II SA/Gl 1597/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.A. i M.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącego M. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M.A. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Swój wniosek uzasadnił bardzo trudną sytuacją materialną spowodowaną brakiem dochodów. Wnioskodawca podał, że wraz z Z. A. jest współwłaścicielem nieukończonego budynku mieszkalnego oraz lokalu mieszkalnego o pow. 80 m2. Wedle informacji zawartych w druku formularza skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, natomiast posiada obowiązek alimentacyjny względem syna zamieszkałego na Węgrzech.. Ponieważ wskazane wyżej informacje okazały się zbyt skąpe dla rozpatrzenia wniosku, pismem z dnia 13 listopada 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego poprzez: - wskazanie źródła utrzymania, z którego czerpie środki na utrzymanie się, w szczególności przez podanie, czy korzysta z pomocy społecznej lub też świadczeń dla osób bezrobotnych, - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. kosztów zakupu energii elektrycznej, dostaw wody, gazu, usług telekomunikacyjnych, zakupu lekarstw itp., - przedłożenie kopii orzeczenia sądu, w oparciu o które jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego oraz podanie wysokości alimentów i źródła, z którego czerpie środki na ich opłacenie, - wskazanie, do kogo należy nieruchomość, w której zamieszkuje. W odpowiedzi M. A., w piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2013 r. wyjaśnił, że pomimo zatrudnienia w przedsiębiorstwie "A" nie uzyskuje od sierpnia żadnego wynagrodzenia, a utrzymuje się z pożyczki zaciągniętej u rodziny, zaś ze względu na brak dochodów i brak winy w ich nieuzyskiwaniu wysokość zobowiązania alimentacyjnego jak również bieżących kosztów utrzymania nie powinna mieć znaczenia przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący zadeklarował również, że nie ma oszczędności i nie może w nieskończoność wyprzedawać majątku wypracowanego przez niego oraz jego rodziców. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem skarżący uchylił się od podania istotnych informacji na temat rzeczywistej sytuacji majątkowej jego rodziny. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – zwana dalej P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Ocena złożonego przez stronę wniosku opiera się co do zasady na informacjach zawartych w druku formularza PPF. Nie mniej jednak w sytuacji, gdy są one niewystarczające, budzą wątpliwości bądź też pozostają w sprzeczności ze sobą, sąd lub referendarz sądowy mogą, w trybie określonym w art. 255 P.p.s.a zażądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź też nadesłania tzw. dokumentów źródłowych. Warto zwrócić w tym miejscu uwagę, że zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości, a więc również wtedy, gdy strona nie podaje jakichkolwiek informacji na temat źródeł i wysokości swoich dochodów, mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: - odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; - wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - wypisy z rejestrów urzędowych; - odpis aktualnych bilansów; - zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; - zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Pamiętać trzeba, że jest to jedynie wyliczenie przykładowe, o czym świadczy użyty zwrot "w szczególności", a wobec tego sąd lub referendarz sądowy działający w oparciu o art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. może żądać takich dokumentów, jakie w jego ocenie w konkretnej sprawie pozwolą na najpełniejszą ocenę sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Konsekwencją uchylenia się od realizacji tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy. W tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych wykazuje daleko idącą jednolitość (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W rozpoznawanej sprawie M. A. uchylił się od udzielenia jednoznacznej odpowiedzi o źródło, z którego czerpie środki na utrzymanie się, poprzestając jedynie na enigmatycznym stwierdzeniu o zaciągnięciu pożyczki u rodziny. Chcąc jednak skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy w tego rodzaju sytuacji strona winna podać chociażby przybliżoną wysokość tejże pożyczki oraz podstawowe warunki jej spłaty tak, aby realną stała się rzetelna ocena przedstawionej sytuacji materialnej. Wbrew przekonaniu skarżącego istotne dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest również ustalenie wysokości miesięcznych obciążeń osoby występującej z takim wnioskiem, w tym również bieżących kosztów utrzymania oraz alimentów. Jest to tym ważniejsze, że skarżący w jakikolwiek sposób nie uprawdopodobnił, iż ma problemy z utrzymaniem posiadanych nieruchomości lub pokryciem bieżących kosztów utrzymania. Nie wykazał również, że korzysta za wsparcia pomocy społecznej co uprawdopodabniałoby tezę o szczególnie trudnym położeniu materialnym, w którym się znalazł. Brak tych kluczowych danych uniemożliwia jakąkolwiek wszechstronną analizę sytuacji materialnej wnioskodawcy, a wobec tego nie jest możliwym uwzględnienie złożonego wniosku. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.