II SA/Gl 154/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o wymeldowanie w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego - adwokata F. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej; Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ustanawiając dla niego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach wyznaczyła adwokata T. C.. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016 r., tutejszy Sąd oddalił skargę. W dniu 1 września 2016 r. adwokat T. C. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku wywodząc, iż orzeczenie to odpowiada wymogom wynikającym z obowiązującego prawa. Równocześnie zażądał przyznania kosztów sporządzenia powyższej opinii wg norm przepisanych. Wniosek adwokata T. C. został uwzględniony przez starszego referendarza sądowego postanowieniem z dnia 22 września 2016 r., mocą którego przyznano mu należne wynagrodzenie, w kwocie 147,60 zł. Następnie, w dniu 3 października 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo, którym Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach powiadomiła o wyznaczeniu dla strony skarżącej nowego pełnomocnika, w osobie adwokata F. B. (w miejsce adwokata T. C.). W dniu 13 października 2016 r. adwokat F. B. także złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, również żądając przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W tym miejscu trzeba podkreślić, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie należne pełnomocnikowi z urzędu, przysługuje mu tylko za faktycznie udzieloną pomoc prawną. Decyzja o przyznaniu prawa pomocy oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a nadto że Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wnioskujący adwokat, który jest drugim z kolei pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie, żąda przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego wyroku. Należy jednak podkreślić, że poprzedni pełnomocnik J. K. - adwokat T. C. złożył już taką opinię odnośnie przedmiotowego wyroku i otrzymał za tę czynność stosowne wynagrodzenie. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy żądanych kosztów udzielonej pomocy prawnej. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieusprawiedliwione jest przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy podejmowali w sprawie te same działania, w tym sporządzili dwie podobne w treści opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W istocie oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa (vide postanowienia tego Sądu: z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1287/07, z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 303/13 i z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 241/14 - wszystkie dostępne w CBOSA). Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że w świetle art. 177 § 4 p.p.s.a. - wprowadzonego do tej ustawy mocą nowelizacji, która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie, zaś termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Z brzmienia przywołanego unormowania wynika zatem, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy ma bezwzględny obowiązek podjęcia w postępowaniu sądowym, po wydaniu w sprawie orzeczenia kończącego postępowanie, stosownych czynności, a mianowicie powinien albo wnieść skargę kasacyjną od tego orzeczenia albo złożyć opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Złożenie przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej stanowi jednak wykonanie obowiązku przewidzianego w cytowanym art. 177 § 4 p.p.s.a., a zarazem wyczerpuje zakres prawa pomocy, które przyznane zostało stronie. W takiej sytuacji strona - w przypadku niezadowolenia ze stanowiska dotychczasowego pełnomocnika - może ustanowić nowego adwokata, jednak w przypadku, gdy także i ten pełnomocnik złoży opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - czyli dokona czynności tożsamej z dokonaną wcześniej przez poprzedniego adwokata, nie otrzyma za to wynagrodzenia albowiem nie może ono być przyznane drugi raz za tę samą czynność zwłaszcza jeśli nie polepszyła ona w żadnym stopniu sytuacji prawnej reprezentowanej przez niego strony. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.