II SA/Gl 1591/19

WyrokWSA w Gliwicach2020-03-11

Skład orzekający: Beata Kalaga-Gajewska, Bonifacy Bronkowski, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stypendium socjalne otrzymane przez żonę w roku bazowym (2014), kiedy nie byli jeszcze małżeństwem, powinno być wliczane do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, jeśli dochód ten został faktycznie utracony?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie ustaliły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszając przepisy Kpa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia jest prawidłowe ustalenie dochodu rodziny w okresie zasiłkowym, a nie tylko w roku bazowym, zgodnie z celem ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, który zakłada wsparcie rodzin o niskich dochodach w dłuższym okresie. W związku z tym, kwestia stypendium socjalnego z roku 2014 stała się bez znaczenia dla rozpoznania sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący K. O. ubiegał się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe, wliczając do niego stypendium socjalne żony z 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię pojęcia utraty dochodu i nieuwzględnienie faktu, że stypendium zostało uzyskane przed zawarciem małżeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Burmistrz Miasta P. odmówił przyznania K. O. (dalej też jako strona lub skarżący) prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. O. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że miesięczny dochód strony na jednego członka jej rodziny w 2014 r. wyniósł 831.60 zł, a zatem zostało przekroczone ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800, 00 zł. Strona wniosła od tej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej też jako SKO lub Kolegium) utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreśliło, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia określa ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 dalej ustawa, obecnie Dz. U. 2019 poz. 2407). Wskazało, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia dochodu rodziny, a przede wszystkim uznania, czy uzyskane w 2014 r. przez żonę strony stypendium socjalne powinno być doliczone do dochodu rodziny. Wyjaśniło, że jak wskazał organ I instancji, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, na dochód rodziny strony w roku 2014 składają się dochody z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w wysokości 427,74 zł, stypendium przyznane M. O. w wysokości 3.800 zł, co łącznie daje kwotę 4.227,74 zł. Ponadto stwierdziło, że strona w listopadzie 2015 r. podjęła zatrudnienie, wobec czego do dochodu należy doliczyć kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po tym miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, czyli za miesiąc grudzień 2015 r. w wysokości 2.142,51 zł. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, iż dochód rodziny wyniósł 2.494,82 zł co daje kwotę 831,61 zł miesięcznie na osobę w rodzinie i przekracza kryterium dochodowe o kwotę 31,61 zł. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu kwestii Kolegium wskazało, że art. 2 pkt 19 ustawy określa zamknięty katalog sytuacji utraty dochodu. W świetle treści tego przepisu brak jest podstaw do uznania stypendium wypłaconego w 2014 r. żonie skarżącego za dochód utracony. SKO uznało za bez znaczenia fakt, że w 2014 r. obecni małżonkowie nie stanowili jeszcze rodziny. We wniesionej na powyższą decyzję SKO skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił zarówno naruszenie prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1-3 ustawy poprzez jego błędną wykładnię, jak również naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 7, art. 8 i art. 80 Kpa. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że nie można doliczyć do dochodu rodziny stypendium socjalnego otrzymywanego przez jego żonę w 2014 r. skoro dochód ten został utracony przez nią w sposób faktyczny i bezpowrotny oraz gdy został on uzyskany gdy nie byli jeszcze małżeństwem. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie, a to w związku z toczącym się postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie sygn. akt P6/17. Po podjęciu tego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 980/169 uchylił w/w decyzję SKO z dnia [...] r. oraz poprzedzającą decyzję Burmistrza Miasta P. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie był art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o którym mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W rozpoznawanej sprawie powodem odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko było to, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe, wskazane w art. 5 ust. 3 ustawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd podniósł, że Trybunał Konstytucyjny umarzając postępowanie w sprawie o sygn. P 6/17 uznał, iż brak wprowadzenia w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci mechanizmu złotówka za złotówkę nie jest wynikiem przeoczenia ustawodawcy ale konsekwentnym zaniechaniem unormowania tej kwestii ze względu na zupełnie inne założenia i cele przedmiotowej regulacji. Zatem, w ocenie Sądu ustanowienie kryterium dochodowego na członka rodziny przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest celowym działaniem ustawodawcy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach organy prowadzące postępowanie nie ustaliły wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia co do istoty sprawy okoliczności, nie spełniając tym samym wymogów jakie stawiają organom w tym względzie przepisy art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Przy czym naruszenie wskazanych przepisów postępowania miało swoją przyczynę w niedokonaniu wykładni przepisów ustawy o pomocy we wzajemnym powiązaniu, w tym zwłaszcza przepisu określającego podmioty uprawnione do świadczenia wychowawczego i cel tego świadczenia, przepisu zawierającego definicję legalną rodziny, przepisów regulujących kwestie związane z ustalaniem dochodu w rodzinie oraz przepisów regulujących postępowanie w sprawach o świadczenia wychowawcze i przepisu art. 48 ust. 2, zawartego w Rozdziale 7 "Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy" ustawy. Powołując się na treść art. 13 ust. 1, art. 5 ust. 3, art. 2 pkt 1, 2, 3, 16 oraz art. 48 ust. 1 i 2 ustawy Sąd zarzucił, iż organy orzekające nie wyjaśniły do końca z jakiego powodu przyjęły, iż doszło do przekroczenia w rodzinie skarżącego ustawowego progu dochodu na członka rodziny. Uzasadnienie organu I instancji jest bardzo lakoniczne i sprowadza się jedynie do matematycznego wyliczenia dochodu na członka rodziny w roku 2014 i to na podstawie informacji z Urzędu Skarbowego, informacji z ZUS i złożonych oświadczeń. Zarzucił też Sąd, że z zebranych przez organ I instancji dokumentów nie wynika, czy było wiadomym organowi kiedy skarżący zawarł związek małżeński, a w konsekwencji czy prawidłowo zostały zastosowane konkretne regulacje prawne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji nie dokonało analizy stanu faktycznego sprawy, uznając, że nie ma znaczenia kiedy został zawarty związek małżeński i to mimo dokumentu dołączonego do odwołania, z którego jasno wynika, że obecna małżonka skarżącego pobierała stypendium socjalne przed zawarciem związku małżeńskiego. Sąd zwrócił też uwagę na odmienność świadczenia wychowawczego i stypendium socjalnego, przy tym dodał, że "można się zastanawiać, czy można pozbawiać dziecka świadczenia wychowawczego ze względu na fakt, iż jeden z rodziców korzystał z innego świadczenia socjalnego przyznanego ze względu na swoją osobistą sytuację materialną i to przed zawarciem związku małżeńskiego." Zarzucił, iż organ odwoławczy stwierdzając, że "Ponadto bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy, jest podnoszony przez odwołującego fakt, iż w roku 2014 nie stanowili jeszcze rodziny", nie przedstawił w tym względzie "toku swojego rozumowania i nie wskazał z jakich to konkretnie regulacji ustawowych wnioski te wynikają". Zwracając uwagę na treść art. 7 ust. 1-3 w zw. z art. 48 ust. 2 ustawy Sąd zarzucił, że organy orzekające rozumienia tych przepisów nie przedstawiły, czego skutkiem było również niedokonanie w tym względzie koniecznych ustaleń okoliczności wskazanych w ich treści, a mających znaczenie dla rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Prezydent Miasta C. (zmiana organu pierwszej instancji w związku ze zmianą miejsca zamieszkania strony) działając na podstawie art. 104 Kpa w związku z art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ponownie odmówił przyznania K. O. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na rzecz jego małoletniego syna A. O. w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. z uwagi na niespełnienie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji powołując się na treść art. 2 pkt 14 i pkt 16, art. 5 ust. 3-4 oraz art. 7 ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień rozpatrywania sprawy ustalił, że w skład rodziny wnioskodawcy wchodzą: - K. O. – wnioskodawca, ojciec dziecka A. O. (pierwsze dziecko w myśl ustawy), - M. O. – żona wnioskodawcy, matka dziecka A. O., - A. O. – dziecko wnioskodawcy, na które wnioskowana jest pomoc. K. i M. O. są małżonkami od [...] r. Zgodnie z przepisami ustawy (art. 48) rokiem bazowym gdy chodzi o dochody do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w badanym okresie 2016/2017 był rok 2014 z uwzględnieniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu w roku bazowym i po nim. W ocenie organu biorąc pod uwagę dochód rodziny oraz jej strukturę, w momencie ustalania prawa do świadczeń bierze się pod uwagę stan faktyczny na dzień złożenia wniosku. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że rodzina wnioskodawcy w 2014 r. uzyskała dochód w wysokości 4 227,74 zł. Obliczając go wzięto pod uwagę: 1) dochód z tytułu prowadzonej przez K. O. działalności gospodarczej w kwocie 424,74 (zgodnie z rozliczeniem PIT – 36), podzielony przez 12 miesięcy daje kwotę 35,65 zł miesięcznie, 2) dochód K. O. z tytułu zatrudnienia w [A] S.A. od [...] r. r. za pierwszy przepracowany miesiąc, po miesiącu w którym podjęto zatrudnienie tj. grudzień 2015 r. (zaświadczenie z dnia [...] r.) w kwocie 2 142,51 zł (po odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne oraz zaliczki na podatek), 3) dochód nieopodatkowany za rok 2014 w kwocie 3 800 zł (stypendium [...] o charakterze socjalnym przyznane M. O.), podzielony przez 12 miesięcy daje kwotę 316,67 zł, w ocenie organu zgodnie z ustawą o pomocy państwa są to dochody niepodlegające utracie. Tym samym organ I instancji przyjął, że dochód rodziny wyniósł 2 494,82 zł, co w przeliczeniu na trzy osoby w rodzinie daje dochód na członka rodziny w kwocie 831,61 zł, tym samym przekroczone zostało ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, które wynosiło 800 zł. W ocenie organu katalog dochodów, które należy potraktować jako uzyskane lub utracone w myśl ustawy jest katalogiem zamkniętym i organ nie ma możliwości interpretacji rozszerzającej. Tym samym dochodu ze stypendium o charakterze socjalnym, otrzymanym w roku 2014 przez obecną żonę wnioskodawcy nie można potraktować jako dochodu utraconego. Biorąc pod uwagę dochód rodziny oraz jej strukturę, w momencie ustalania prawa do świadczeń bierze się stan faktyczny na dzień złożenia wniosku, a z definicji rodziny wynika, że stanowi ją zarówno małżonek jak i rodzic dziecka, co w tym przypadku jest tożsame. Organ podniósł, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego nie jest decyzją uznaniową i podejmowana jest w oparciu i aktualny stan prawny i faktyczny. Przyznanie świadczenia jest możliwe jedynie w przypadku spełnienia wszystkich kryteriów uprawniających do jego przyznania. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podnosząc przewlekłość postępowania administracyjnego oraz prowadzenie go z naruszeniem treści art. 8 Kpa, zanegował odwołanie się przez organ do literalnej, a nie celowościowej wykładni pojęcia utraty dochodu w odniesieniu do otrzymanego przez jego żonę w 2014 r. stypendium socjalnego. Zarzucił, że decyzja organu została wydana "w oderwaniu" od treści wydanego w toku postępowania wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 980/16. Zgłosił też wątpliwości co do prawidłowości przyjętego do wyliczenia dochodu rodziny i wysokości jego zarobku za grudzień 2015 r. W ocenie skarżącego nie został ustalony prawidłowo stan finansowy rodziny. Jego zdaniem bez znaczenia dla sprawy jest uzyskane wcześniej stypendium socjalne przez M. O., kiedy po pierwsze nie stanowili jeszcze rodziny, a po drugie stypendium to na dzień składania wniosku nie było pobierane już od ponad 2 lat, jest zatem "dochodem utraconym". Ponadto podniósł, że na odmienność istoty świadczenia wychowawczego oraz stypendium socjalnego wskazywał również Sąd w w/w wyroku z dnia 26 lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu powołując się na zebrany materiał dowodowy stwierdziło, że wnioskodawca jest żonaty od [...] r. i wspólnie z żoną stanowią trzyosobową rodzinę. Dochodem rodziny jest dochód z prowadzonej w 2014 r. działalności w kwocie 427,74 zł, co daje kwotę miesięczną w wysokości 35,65 zł, dochód uzyskany za grudzień 2015 r. z tytułu podjęcia zatrudnienia od dnia [...] r. w wysokości 2142,51 zł oraz stypendium o charakterze socjalnym w wysokości 3800 zł, co daje kwotę 316,67 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 2494,82 zł miesięcznie, a zatem na osobę wynosi 831,61 zł, co powoduje przekroczenie kryterium dochodowego. Dochód ten został wyliczony w oparciu o dokumenty dołączone do wniosku i zgodne z obowiązującymi przepisami. Poczynione ustalenia dawały podstawę do wydania orzeczenia o kwestionowanej odwołaniem treści. Przy jego podjęciu organ wypełnił "tezy" wydanego w sprawie wyroku. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO z dnia [...] r. skarżący wniósł o jej zmianę i przyznanie mu wnioskowanego świadczenia i o "zasądzenie" jego wypłaty. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy poprzez jego błędną wykładnię oraz z naruszeniem prawa procesowego, w tym art. 7, 8 oraz 80 Kpa, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób wzbudzający zaufanie jego uczestników do podjętych przez Kolegium działań, niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego, co skutkowało nie załatwieniem sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zarzucił też brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz "nieposzanowanie" prawomocnego wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 980/16. W uzasadnieniu skargi powtórzył i podtrzymał argumenty i twierdzenia zawarte wcześniej w odwołaniu, co do uznania otrzymanego w 2014 r. przez jego obecną żonę stypendium socjalnego za dochód utracony oraz co do pominięcia przez organy orzekające stanowiska wyrażonego przez WSA w Gliwicach w wyroku z 26 lutego 2016 r. Przy prokonstytucyjnej i celowościowej wykładni przepisów wnioskowane świadczenie powinien otrzymać. Podniósł, że art. 5 ust. 3 ustawy powinien być interpretowany w ten sposób, że przekroczenie określonego w nim kryterium dochodowego o kwotę pozbawioną z punktu widzenia kosztów wychowania dzieci jakiegokolwiek ekonomicznego znaczenia – nie stoi na przeszkodzie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Odmowa przyznania świadczenia pozostawałaby w rażącej sprzeczności z celem ustawy oraz z gwarantowanymi art. 2 Konstytucji RP zasadami sprawiedliwości społecznej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2019 r. skarżący podtrzymując skargę ponownie zanegował zasadność i trafność literalnej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów, skutkującą "wadą prawną" i wydaniem orzeczenia sprzecznego z celami ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Na rozprawie sądowej w dniu 11 marca 2020 r. skarżący podał, że po podjęciu zatrudnienia w listopadzie 2015 r. pracę kontynuował przez około 2 lata, tj. również w okresie zasiłkowym. Jego żona po skończeniu studiów podjęła działalność gospodarczą, którą również prowadziła w okresie zasiłkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji nie mogą się ostać, aczkolwiek zasadniczo z innych niż podniesionych w skardze powodów, które Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.) wziął pod rozwagę z urzędu. Decyzje te zostały bowiem wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do jej końcowego załatwienia, które to uchybienie proceduralne stanowiące naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kpa mogło mieć istotny wpływ na jej wynik w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie) świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługiwało osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekraczał 800 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie to oznacza to odpowiednio m.in. małżonków i rodziców dzieci. Nie może ulegać przy tym wątpliwości, że w tym względzie chodzi o stan istniejący w dacie złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze. Na gruncie niniejszej sprawy członkiem rodziny skarżącego jest zatem niewątpliwie jego żona M. O., będąca jednocześnie matką małoletniego A. O., na którego świadczenie jest wnioskowane. Co do zasady dochód ten jest ustalony według dochodu z roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Ponieważ wniosek dotyczy świadczenia w pierwszym okresie obowiązywania ustawy (okresu od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.) to zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 48 ust. 2 ustawy rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia, jest rok kalendarzowy 2014, z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie uzyskania dochodu. Chodzi zatem o dochód uzyskany w 2014 r. przez członków rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy, a więc m.in. dochód uzyskany wówczas przez małżonków i rodziców dzieci (dziecka). Niezrozumiały jest zatem w świetle treści powyższych przepisów zarzut skarżącego, że do obliczenia tego dochodu nie powinien być brany dochód osiągnięty w 2014 r. przez jego żonę M. O., gdyż nie była ona wówczas jeszcze jego żoną. Na tej zasadzie nie powinien być też brany pod uwagę dochód skarżącego osiągnięty w 2014 r. w sytuacji gdy on również nie byłby przy takim założeniu członkiem rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. W związku z treścią art. 48 ust. 2 ustawy zasadnicze trudności interpretacyjne nastręcza ustalenie dochodu rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę przy uwzględnieniu treści art. 7 ust. 1-3 ustawy, m.in. dlatego, że skoro skarżący podjął pracę w 2015 r. i kontynuował ją w 2016 r. (zgodnie z jego oświadczeniem na rozprawie sądowej), to w odniesieniu do jego osoby, zachodzi sytuacja o jakiej mowa w ust. 2 jak i w ust. 3 art. 7 ustawy. Uzyskał on bowiem dochód zarówno "w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo" (bo w roku 2015) jak i "po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego" (bo w roku 2016 i ewentualnie w roku 2017). Ponieważ wynikającą z art. 2 pkt 2 ustawy zasadą jest uwzględnienie dochodu członka rodziny obliczonego z uwzględnieniem dochodu w okresie rocznym, to zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, które legło u podstaw decyzji organów obu instancji, że wystarczy przekroczenie dochodu jedynie w danym miesiącu. Jakkolwiek zarówno treść ust. 2 jak i ust. 3 art. 7 budzi poważne wątpliwości interpretacyjne to niewątpliwie nie może być wykładana z pominięciem użytego w nich zwrotu "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego." Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że wykładnia celowościowa i systemowa treści art. 7 ust. 3 ustawy nie zezwala na przyjęcie, że do dochodu od którego uzależnione jest prawo do przedmiotowego świadczenia ma być zaliczony (uwzględniony) jedynie dochód uzyskany w części okresu świadczeniowego (zobacz w tym względzie m.in. wyroki: II SA/Go 1123/17 z 18 stycznia 2018 LEX nr 2435409, III SA/Kr 1380/17 i I OSK 668/17 z 23 stycznia 2019 r.). Wypaczałoby to też, zdaniem Sądu, intencje prawodawcy. U podstaw przyznania tego świadczenia leżał bowiem zamiar polepszenia warunków wychowania dzieci rodzin najuboższych, tj. rodzin posiadających niski dochód w dłuższym okresie. Wzięcie pod uwagę na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy jedynie dochodu w jednym miesiącu, co uczyniły w niniejszej sprawie organy orzekające nie tylko naruszałoby literalne brzmienie tego przepisu, ale też nie byłoby niewątpliwie zgodne z celem ustawy. Należy przy tym podkreślić, że z oczywistym naruszeniem treści art. 107 § 3 Kpa organy obu instancji w ogóle nie wyjaśniły w uzasadnieniach swoich decyzji dla czego przy ich wydawaniu i czynionych ustaleniach faktycznych pominęły w ogóle wskazaną wyżej część normy prawnej zawartej w treści art. 7 ust. 3 ustawy, mającej zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie i wpływ na rozpoznanie sprawy. Należy przy tym podkreślić, że z uwagi na datę orzekania przez organy, miały one możliwość uwzględnienia i rozliczenia pod kątem spełnienia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie skarżącego całego uzyskanego przez niego dochodu w objętym postępowaniem okresie zasiłkowym tj. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., tj. w okresie na jaki świadczenie jest ustalane w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę należało zdaniem Sądu i uczynią to organy orzekające przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącego ustalić biorąc pod uwagę dochód uzyskany przez jej członków w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Dopiero gdy tak przyjęty dochód przekraczałby kwotę 800 zł na osobę miesięcznie to zaistniałyby podstawy do przyjęcia, że przedmiotowe świadczenie w tym okresie skarżącemu nie przysługuje. W tym względzie Sąd miał też na uwadze, jak wynika z twierdzeń skarżącego złożonych na rozprawie sądowej, że w okresie zasiłkowym kontynuował on pracę podjętą w listopadzie 2015 r. oraz, iż jego żona po skończeniu studiów prowadziła w tym okresie działalność gospodarczą. Należy zatem ustalić jaki osiągnęli oni w tym okresie dochód. W konsekwencji bez znaczenia dla rozpoznania sprawy pozostaje kwestia zaliczenia do dochodu rodziny, czy też uznania za dochód utracony, otrzymanego przez żonę skarżącego w 2014 r. stypendium socjalnego, co zwalnia Sąd od poczynienia w tym względzie bliższych rozważań, również gdy chodzi o akcentowaną przez skarżącego kwestię aby wziąć w tym względzie pod uwagę wynikający z art. 4 ust. 1 ustawy cel świadczenia wychowawczego. Gdy zaś chodzi o postawiony w skardze zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady sprawiedliwości społecznej, to zdaniem Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zasługuje on na akceptację. Za naruszenie tej zasady nie mogło być bowiem uznane powiązanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, w sytuacji gdy nawet w odniesieniu do świadczeń przyznawanych w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507), mających zgodnie z treścią jej art. 3 ust. 1 wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, konstytucyjność stosowania kryterium dochodowego nie jest kwestionowana. Nie można też przyjąć, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem stanowiska wyrażonego przez Sąd w wydanym w toku postępowania wyroku sygn. akt II SA/Gl 980/16. W wyroku tym nie została bowiem zawarta ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania w rozumieniu art. 153 ustawy p.p.s.a., mogące mieć wpływ na ocenę legalności kontrolowanej decyzji z punktu widzenia treści art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 tej ustawy. Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań sądu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło