II SA/Gl 1523/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi R. M. i U.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Dnia [...] r. U. M. (działając również jako pełnomocnik swojego męża R.) zamieszkała w R. przy ul [...] wystąpiła do Prezydenta Miasta R. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka [...] w R. w obrębie [...]. Nieruchomość ta została nabyta z mocy prawa przez Gminę R. dnia 1 stycznia 1999 r. na mocy art. 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Fakt ten został stwierdzony decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Nieruchomość powyższa znajduje się w pasie drogowym drogi gminnej (ul. [...]). Sprawę rozpatrywał w wyniku skargi byłych właścicieli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 marca 2010 r. (sygn. I SA/Wa 2059/Wa) skargę oddalił. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] wskazał jako organ właściwy to rozpatrzenia wniosku Starostę [...]. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż działka, której zwrotu domagają się U. M. i R. M. faktycznie zajęta jest pod pas drogi publicznej (ul [...]) jako boczna odnoga ul. [...]. Świadczy o tym uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. o zaliczeniu tej ulicy do dróg gminnych. W aktach administracyjnych znajduje się mapa, zgodnie z którą działka o numerze ewidencyjnym [...] znajduje się w pasie drogowym ul. [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, iż do nieruchomości przejętych na mocy ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 136-142). Od decyzji odwołali się R. M. i U. M.. Wskazali, iż w istocie ul. [...] ma inny przebieg niż faktycznie przyjmują organy i ich nieruchomość nie znajduje się w pasie drogowym. Wskazali również, że w pozostałej części przebiegu drogi (ul.[...]) nieruchomości nie zostały wywłaszczone, ale ustanowiono służebności gruntowe. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał skarżoną decyzje w mocy. W jego ocenie ustalenia organu, zwłaszcza w zakresie braku możliwości zwrotu nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest możliwe, są prawidłowe. Skargę na powyższą decyzje do tutejszego Sądu złożyli R. M. i U. M.. Domagając się uchylenia decyzji organu II instancji oraz zwrotu kosztów postępowania podnieśli, iż przebieg ul. [...] jest w istocie inny niż oznaczony na mapie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na początku należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle § 2 wspomnianego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia jako "P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] stwierdził nabycie wyżej oznaczonej nieruchomości z mocy prawa przez Gminę R.. Rozstrzygnięcie to podlegało kontroli Ministra Infrastruktury a następnie WSA w Warszawie i zostało utrzymane w obrocie prawnym jako prawidłowe. Podstawą takiego orzeczenia był art. 73 ust. 1 ustawy i 3 w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, decyzja taka ma charakter deklaratoryjny. Warto tu przytoczyć wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 listopada 2013 r. (sygn. II SA/Łd 903/13 – wszystkie orzeczenia przytoczone w uzasadnieniu za www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie skład orzekający wskazał, że "decyzja o wywłaszczeniu w trybie u.g.n. jest decyzją konstytutywną, natomiast decyzja w trybie art. 73 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ma charakter deklaratoryjny". Oznacza to, iż przejście nieruchomości następuje z mocy samego prawa a decyzja wojewody w tym zakresie potwierdza jedynie ten fakt. Podstawą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.). Nie ulega jednak wątpliwości, iż rozwiązanie powyższe może znaleźć zastosowanie tylko i wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości "wywłaszczonych". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2010 r. (sygn. I OSK 74/10) pod pojęciem "nieruchomość wywłaszczona", w świetle art. 216 u.g.n., należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie obowiązujących ustaw (dekretów z mocą ustaw) regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności nieruchomości za odszkodowaniem". Podobnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 1 kwietnia 2010 r. (sygn. SA/Wa 2118/09) stwierdził, iż pod pojęciem "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i w konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż postępowanie organów administracji było prawidłowe. Skarżący wnieśli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże przepis powyższy nie może zostać zastosowany, gdyż działka [...] w R. w obrębie [...] nie została wywłaszczona tylko przeszła z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego (Gminy R.). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.