II SA/Gl 1661/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie, Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi I. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 września 2022 r. nr SKO.G/41.10/156/2022/10220 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej – Kolegium, SKO) postanowieniem z dnia 8 września 2022 r. nr SKO.G/41.10/156/2022/10220, działając na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.) odmówiło I. G. (dalej - Strona, Skarżąca) i N. G. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w B. , oznaczonej numerem geodezyjnym działki [...] , dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Starosta B. pismem z dnia 6 maja 2022 r. nr [...] wypowiedział I. G. i N. G. dotychczasową opłatę roczną w wysokości 6.256,57 zł z tytułu użytkowania wieczystego gruntu położonego w B. , oznaczonego jako działka nr [...] i zaproponował przyjęcie od 2023 r. nowej opłaty rocznej w wysokości 11.197,44 zł. Pismami z dnia 21 czerwca 2022 r. (nadanymi w placówce operatora publicznego w tym samym dniu) Strona oraz jej małżonek złożyli odrębne wnioski o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. W pismach tych zawarto także wnioski o przywrócenie terminu do złożenia powyższego podania. Skarżąca podniosła w nim, że wypowiedzenie dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego zostało skierowane wyłącznie do jej męża, który je odebrał w dniu 13 maja 2022 r. Tymczasem, jej zdaniem, art. 40 § 1 k.p.a. wymaga, aby korespondencja oddzielnie była doręczona każdemu ze współmałżonków. Końcowo zaznaczyła, że w dniach od 13 do 24 maja 2022 r. przebywała poza miejscem zamieszkania i nie została powiadomiona przez męża o piśmie Starosty z dnia 6 maja 2022 r. Wiedzę o nim powzięła dopiero w dniu 18 czerwca 2022 r. Z kolei mąż Skarżącej niemożność dochowania terminu uzasadnił brakiem zawarcia informacji w wypowiedzeniu wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.). Uzyskanie informacji wynikającej z tego przepisu było możliwe z chwilą udostępnienia operatu szacunkowego, co nastąpiło dopiero w dniu 8 czerwca 2022 r. Postanowieniem z dnia 8 września 2022 r. Kolegium odmówiło Skarżącej i jej mężowi przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w B. , jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. W jego motywach podniesiono, że w sprawie nie zaistniały przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia wspomnianego wniosku. Organ przywołał treść art. 58 k.p.a. i zaznaczył, że Strona i jej mąż nie uprawdopodobnili braku winy w niezachowaniu terminu. W ocenie Kolegium, pismo Starosty z dnia 6 maja 2022 r. – wbrew zarzutom - zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 78 ust. 1 u.g.n., a tym samym wywiera przewidziane nim skutki prawne. Mianowicie wskazuje ono nową wartość gruntu, sposób obliczenia opłaty oraz informację o możliwości zapoznania się z treścią operatu szacunkowego w siedzibie Starostwa we wskazanych godzinach urzędowania oraz sposób zakwestionowania wypowiedzenia. Dodano jednocześnie, że nie można upatrywać braku winy w zapoznaniu się z treścią operatu dopiero w dniu 8 czerwca 2022 r., skoro od dnia 13 maja 2022 r., tj. od dnia doręczenia wypowiedzenia użytkownik wieczysty posiadał taką możliwość, co wynika z treści pisma Starosty z dnia 6 maja 2022 r. Kolegium zaznaczyło również, że wypowiedzenie zostało wysłane do użytkowników wieczystych na prawidłowy adres oraz zostało doręczone do rąk jednego z małżonków, tj. Skarżącej, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Tym samym Kolegium uznało, że użytkownicy wieczyści nie wskazali przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia, których wystąpienie uzasadniałoby wniesienie wniosku po terminie określonym w art. 78 ust. 2 u.g.n. W skardze z dnia 4 października 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona zanegowała postanowienie SKO zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wyjaśnień Skarżącej zawartych zarówno w treści wniosku o przywrócenie terminu, jak i w piśmie z dnia 6 lipca 2022 r., przez co nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Wobec tego zarzutu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W motywach skargi podniesiono, że każdy z użytkowników wieczystych odrębnie uzasadnił przyczyny niedochowania terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej była nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Tymczasem, jak podkreśliła Skarżąca, SKO odniosło się wyłącznie do argumentacji przedstawionej przez jej męża. Ponadto Kolegium podało nieprawdziwą informację, jakoby to ona odebrała pismo organu z dnia 6 maja 2022 r., podczas gdy w tym czasie była nieobecna w miejscu zamieszkania. W jej ocenie, spełniła wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a. do przywrócenia wspomnianego terminu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Małżonek Strony ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę na aspekty, które podniesione zostały w skardze, a przede wszystkim na brak rozpatrzenia argumentów podniesionych przez Skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki ku temu, aby przywrócić Skarżącej termin do wniesienia wniosku o ustalenie, że wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Przystępując do rozważań należy przytoczyć art. 58 § 1 k.p.a., który stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a). Wynika stąd zatem, że przywrócenie terminu obwarowane jest spełnieniem czterech przesłanek. Dodać należy, iż muszą być one spełnione łącznie. Brak którejkolwiek wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Pierwszą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy. Oznacza to, że osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność (jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy) oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest zatem okoliczność braku winy. Podkreślić należy, że z art. 58 k.p.a. wynika, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciwko podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samej decyzji. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby, mimo zaistnienia danej przeszkody, dokonać czynności w stosownym terminie (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2539/20, Lex nr 3194868). Ponadto zwrócić należy uwagę, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Oznacza to, że organ nie może działać z urzędu, a jedynie na wyraźny wniosek zainteresowanego. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 7 dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Czynności procesowej należy, zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. W tym kontekście zgodzić się należy z organem, że okoliczność podnoszona przez męża Skarżącej nie pozwala na przyjęcie, że nie ponosi on winy za uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Przypomnieć należy, że zwracał on uwagę na fakt, jakoby nie mógł zapoznać się z operatem szacunkowym stanowiącym podstawę określenia nowej wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Tymczasem w piśmie z dnia 6 maja 2022 r. wskazano gdzie i w jakich godzinach dokument ten może być udostępniony użytkownikom wieczystym. Zaznaczyć również należy, że wypowiedzenie opłaty zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 78 ust. 1 u.g.n. Mianowicie określa nową kwotę opłaty za użytkowanie wieczyste, wskazuje sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej, zawiera pouczenie o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia, a także informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3 u.g.n. oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Jak zaznaczono w skardze, każdy z użytkowników wieczystych złożył indywidulany wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n., w którym zawarł prośbę o przywrócenie terminu na jego złożenie. Istotne jest to, że podania te posługują się różnymi argumentami mającymi uzasadniać ową prośbę. Analiza zaskarżonego postanowienia prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Kolegium nie odniosło się do twierdzeń zawartych we wniosku Skarżącej, ograniczając się wyłącznie do rozważań nad okolicznościami zasygnalizowanymi przez jej męża. Zatem stwierdzić należy, iż SKO nie ustosunkowało się do twierdzeń Strony dotyczących nieprawidłowości w doręczeniu wypowiedzenia opłaty rocznej, polegającej na jego skierowaniu w jednej przesyłce do obojga użytkowników wieczystych. Nie ocenił również znaczenia dla sprawy podnoszonej przez Stronę okoliczności dotyczącej jej nieobecności w miejscu zamieszkania w okresie od 13 do 24 maja 2022 r. oraz twierdzenia, że wypowiedzenie zostało odebrane przez jej męża, o czym dowiedziała się dopiero w dniu 18 czerwca 2022 r. Taka sytuacja wyklucza możliwość zajęcia stanowiska przez Sąd w przedmiocie zasadności żądania przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Sąd nie może bowiem zastępować, czy wyręczać organu administracji publicznej. Zadaniem sądu administracyjnego jest skontrolować zaskarżone postanowienie pod względem zgodności z prawem. Jeśli zatem organ nie zamieścił w postanowieniu żadnych rozważań na określony temat, to Sąd nie może skontrolować czegoś, czego nie ma. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę koniecznym jest uzupełnienie postępowania o rozważania dotyczące okoliczności, które przywołane zostały przez Skarżącą dla uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Podkreślić przy tym należy, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. "Uprawdopodobnienie", o którym mowa w tym przepisie oznacza wykazanie za pomocą dowolnych środków, że wskazane przez stronę zdarzenie mogło zaistnieć, co jednak nie może opierać się wyłącznie na samych twierdzeniach strony, zwłaszcza, gdy są one w opozycji do istniejących w sprawie dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 2716/20, Lex nr 3336738). Wobec powyższego zasadnym jest przyjęcie, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w aspekcie braku rozpatrzenia podniesionych przez Skarżącą okoliczności dla uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi określonemu w art. 78 ust. 2 u.g.n. nastąpiło bez jej winy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł.