II SA/Gl 159/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 listopada 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1921/2024/18334 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia 8 października 2024 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z 22 listopada 2024 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1921/2024/18334 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy C. (dalej "Wójt" lub "Organ I instancji") z 8 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Organ I instancji uznał, że kwoty wypłacone P. G. (dalej "Skarżąca") na rzecz dziecka D. G. za okres od marca 2023 r. do czerwca 2024 r. w wysokości 3.669,28 zł były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi. Jednocześnie zobowiązał Skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej kwocie 3.669,28 zł. Podstawę prawną decyzji stanowiły w szczególności przepisy art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 323; dalej "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Wójt decyzją z 26 kwietnia 2019 r., nr [...] przyznał Skarżącej zasiłek pielęgnacyjny na rzecz niepełnosprawnego dziecka. Następnie 12 kwietnia 2022 r. Wójt decyzją nr [...] zmienił pierwotną decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny w zakresie wydłużenia prawa do tego świadczenia do 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 9 sierpnia 2023 r. została wydana kolejna decyzja przedłużająca okres pobierania świadczenia rodzinnego. Prawo do zasiłku zostało przyznane na okres do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 15 lipca 2024 r. Skarżąca przedłożyła Organowi I instancji nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna, które zostało wydane [...] r. Organ I instancji we wznowionym postępowaniu decyzją z 30 sierpnia 2024 r., nr [...] r. uchylił decyzję własną z 9 sierpnia 2023 r. oraz odmówił zmiany decyzji własnej z 26 kwietnia 2019 r. Wobec tego Skarżącej nie przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 lutego 2023 r. do 30 czerwca 2024 r. W tej sytuacji zasiłek pielęgnacyjny został wypłacony mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, a taką okolicznością było wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, o czym Skarżąca została poinformowana w decyzji. Pomimo prawidłowego pouczenia Skarżąca zaniechała obowiązku dostarczenia nowego orzeczenia przez okres prawie 17 miesięcy. Organ I instancji nie miał obowiązku weryfikacji orzeczenia o niepełnosprawności w systemie EKSMON, gdyż nie ustalał nowego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W odwołaniu od decyzji Skarżąca wyjaśniła, że jej syn w okresie od marca 2023 r. do czerwca 2024 r. posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i zasiłek pielęgnacyjny mu się należał. Nowe orzeczenie o niepełnosprawności nie zostało przedłożone w GOPS z powodu bardzo trudnej sytuacji rodzinnej. Organ odwoławczy zaskarżoną obecnie decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w decyzjach przyznających zasiłek pielęgnacyjny wyraźnie wskazano, że okres na jaki przyznano świadczenie rodzinne jest związany z wydaniem kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności syna Skarżącej. Skarżąca została zatem poinformowana o dacie granicznej, do której zostaje przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Skarżąca została pouczona kiedy i jakie świadczenia jej przysługują. Jak wynika z akt sprawy decyzję z 12 kwietnia 2022 r. zawierającą stosowne pouczenia Skarżąca odebrała osobiście 13 kwietnia 2022 r., a nowe orzeczenie zostało wydane [...] r. zatem Skarżąca powinna niezwłocznie po otrzymaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności poinformować o tym fakcie Organ I instancji. Mimo to orzeczenie o niepełnosprawności syna zostało przedłożone Organowi I instancji dopiero 15 lipca 2024 r. Końcowo Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z art. 30 ust. 9 u.ś.r. istnieje możliwość umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia jej na raty. Skarżąca w skardze na decyzję Kolegium wyraziła niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Wyjaśniła, że z powodu trudnej sytuacji rodzinnej, w tym związanej z jej stanem zdrowia, nie była w stanie przedłożyć nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna. Wniosła o przyznanie jej prawa do świadczenia rodzinnego z uwagi na fakt, że w spornym okresie jej syn posiadał orzeczenie o niepełnosprawności i zasiłek mu się należał. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji Organu I instancji wykazała, że akty te dotknięte są uchybieniami w stopniu uzasadniającym ich wzruszenie. W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem wydanych decyzji jest ustalenie, czy organy prawidłowo uznały, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony Skarżącej za okres od marca 2023 r. do czerwca 2024 r. w kwocie 3.669,28 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Katalog przesłanek uznania świadczenia za nienależne pobrane wskazany został w art. 30 ust. 2 u.ś.r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Organ I instancji kwalifikując wypłacony zasiłek pielęgnacyjny jako świadczenie nienależnie pobrane powołał się na przesłankę z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. W myśl tej regulacji za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Stwierdzenie, że doszło do nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: 1) zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części; 2) dokonania wypłaty świadczenia rodzinnego pomimo wystąpienia ww. okoliczności; 3) pouczenia osoby pobierającej świadczenie rodzinne o skutkach zaistnienia ww. okoliczności, tj. o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Świadczeniem nienależnie pobranym jest bowiem świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Skoro art. 30 ust. 1 u.ś.r. posługuje się pojęciem "świadczenia nienależnie pobranego" to obowiązek zwrotu takiego świadczenia, obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., I OSK 981/10, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. warunkiem uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest dodatkowo świadomość osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do pobierania świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia. Z tego względu prawidłowe pouczenie, tj. poinformowanie świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia wpływa bezpośrednio na ocenę, czy wypłacone świadczenie miało charakter nienależnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia (por. wyroki NSA z: 17 czerwca 2021 r., I OSK 348/21; 27 lutego 2013 r., I OSK 1525/12; 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1701/12 – opubl. w CBOSA). Nie ulega zatem wątpliwości, że osoba pobierająca świadczenie rodzinne musi zostać prawidłowo, w sposób czytelny i zrozumiały pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do okoliczności sprawy należy wskazać, że decyzją Wójta z 26 kwietnia 2019 r. przyznano Skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz niepełnosprawnego syna. Na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.; dalej "ustawa o szczególnych rozwiązaniach") decyzją z 12 kwietnia 2022 r. zmieniono ww. decyzję w zakresie okresu przysługiwania zasiłku. Na mocy decyzji zmieniającej przyznano prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od 1 kwietnia 2022 r. do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przy czym w sprawie nie jest sporne, że [...] r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. zaliczył syna Skarżącej do osób niepełnosprawnych, co potwierdził orzeczeniem nr [...] Orzeczenie zostało wydane do [...] 2026 r. Nowe orzeczenie o niepełnosprawności Skarżąca przedłożyła Organowi I instancji 15 lipca 2024 r. Następnie należy wskazać, że w decyzji zmieniającej z 12 kwietnia 2022 r. zawarto ogólne pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 u.ś.r., tj. niezwłocznego powiadamiania organu właściwego wypłacającego świadczenie o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Ponadto wskazano, że nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi stosownie do art. 30 u.ś.r. W pouczeniu nie wskazano, że w przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności należy o tym niezwłocznie poinformować organ wypłacający świadczenie. Zdaniem Sądu z literalnego brzmienia ww. pouczenia wynika, że chodzi w nim o obowiązek informacyjny ujawnienia tylko takich okoliczności, które wpływają na prawo do zasiłku bądź na jego wysokość. W przypadku syna Skarżącej nowe orzeczenie o niepełnosprawności pozostawało bez wpływu na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego jak i na jego wysokość, gdyż potwierdzało, że syn Skarżącej zalicza się nadal do osób niepełnosprawnych. Okoliczności faktyczne i prawne, które wpływały na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie uległy zmianie. Syn Skarżącej przez cały okres pobierania zasiłku, w tym w okresie wskazanym w decyzji Organu I instancji z 8 października 2024 r., był osobą uprawnioną do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Jak podkreśla się w orzecznictwie przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które się ujawnią w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych decydujące są materialnoprawne przepisy u.ś.r., warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego z art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie ma takiego charakteru. Rację ma zatem Skarżąca, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności pozostawało w istocie bez wpływu na przysługujące jej synowi materialnie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego bowiem potwierdzało, że syn Skarżącej nadal pozostaje osobą niepełnosprawną. Brak poinformowania organu o uzyskaniu nowego orzeczenia nie spowodował, że świadczenia zostały wypłacone nienależnie, gdyż prawo do tego świadczenia w sensie materialnym nie ustało. Podkreślić przy tym trzeba, że przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie znosi generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy" co najogólniej ujmując oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 10 października 2019 r., IV SA/Wr 245/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 lipca 2022 r., II SA/Gl 281/22; wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2023 r., II SA/Łd 640/22 – opubl. w CBOSA). Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że Skarżąca nie została pouczona o tym, ze brak powiadomienia organu o uzyskaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skutkuje utratą prawa do pobierania przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego. W pouczeniu nie wskazano także, że brak zawiadomienia organu w tym przedmiocie może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i koniecznością ich zwrotu. Zdaniem Sądu powołanie w decyzji zmieniającej z 12 kwietnia 2022 r. przepisu art. 15h ustawy o szczególnych rozwiązaniach oraz samo brzmienie rozstrzygnięcia w zakresie daty końcowej, do której nastąpiło przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, nie jest tożsame ze spełnieniem przez organy obowiązku informacyjnego. Zwrócić w tym miejscu uwagę należy na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym ocena, czy w danym przypadku został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., wymaga uwzględnienia celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje (por. wyrok z 6 czerwca 2023 r., I OSK 1365/22, opubl. w CBOSA). Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być zatem świadoma, iż okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, bądź też wyłączająca możliwość jego przyznania wystąpiła. Wobec tego twierdzenia organów obu instancji co do skutecznego pouczenia Skarżącej o okolicznościach wyłączających prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego uznać należy za przedwczesne. W tym zakresie organy ograniczyły się bowiem do wskazania, iż niezbędne pouczenia zawarte były w treści doręczonej Skarżącej decyzji z 12 kwietnia 2022 r. W toku postępowania administracyjnego w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego obowiązkiem organów było poczynienie ustaleń w zakresie okoliczności determinujących prawo syna Skarżącej do tego świadczenia, a następnie wykazanie, że doszło do przyjęcia świadczenia w złej wierze, przy czym świadomość braku przysługiwania świadczenia powinna być odniesiona do udzielonego pouczenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy powinny także rozważyć, czy Skarżąca była w stanie - z uwagi na jej sytuację zdrowotną i rodzinną (podnoszone przez Skarżącą kwestie związane z terapią rodzinną i alkoholową) - prawidłowo odczytać i zrozumieć treść rozstrzygnięcia i pouczenia zawartego w decyzji zmieniającej z 12 kwietnia 2022 r. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że Organ I instancji decyzją z 9 sierpnia 2023 r., a więc już po uzyskaniu przez syna Skarżącej nowego orzeczenia o niepełnosprawności, przedłużył prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji potwierdził zatem istnienie uprawnienia syna Skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego. W tej sytuacji Skarżąca miała prawo sądzić, że brak jest przeszkód do dalszego pobierania świadczenia. Dla oceny świadomości Skarżącej ma również znaczenie okoliczność na którą zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że sposób sformułowania przepisu art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach nie jest do końca jednoznaczny i może stwarzać podstawę do rozbieżnych interpretacji. W oparciu o tę normę prawną sformułowana została wszak sentencja decyzji zmieniającej okres na jaki przyznano Skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Jak wskazał m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z 11 marca 2022 r. (II SA/Po 461/21, opubl. w CBOSA) oraz WSA w Łodzi w wyroku z 11 stycznia 2023 r. (II SA/Łd 640/22, opubl. w CBOSA): "jeżeli orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wygasa w okresie trwania pandemii wirusa SARS-CoV-2, ulega ono, z mocy prawa, przedłużeniu do 60. dnia licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ale nie dłużej niż do momentu wydania nowego orzeczenia. Okres, na jaki ustawodawca przedłużył ważność terminowego orzeczenia, a więc 60 dni tudzież data wydania nowego orzeczenia dotyczy sytuacji, w której odwołano stan zagrożenia epidemicznego lub stanu pandemii". Na gruncie takiej interpretacji można by dopuścić i taki pogląd, że orzeczenie o niepełnosprawności wydane synowi Skarżącej w 2019 r. było nadal orzeczeniem ważnym, tj. nie wygasło, pomimo wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazana niejednoznaczność analizowanej regulacji może być istotna w kontekście przepisu art. 7a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż organy orzekające nie zbadały w sposób prawidłowy czy zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa syna Skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego, a jeśli tak to czy zachodziła sytuacja świadomego działania, stanowiąca następstwo pouczenia przez organ o skutkach zaniechania poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Tym samym decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organy nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów k.p.a. Co więcej informacja o wydaniu nowego orzeczenia, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonych decyzji, powinna być znana organom z urzędu. W związku z tym wszczęcie postępowania w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia i wydanie decyzji po upływie dwóch lat od wystąpienia zdarzenia, z którym organ wiąże utratę prawa do świadczenia, pozostaje nie do pogodzenia z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego w demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, kierując się wskazaną przez Sąd wykładnią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustali czy pobrany zasiłek pielęgnacyjny w spornym okresie nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu omawianej regulacji, względnie rozważy umorzenie postępowania w tym przedmiocie, uzasadniając swoje stanowisko stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, oraz - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).