzję o jego rozbiórce. ŚWINB podkreślił, że zastosowanie art. 49e P.b. w przypadku ziszczenia się którejkolwiek ze wskazanych w pkt 1 - 6 tego przepisu przesłanek nie zostało pozostawione uznaniu organu nadzoru budowlanego - PINB jest w takiej sytuacji zobligowany do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Niezadowoleni z rozstrzygnięcia organu odwoławczego skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności poprzez nierozstrzygnięcie zaistniałych w sprawie wątpliwości dotyczących treści normy prawnej na korzyść skarżących i w konsekwencji przyjęciu, że skarżący nie złożyli wniosku o legalizację w wymaganym terminie, przy czym taka wykładnia przepisów prawa wymuszałaby na stronie podjęcie działań legalizacyjnych w trakcie trwania postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło zakończyć się uchyleniem postanowienia o wstrzymaniu budowy, a skarżący mieli prawo oczekiwać, że nie będą zobowiązani do ponoszenia kosztów legalizacji przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, a zaskarżona decyzja prowadzi do sytuacji, w której skarżący zostali pozbawieni możliwości legalizacji z powodów proceduralnych, mimo, że złożyli wniosek o legalizację działając w dobrej wierze i w przekonaniu, że nadal przysługuje im termin na złożenie wniosku o legalizację, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza na rzetelność wydanej w sprawie decyzji administracyjnej; 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 49e pkt 1 w zw. z art. 48a ust. 1 i 3 P.b. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że skarżący nie złożyli wniosku o legalizację w wymaganym terminie, gdyż termin na złożenie wniosku o legalizację upłynął skarżącym w dniu 22 maja 2024 r. i liczony był od dnia, w którym to postanowienie ŚWINB z dnia 15 kwietnia 2024 r., znak [...]., stało się ostateczne w rozumieniu definicji zawartej wart. 16 § 1 k.p.a., co wprost przełożyło się na wydanie zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję PINB nr [...]z dnia 7 sierpnia 2025 r. nakazującej rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w K. , podczas gdy skarżący złożyli wniosek o legalizację w wymaganym terminie, gdyż ww. postanowienie na skutek wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie było prawomocne, a uprawomocniło się dopiero z chwilą wydania rozstrzygnięcia w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 12 czerwca 2025 r., a wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisu art. 48a ust. 3 P.b. przemawia za przyjęciem, że użyte w nim pojęcie "ostateczne" powinno być rozumiane szerzej niż wynika to z definicji zawartej wart. 16 § 1 i 3 k.p.a. i termin ten liczony powinien być w istocie od momentu uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na postanowienie ŚWINB; W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wnieśli o: 1. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) – dalej "p.p.s.a."; 2. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowo administracyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Ponadto skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania przez ŚWINB w całości zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o wstrzymanie wykonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w całości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2025 r. ŚWINB wstrzymał wykonanie swojej decyzji z dnia 26 września 2025 r., znak WINB.WOA.7721.296.2025.DS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że kwestionowany przez strony akt odpowiada wymogom prawa. Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna. Na wstępie podkreślenia wymaga, że początkowym etapem procedury w kontrolowanej sprawie było wydanie przez PINB postanowienia z 13 lutego 2024 r., nr [...], znak: [...], którym nakazał skarżącym: - wstrzymać budowę budynku rekreacji indywidualnej, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na terenie działki nr [...] przy ul. [...] w K. , - bezzwłocznie zabezpieczyć przedmiotowy obiekt budowlany oraz usunąć stan zagrożenia, w uzgodnieniu i pod nadzorem Dyrektora [...] w Z. P sp. z o.o., poprzez usunięcie nieprawidłowości wpływających na stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia 2/12 spowodowanych naruszeniem obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych tj. przepisów § 10 w zw. z § 2 pkt 30 rozporządzenia w.t.g., z uwagi na usytuowanie obiektu na gazociągu średniego ciśnienia. Podkreślić należy, że od postanowienia o wstrzymaniu budowy przysługiwało zażalenie (art. 48 ust. 4 P.b.), a w dalszej kolejności po wyczerpaniu toku instancji skarga do sądu administracyjnego. Strona miała zatem możliwość podważenia tego aktu i ustaleń prawnych oraz faktycznych, które legły u podstaw jego wydania. W przedmiotowej sprawie skarżący złożyli zażalenie na to postanowienie i organ odwoławczy w dniu 15 kwietnia 2025 r. utrzymał je w mocy. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 22 kwietnia 2025 r., co nie było kwestionowane przez nich na żadnym etapie postępowania. Z tym dniem postanowienie organu I instancji stało się ostateczne, ale nieprawomocne z uwagi na wniesioną przez skarżących skargę do tut. Sądu. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 799/24 WSA w Gliwicach oddalił skargę skarżących. Skarżący wnieśli skargę kasacyjna od tego wyroku, ale badając wymogi formalne skargi tut. Sąd odrzucił ją postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r. Zażalenie na to postanowienie wnieśli skarżący, jednak NSA postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. je oddalił. W konsekwencji orzeczenia NSA wyrok tut. Sądu uprawomocnił się. Uprawomocnienie się wyroku WSA w Gliwicach oznaczało, że postanowienie PINB z dnia 13 lutego 2024 r. stało się prawomocne z dniem 12 czerwca 2025 r. Przedmiotem postępowania, zakończonego kwestionowaną przez skarżących decyzją, nie było ani ustalanie kwestii legalności (a więc konieczności uzyskania pozwolenia na budowę lub stosownego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej), ani rozważanie charakteru prawnego obiektu wybudowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w K. , gdyż takie ustalenia PINB poczynił w postępowaniu, zakończonym postanowieniem z dnia 13 lutego 2024 r., którym wstrzymał prowadzenie przez skarżących robót budowlanych. Postanowienie to, co już podkreślono, zyskało walor ostatecznego i prawomocnego. Zgodnie z art. 48 ust. 4 P.b. skarżącym na ww. postanowienie przysługiwało zażalenie, a w postępowaniu wywołanym zażaleniem (i tylko w tym postępowaniu) mogli kwestionować dokonaną przez organ ocenę stanu faktycznego prowadząca do przyjęcia faktu samowoli budowlanej, czyli w konsekwencji kwestionować uznanie przez PINB faktu nielegalnej budowy. W takim też tylko postępowaniu mogłoby dojść potencjalnie do naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez wadliwe zebranie i ocenę materiału dowodowego w zakresie pozwalającym na ustalenie legalności obiektu (lub jej braku), a także samego charakteru obiektu budowalnego. Przedmiotem niniejszego postępowania było natomiast wyłącznie to, czy skarżący złożyli w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego wniosek o legalizację. Zgodnie treścią art. 48a P.b. 1. W terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. 2. Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji. 3. Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne. Z treści ust. 3 przywołanego wyżej przepisu wynika więc, że wniosek o legalizację należy wnieść w terminie 30 dni od dnia uzyskania przymiotu ostateczności przez postanowienie o wstrzymaniu budowy. Pojęcie ostateczności znajduje swoją definicję w art. 16 §1 k.p.a. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia jeszcze prawomocność decyzji administracyjnych. To decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu. Przepisy te mają zastosowanie analogicznie także do postanowień. W świetle tych regulacji pojęcie ostateczności decyzji czy postanowienia nie może obejmować jego prawomocności. Zdaniem Sądu, rozszerzenie pojęcia "ostateczności" również na prawomocność postanowienia o wstrzymaniu budowy wydanego na podstawie art. 48a ust. 3 P.b. poprzez zastosowanie wykładni celowościowej czy systemowej jest w świetle brzmienia art. 16 k.p.a. niedopuszczalne. Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny rozpatrywanej sprawy należy zgodzić się z argumentacją obu orzekających w sprawie organów, że wniosek skarżących o legalizację został złożony po terminie wynikającym z art. 48a P.b. W sprawie nie budzi wątpliwości Sadu, że postanowienie organu I instancji z dnia 13 lutego 2024 r. uzyskało przymiot ostateczności z chwilą doręczenia pełnomocnikowi skarżących postanowienia ŚWINB z dnia 15 kwietnia 2024 r. Stało się to w dniu 22 kwietnia 2024 r. i od tej daty zaczął biec dla skarżących 30-dniowy termin na złożenie wniosku o legalizację budowy. Upłynął on 22 maja 2024 r. (a nie jak błędnie przyjął organ odwoławczy 30 maja 2024 r.). Skarżący złożyli swój wniosek o legalizację w dniu 21 lipca 2025 r. Przekroczenie terminu ustawowego z art. 48a P.b. przez skarżących nie może w tej sytuacji budzić wątpliwości. Sąd zwraca uwagę, że gdyby nawet przyjąć wykładnię tego przepisu zaproponowaną przez pełnomocnika skarżących to ich wniosek został złożony po upływie 30 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia organu I instancji z dnia 13 lutego 2024 r. tj. 12 czerwca 2025 r. (data postanowienia NSA w sprawie o sygn. akt II OZ 908/25). Decyzja wydawana w oparciu o art. 49e pkt 1 P.b. ma zaś, jak wspomniano, charakter związany. Ziszczenie się przesłanki niezłożenia w wymaganym terminie wniosku o legalizację obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki. W tej fazie postępowania inne okoliczności nie były już przez organ badane. Nie miały one charakteru prawnokształtującego z punktu widzenia warunków stosowania art. 49e pkt 3 P.b. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e P.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego m.in. nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie złożą stosownego wniosku o legalizację w ustawowym terminie, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o rozbiórce. Decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 P.b. ma zatem charakter związany co oznacza, że w razie ziszczenia się przesłanki w nim przewidzianej organ zobowiązany jest do wydania decyzji o rozbiórce. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Samo zaś złożenie wniosku o legalizację jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie) z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1190/24, LEX nr 3849788). "Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e p.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie złożą stosownego wniosku o legalizację w ustawowym terminie lub mimo wyznaczenia terminu - nie przedłożą dokumentów legalizacyjnych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o rozbiórce" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 października 2025 r. sygn. akt. II SA/Gd 119/25, LEX nr 3938818). "Decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie ma charakter związany. Przed jej wydaniem organ nadzoru budowlanego nie bada ponownie charakteru wzniesionego obiektu, czy też faktu, czy został on zrealizowany w ramach samowoli" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1557/24, LEX nr 3854761). WSA w Opolu w wyroku z dnia 6 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Op 617/25, LEX nr 3979235, w zbliżonej sytuacji faktycznej i prawnej wskazał: "Niemniej jednak takiego poglądu skarżącej nie można zaaprobować. Próba kwestionowania zaskarżonej decyzji WINB z powodu braku dokonania ustaleń i ocen w zakresie wskazanym w art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a Prawa budowlanego (tj. w zakresie legalności spornej rozbudowy), w ocenie Sądu, nie może być skuteczna na obecnym etapie postępowania legalizacyjnego. Kwalifikacja i potrzeba legalizacji spornej rozbudowy została bowiem już rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem organu powiatowego z 14 października 2024 r. wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa budowlanego. Na obecnym etapie wydawania zaskarżonej decyzji WINB nie miał obowiązku ustalać i oceniać, czy skarżąca popełniła samowolę budowlaną, gdyż to zostało już rozstrzygnięte. Był jedynie zobligowany do ustalenia, czy skarżąca skorzystała z uprawnienia do legalizacji, tj. czy złożyła w wymaganym terminie wniosek o legalizację. W sytuacji stwierdzenia, że wniosku tego nie złożyła, był zobligowany nakazać rozbiórkę rozbudowanej samowolnie części budynku stacji paliw. Z tego względu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone w skardze zarzuty oparte na błędnym zakwalifikowania wykonanych przez skarżącą robót budowlanych, na które - w jej ocenie - nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia". Z uwagi na fakt niezłożenia przez skarżących, w terminie wniosku o legalizację, zapaść musiała (jako związana) decyzja o rozbiórce na zasadzie art. 49e pkt 1 P.b. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji.