II SA/Gl 1633/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący zaznaczył, że jest osobą bezrobotną, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, mającą na utrzymaniu [...] letniego syna. K.H. zaznaczył, że nie posiada żadnego majątku (ruchomego lub nieruchomego) a źródłem jego utrzymania się jest zasiłek dla bezrobotnych oraz wsparcie finansowe bliskich. Pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności powołanych w druku formularza poprzez: - udokumentowanie wysokości uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. kosztów zakupu energii elektrycznej, dostaw wody, gazu, usług telekomunikacyjnych, zakupu lekarstw itp., - wskazanie do kogo należy lokal lub budynek mieszkalny, w którym wnioskodawca aktualnie zamieszkuje i na jakiej podstawie w nim przebywa. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając sytuację materialną K. H. przez pryzmat wskazanych wyżej przepisów stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania, że sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia uwzględnienia złożonego przezeń wniosku. Ocena złożonego przez stronę wniosku opiera się co do zasady na informacjach zawartych w druku formularza PPF. Nie mniej jednak w sytuacji, gdy są one niewystarczające, budzą wątpliwości bądź też pozostają w sprzeczności ze sobą, sąd lub referendarz sądowy mogą, w trybie określonym w art. 255 P.p.s.a zażądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź też nadesłania tzw. dokumentów źródłowych. Warto zwrócić w tym miejscu uwagę, że zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości, a więc również wtedy, gdy strona nie podaje jakichkolwiek informacji na temat źródeł i wysokości swoich dochodów, mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: - odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; - wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - wypisy z rejestrów urzędowych; - odpis aktualnych bilansów; - zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; - zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Pamiętać trzeba, że jest to jedynie wyliczenie przykładowe, o czym świadczy użyty zwrot "w szczególności", a wobec tego sąd lub referendarz sądowy działający w oparciu o art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. może żądać takich dokumentów, jakie w jego ocenie w konkretnej sprawie pozwolą na najpełniejszą ocenę sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Konsekwencją uchylenia się od realizacji tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy. W tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych wykazuje daleko idącą jednolitość (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, że brak jest dostatecznych informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego, które umożliwiłyby wszechstronną ocenę jego możliwości finansowych. Przede wszystkim skoro skarżący, jak sam zadeklarował, utrzymuje się wyłącznie z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 600 zł, na alimenty na syna przeznacza 500 zł a na spotkania z synem kolejne 500 zł miesięcznie, to powstaje pytanie o źródła, z których czerpie środki na ponoszenie tych wydatków. Co prawda w skardze K. H. wskazał, że korzysta ze wsparcia rodziny, nie mniej jednak nie podał nawet orientacyjnej kwoty, pozwalającej ocenić rozmiary tego wsparcia. Dalej wskazać przyjdzie, że strona nie podała jakichkolwiek informacji na temat swojego miejsca zamieszkania, w tym również związanych z tym faktem kosztami utrzymania. Wobec tego nie można jednoznacznie stwierdzić, czy rzeczywiście poniesienie kosztów postępowania sądowego stanowiłoby dla skarżącego zbyt duże obciążenie, co ewentualnie mogłoby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.