II SA/Gl 1604/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. ustalił na wniosek firmy "A" Sp. z o.o. w C. sposób zagospodarowania i warunki zabudowy terenu obejmującego działki ewidencyjne 1 i 2 z obrębu [...], o łącznej powierzchni 1638 m 2, położone w C. przy ul [...] dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym wraz z realizacją obiektów infrastruktury i urządzeń technicznych niezbędnych dla funkcjonowania wymienionego obiektu oraz elementów zagospodarowania terenu, w zakresie zapewniającym powiązania funkcjonalne w jego granicach. Od powyższej decyzji odwołania wnieśli Spółka oraz W. B. Na skutek rozpoznania tych odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (SKO) zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz dokonał analizy prawnej znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów i skonkludował, że w jego ocenie istniały podstawy do określenia warunków zabudowy dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. B., reprezentowany przez pełnomocnika, który zarzucił zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i procesowego, a to art. 8 kpa, art. 1 ust 2 pkt 1 oraz 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 741 - dalej "u.p.z.p."), art.,6 ust, 2 pkt 1 u.p.z.p., art.53 ust. 3 u.p.z.p., art. 53 ust. 3 u.p.z.p, art. 53 ust.3 w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w związku z § 2 pkt 5 oraz § 3 ust.2 oraz § 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. nr 164, poz. 1588 – dalej "rozporządzenie"), art.61 ust.1 u.p.z.p. w związku z § 3 ust.1 rozporządzenia, art. 61 ust.1 pkt 2-5 w związku z art. 2 ust. 1 u.p.z.p, art. 75, 84, 85 kpa, art. 7, 77, 80 kpa, art.8, 9, 11, 12 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że w analogicznej, toczącej się równolegle sprawie, również ze skargi W. B., w której to biorą udział te same strony i uczestnicy postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał wyrok w dniu 21 stycznia 2022r., sygn. akt II SA/Gl 659/21, w którym stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uczestnik postępowania R. S. zmarł dnia [...] r. Mając na uwadze powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz odwołanie terminu rozprawy zaplanowanej na dzień 24 marca 2022 r. Na rozprawie Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy tut. Sądu o sygn. akt II SA/Gl 659/21 oraz odpisu skróconego aktu zgonu R.S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, aniżeli w niej podniesiono. Nie jest sporne, że dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego ustalono, że jedna ze stron postępowania administracyjnego – R. S., zmarła [...]r., a więc przed wszczęciem niniejszego postępowania. Z akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek inwestora w dniu 16 lutego 2021 r. Zatem organ I instancji wadliwie określił strony niniejszego postępowania. Ostatecznie zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja, zostały adresowane m.in. do niego. Taka sytuacja skutkuje nieważnością kontrolowanych decyzji. Bez znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania pozostaje przy tym, czy nieważność ta jest pochodną wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2, czy też pkt 4 kpa. Dokonując oceny wystąpienia przesłanki nieważności na gruncie niniejszej sprawy, wskazać wypadnie, że z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 kpa wynika m.in. obowiązek organu ustalenia z urzędu stron postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia im wydanych rozstrzygnięć. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania ma, w świetle art. 156 § 1 kpa szczególne znaczenie, także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi bądź to jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bądź jako skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 kpa). W każdym jednak przypadku oczywistym jest, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji m.in. w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99; z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 952/07; z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06; z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 października 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 617/21). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał, ponieważ art. 156 § 1 kpa w ogóle nie nawiązuje do takiego kryterium w okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Jednak w ocenie składu orzekającego brak tej wiedzy może świadczyć o tym, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, co skłania Sąd do przyjęcia, że kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa i opłata za czynności radcy prawnego obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Stwierdzenie nieważności decyzji z naprowadzonych wyżej powodów zwalniało Sąd z konieczności odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi i przedstawienia w związku z tym wiążących na przyszłość zaleceń i ocen. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustalą aktualny krąg stron postępowania i przeprowadzą je z ich udziałem. Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.