II SA/Gl 1642/25

WyrokWSA w Gliwicach2026-04-09

Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Beata Kalaga-Gajewska, Agnieszka Kręcisz-Sarna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasiłek pielęgnacyjny wypłacony skarżącej na rzecz syna za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2024 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi, w sytuacji gdy skarżąca posiadała nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna, ale nie została w sposób jasny pouczona o skutkach jego uzyskania dla prawa do świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zasiłek pielęgnacyjny nie był nienależnie pobrany, ponieważ skarżąca nie została w sposób jasny i precyzyjny pouczona o skutkach uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna dla prawa do świadczenia. Ponadto, organy miały możliwość samodzielnej weryfikacji informacji o orzeczeniu w systemie elektronicznym. W związku z tym uchylono zaskarżoną decyzję i umorzono postępowanie.
Stan faktyczny
Skarżąca pobrała zasiłek pielęgnacyjny na syna za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2024 r. Po wszczęciu postępowania administracyjnego organy uznały zasiłek za nienależnie pobrany i nakazały jego zwrot. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, twierdząc, że nie była świadoma nienależnego pobrania, a jej syn posiadał orzeczenie o niepełnosprawności. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez WSA, organy ponownie wydały decyzje, które również zostały zaskarżone.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 19 września 2025 r., i umarza postępowanie administracyjne.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 listopada 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1085/2025/15806/ŁK w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 19 września 2025 r., nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne. A. K. (dalej: "skarżąca"), za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2024 r., pobrała zasiłek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 1 079,20 zł. na rzecz syna - M. K. (ur. [...] r.), na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia 14 grudnia 2021 r., nr [...], zmienionej w dalszej kolejności decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia 07 sierpnia 2023 r., nr [...] Zawiadomieniem z dnia 1 października 2024 r. Prezydent Miasta J. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, które zakończył decyzją z dnia 16 października 2024 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 6-9 w związku z art. 17 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.ś.r.") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a."), w której sentencji uznał, że wypłacony za wskazany powyżej okres zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 1 079,20 zł. jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym i podlega zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, które na dzień wydania decyzji wynoszą 56,15 zł. oraz są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty do dnia spłaty. W wyniku wniesienia przez skarżącą odwołania wydana została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") decyzja z dnia 15 listopada 2024 r., nr [...], która stała się przedmiotem skargi uwzględnionej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt II SA/GI 64/25, który uchylił decyzję Kolegium z dnia 15 listopada 2024 r. i decyzję Prezydent Miasta J. z dnia 16 października 2024 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta J. wydał nową decyzję z dnia 19 września 2025 r., nr [...], w której ustalił, że wypłacony skarżącej zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 1.079,20 zł., dla dziecka - M. K., za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2024 r., jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym i podlega zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (pkt 1 sentencji), oraz odstąpił od żądania jego zwrotu, z uwagi na całkowitą spłatę przez skarżącą należności będącej przedmiotem niniejszego postępowania (pkt 2 sentencji). W uzasadnieniu tej decyzji podał m.in., że wypełniając zalecenia wynikające z przywołanego wyroku przesłuchał skarżącą na okoliczność posiadania świadomości, iż tenże zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nienależnie pobranym. Następnie nie dając wiary złożonym wyjaśnieniom uznał, że znajdujące się w aktach materiał dowodowy, tj. doręczone decyzje z prawidłowo zapisaną sentencją oraz zawartym pouczeniem, jasno wykazują, że skarżąca miała świadomość konsekwencji niedopełnienia ciążącego na niej obowiązku. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie z dnia 30 września 2025 r., akcentując, że syn posiadał i nadal posiada orzeczenie o niepełnosprawności, dlatego jej zdaniem zasiłek pobierany był właściwie. Kolegium decyzją z dnia 14 listopada 2025 r., nr SKO.PSŚ/41.5/1085/2025/15806/ŁK, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 19 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia 19 września 2025 r. i w to miejsce orzekło, że zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 1.079,20 zł., wypłacony skarżącej dla syna, za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2024 r., jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym, które podlega zwrotowi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołało się na treść art. 30 ust. 1 u.ś.r. i art. 15 h ust. 1 ustawy za dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem C0VID-19. Zaznaczyło, że skarżącej przyznano dla syna zasiłek pielęgnacyjny do dnia 30.09.2024 r., jednak nie dłużej niż do wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (por. decyzja organu I instancji z dnia 14 grudnia 2021 r., zmieniona decyzją z dnia 07 sierpnia 2023 r.). Organ I instancji uzyskał nowe orzeczenie z dnia [...] r. Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. o niepełnosprawności syna skarżącej, na mocy którego został on zaliczony do osób niepełnosprawnych do dnia 31.12.2024 r. (orzeczenie to stało się ostateczne z dniem 11.01.2024 r.). Zdaniem Kolegium, przepisy u.ś.r. nie przewidują instytucji odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oraz odsetek ustawowych za opóźnienie. Na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W przedmiotowej sprawie organ I instancji odstąpił od żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego wraz z odsetkami z uwagi na dokonany przez skarżącą zwrot tego świadczenia. Takie działanie organu I instancji nie znajduje oparcia w przepisach u.ś.r. i skutkuje obowiązkiem uchylenia jego decyzji z dnia 19 września 2025 r. W dalszej kolejności Kolegium podało, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Skarżąca oświadczyła, że nie była świadoma tego, że pobiera ten zasiłek nienależnie. Była przekonana, że chroni ją "ustawa Covid" oraz uzyskane nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna. W toku postępowania wyjaśniającego, na pytanie dotyczące tego dlaczego skarżąca nie była świadoma, że pobierany zasiłek pielęgnacyjny nie powinien być już wypłacany, skoro w sentencji decyzji z dnia 7 sierpnia 2023 r. (doręczonej za pośrednictwem poczty w dniu 21 sierpnia 2023 r.) widnieje zapis, że zasiłek pielęgnacyjnego dla syna przysługuje do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, oświadczyła, że odbierając tą decyzję nie została pouczona, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje do momentu uzyskania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Podała również, że nie zrozumiała zapisów decyzji dotyczących tego, że po uzyskaniu nowego orzeczenia musi je przedstawić w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z.. Odnośnie pytania, dotyczącego powodu dokonania przelewem w dniu 10 grudnia 2024 r., zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 1.000 zł., skoro uważała, że nie pobrała zasiłku nienależnie, skarżąca poinformowała, że dokonała wpłaty tej kwoty po otrzymanym telefonie z organu I instancji z informacją, że zasiłek należy zwrócić ponieważ jest on świadczeniem nienależnie pobranym. Zdaniem Kolegium, w art. 30 u.ś.r. znajduje się kompleksowa regulacja dotycząca nienależnie pobranych świadczeń. W przepisie tym brak jest przesłanki stanu świadomości osoby, która pobrała nienależne świadczenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 297/23 i 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1734/23, dotyczących co prawda świadczeń alimentacyjnych, ale również nienależnie pobranych). Kolegium uznało, że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia 7 sierpnia 2023 r. oraz znajdującego się w tej decyzji pouczenia skarżąca została prawidłowo pouczona o konieczności poinformowania organu I instancji o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna, a tym samym była świadoma o ciążących na niej obowiązkach informacyjnych. Dodatkowo, pouczenia o obowiązku niezwłocznego powiadamiania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych były częścią każdego z wniosków składanych przez skarżącą. Dlatego miała świadomość, że jej obowiązkiem jest poinformowanie o uzyskaniu nowego orzeczenia. W pouczeniu tym zawarto także zapis, iż ma obowiązek informowania także o innych zmianach mających wpływ na prawo do przyznanego świadczenia. Jest to zupełnie klarowne pouczenie, które nakierowuje adresata, iż okoliczności w nim zawarte, mają znaczenie pod kątem zachowania prawa do przyznanego świadczenia. Skarżąca, mimo prawidłowego pouczenia, nie sprostała tym wymogom. W skardze z dnia 21 listopada 2025 r. skarżąca podała, że w jej ocenie nie doszło do nienależnego pobrania przez nią zasiłku pielęgnacyjnego, dlatego wniosła o zwrot wpłaconej przez nią kwoty i umorzenia odsetek w wysokości 56,15 zł. Oświadczyła, że jej syn posiadał wydane w dniu [...] r. orzeczenie o niepełnosprawności ważne do dnia 31 grudnia 2024 r., a obecnie też ma nowe orzeczenie, które jest wydane do dnia 31 marca 2026 r. Z tego powodu uznała, że jest "podwójnie chroniona" i nie miała świadomości, że wypłacone jej świadczenia są nienależne. Przed dniem 10 grudnia 2024 r. dostała kilka telefonów z Miejskiego Ośrodka Pomocy w J., w których poinformowano ją, że ma zwrócić wypłacony jej zasiłek i to zrobiła, a o możliwości złożenia odwołania dowiedziała się z radia. Podała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt II SA/GI 64/25, uwzględnił jej skargę i uchylił decyzję Kolegium z dnia 15 listopada 2024 r. i decyzję Prezydent Miasta J. z dnia 16 października 2024 r., stąd też uważała, że sprawa zostanie rozstrzygnięta na jej korzyść. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują inne środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Kolegium z dnia 14 listopada 2025 r. (opisana w części historycznej niniejszego uzasadnienia). Sąd przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną bada legalność zaskarżonej decyzji, a dodatkowo w niniejszej sprawie działa w zakresie związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Stosownie do przywołanej regulacji, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei, w myśl art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 września 2022 r. sygn. akt III FSK 920/21 i 25 sierpnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1540/21). Sprawa stanowiąca przedmiot zaskarżonej decyzji była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 64/25 uchylił decyzję Kolegium z dnia 15 listopada 2024 r. i decyzję Prezydent Miasta J. z dnia 16 października 2024 r. Zakwestionowanie stanowiska wyrażonego w przywołanym wyroku mogło nastąpić poprzez wniesienie skargi kasacyjnej w przewidzianym trybie oraz terminie, tak się jednak nie stało. Głównym kryterium kontroli poprawności nowowydanych w rozpatrywanej decyzji pozostaje kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organy orzekające w sprawie podporządkowały się wskazaniom Sądu? Analizując treść art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ustawodawca wymaga, by osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony, a więc ma świadomość obowiązku powstrzymania się od odebrania wypłaty nienależnego świadczenia (por. P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Z tego względu istotne pozostaje dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1392/21). Rolą organów ponownie rozpoznających sprawę pozostawało zbadanie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z winy skarżącej. Zgodnie z tym wskazaniem, organ I instancji uzupełnił postępowanie dowodowe. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, bezsporne pozostaje, iż skarżąca do protokołu z dnia 8 września 2025 r. oświadczyła, że nie była świadoma tego, że pobierała nienależnie zasiłek pielęgnacyjny na syna. Była przekonana, że chroni ją "ustawa Covid" oraz uzyskane nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna. Natomiast odbierając decyzję z dnia 7 sierpnia 2023 r. (doręczoną za pośrednictwem poczty w dniu 21.08.2023 r.) nie została pouczona, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje do momentu uzyskania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności syna, oraz nie zrozumiała zapisów decyzji dotyczących tego, że po uzyskaniu nowego orzeczenia musi je przedstawić w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. (por. k. 20 akt administracyjnych). Odnośnie pytania, dotyczącego powodu dokonania przelewem w dniu 10.12.2024 r., zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 1.000 zł., podała, że dokonała wpłaty tej kwoty po otrzymanym telefonie z organu I instancji z informacją, że zasiłek należy zwrócić ponieważ jest on świadczeniem nienależnie pobranym. Wszystko to spowodowało, że czuła się przymuszona do zwrotu świadczenia, a także "wystraszyła się" tej sytuacji. W przywołanym wyroku, tut. Sądu dokonał już analizy zastosowanego w sprawie pouczenia zawartego w tej decyzji, zaznaczając, że nie zawierało ono "pouczenia o utracie prawa do pobierania zasiłku w przypadku niepoinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". Jednocześnie wyjaśnił, że z przepisu art. 25 ust. 1 u.ś.r. wynika obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącej potwierdza, że nadal pozostaje on osobą niepełnosprawną, a w konsekwencji skarżąca spełnia przesłankę przyznania przedmiotowego świadczenia. Otrzymane przez skarżącą pouczenia nie uwzględniają w swej treści informacji o utracie prawa do pobierania świadczenia w każdym przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. W uzasadnieniu wskazanego wyroku, Sąd wskazał wyraźnie, że w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć by skarżąca otrzymała jasną informację o skutkach, jakie niesie za sobą uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W tych okolicznościach, przyjęcie, że skarżąca została prawidłowo pouczona o skutkach zaniechania poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, stoi w sprzeczności z przeprowadzoną już analizą tego zagadnienia przez Sąd. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uwzględniając wykładnię art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., przeprowadzoną w uzasadnieniu przywołanego wyroku i dokonaną już ocenę pouczeń oraz treść złożonego do protokołu w dniu 8 września 2025 r. oświadczenia skarżącej nie można przyjąć, że w okresie objętym niniejszym postępowaniem, pobrany zasiłek nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia. Zasadnie skarżąca mogła wnioskować, że wydanie nowego orzeczenia, którym nie zmieniono ustaleń w zakresie niepełnosprawności syna, nie stanowi zmiany mającej wpływ na prawo do pobieranego świadczenia. W ocenie Sądu trudno wymagać, aby bez wyraźnego i precyzyjnego pouczenia mogła przewidywać, że sam fakt wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, uprawniający do przyznanego świadczenia, stanowi zmianę wywierającą wpływ na prawo do tego świadczenia, w rozumieniu art. 25 ust. 1 i art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., w szczególności powodującą ustanie tego prawa. Kluczowe w tym zakresie pouczenie zawarte w decyzji z dnia 7 sierpnia 2023 r., które nie wymienia skutków nieprzedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że informacja o wydaniu nowego orzeczenia, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonych decyzji, powinna być znana organom z urzędu. Stosownie do treści art. 23b ust. 1 pkt 5 u.ś.r., organy właściwe ustalające prawo do świadczeń rodzinnych są obowiązane do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji drogą elektroniczną informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm.). W świetle art. 6d ust. 1 tej ustawy utworzono Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, w którym przetwarza się dane w celu usprawnienia i podniesienia jakości orzekania o niepełnosprawności, ustalania poziomu potrzeby wsparcia oraz realizacji zadań przez zespoły orzekające o niepełnosprawności, a dane te zgodnie z ust. 4a tego przepisu, udostępnia się, jeżeli stanowią one kryterium przyznania świadczenia albo ustawowe kryterium wydania dokumentu, następującym podmiotom: organowi właściwemu, o którym mowa w art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych, i wojewodzie - w celu weryfikacji danych dotyczących osób ubiegających się o świadczenia rodzinne, osób pobierających świadczenia rodzinne oraz członków ich rodzin. Organ ma zatem możliwość (a przynajmniej powinien mieć możliwość w związku art. 23b ust. 1 pkt 5 i ust. 4 u.ś.r.) weryfikacji bazy orzeczeń o niepełnosprawności. Powyższe dane w rejestrze udostępniane są m. in. w celu "weryfikacji danych" dotyczących osób "pobierających świadczenia". Istnieje więc obowiązek tego rodzaju kierowany przez ustawodawcę wobec administracji publicznej. Chodzi bowiem o wydatkowanie środków publicznych. Jeśli istnieją możliwości techniczne konieczne jest weryfikowanie, czy nie odpadły przesłanki do wypłaty przyznanych środków finansowych. Co więcej, wadliwie sformułowano sentencję decyzji z dnia 7 sierpnia 2023 r. Przyznano bowiem prawo do zasiłku pielęgnacyjnego "jednak nie dłużej niż do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia". Nie dodano, że chodziło o orzeczenie o (stopniu) niepełnosprawności. Sformułowanie "orzeczenie" ma tymczasem charakter bardzo ogólny i dotyczy wielu różnych form działania sądów, organów i podmiotów uprawnionych do wystawiania tego rodzaju dokumentów. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie nie ziściły się, z przyczyn wyżej wskazanych, przesłanki uznania zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego skarżącej, na okres od 1 lutego do 30 czerwca 2024 r., za świadczenie nienależnie pobrane, a co za tym idzie, nie ma też podstaw do orzekania o obowiązku jego zwrotu. W tej sytuacji, Sąd uznał za w pełni zasadne umorzenie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. W omówionym zakresie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 30 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz § 3 w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło