II SA/Gl 1511/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. i D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w kwestii wniosku uczestniczki postępowania E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy E. W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. W treści formularza podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką L. S. oraz jej dwojgiem synów (wnuków E. W.), a nadto wskazała D. W. i A. W. W skład jej majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 60 m2, budynki gospodarcze (stodoła, obora) oraz grunty rolne o pow. 2,2 ha. Wnioskodawczyni podała, że aktualnie posiadane gospodarstwo nie przynosi żadnych dochodów, nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Nie podano natomiast jakichkolwiek konkretnych informacji na temat źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że L. S. od pół roku szuka pracy i pozostaje na "zapomodze", a wnuk jest po wypadku, po sześciu operacjach i porusza się na wózku inwalidzkim. Pismem z dnia 12 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał E. W. do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - wskazania, czy strona oraz osoby zamieszkujące wraz z nią (córka, syn, wnuki) otrzymują jakiekolwiek dochody: z tytułu świadczeń dla bezrobotnych, emerytur, rent, wynagrodzeń za prace, a jeżeli tak, to nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość tych świadczeń. W odpowiedzi E. W. nadesłała pismo procesowe z dnia 20 sierpnia 2015 r., w którym wyjaśniła, że zamieszkuje obecnie wraz z córką i jej mężem, który pracuje dorywczo i osiąga dochody rzędu 1000 zł miesięcznie. Córka nie pracuje i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych, zaś wnuki uczą się, starszy z nich jest po wypadku, porusza się na wózku i wymaga rehabilitacji. Jedynym dochodem strony jest 700 zł emerytury otrzymywane po dokonanych potrąceniach komorniczych. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 września 2015 r. oddalono wniosek uczestniczki postępowania E. W. o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 29 września 2015 r. E. W. wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie. Pismo to zostało potraktowane przez Sąd jako sprzeciw. W jego uzasadnieniu ww. uczestniczka zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wskazując, że złożyła oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym zgodnie ze stanem faktycznym. Jej sytuacja rodzinna nie zmieniła się, dalej mieszka z córką, zięciem i ich dwojgiem dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (vide: postanowienie NSA z dnia 29 mama 2013 r., sygn. akt II OZ 419/13). Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Powyższe unormowanie wyraźnie wskazuje, że przesłanką badaną przez sąd jest przede wszystkim stan majątkowy wnioskodawcy, natomiast wiek oraz stan zdrowia nie wpływają bezpośrednio na treść orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 242/12). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że uczestniczka postępowania E. W. nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu złożone przez nią oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a do tego jest niespójne. Na druku urzędowego formularza PPF wskazała, że zamieszkuje wyłącznie z córką i jej synami, a nadto wymieniła D. W. i A. W., tymczasem w piśmie z dnia 20 sierpnia 2015 r. wskazała również zięcia, podnosząc jednocześnie, że osoba ta uzyskuje dochód z prac dorywczych około 1.000 zł, czego w żaden sposób nie uprawdopodobniono. Tym samym istnieją poważne wątpliwości co do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze stroną. Nic nie wiadomo również na temat rzeczywistej struktury oraz wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się, gdyż strona uchyliła się od nadesłania dokumentów pozwalających ustalić ich wysokość. Brak jest również jakichkolwiek informacji na temat powodów, dla których wnuk skarżącej, który wedle jej oświadczenia uległ wypadkowi i który wymaga stałej opieki i rehabilitacji nie uzyskuje jakiegokolwiek wsparcia finansowego, czy to w postaci renty, czy też świadczeń z pomocy społecznej. W oparciu o przedłożone przez ww. uczestniczkę informacje nie można zatem zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że zasługuje ona na przyznanie prawa pomocy. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jej sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy. Tymczasem treść oświadczeń złożonych przez stronę nie jest wystarczająca do rozpoznania jej wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Zdaniem Sądu strona w sposób wybiórczy przedstawia okoliczności związane z jej sytuacją materialną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji materialnej, ignorując natomiast wezwanie do udokumentowania rzeczywistej wysokości wydatków. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 260 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.