II SA/Gl 172/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na budowę w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy H. B. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata urzędu. Z treści wniosku wynika, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów pozostając na utrzymaniu swojego ojca. W skład majątku skarżącej wchodzi spółdzielcze, własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 24,7 m2, w których strona zamieszkuje, dwa lokale mieszkalne o pow. odpowiednio: 71 i 74 m2, które stanowią zabezpieczenie roszczeń urzędu skarbowego oraz roszczeń alimentacyjnych, budynek w zabudowie wielorodzinnej (segment) o pow. 90 m2 – również stanowiący zabezpieczenie roszczeń urzędu skarbowego. Na wezwanie referendarza sądowego strona wyjaśniła, że od dnia likwidacji działalności gospodarczej pozostaje bez zatrudnienia, a wobec trudnej sytuacji na rynku pracy pozostaje na utrzymaniu ojca, który zaspokaja jej potrzeby oceniane przez stronę na kwotę około 1200 zł miesięcznie. Skarżąca, ze względu na liczne postępowania przed sądami oraz organami nie jest w stanie sprostać obowiązkom związanym z pracą. Posiadane przez stronę lokale mieszkalne są niewykończone i nie nadają się do zamieszkania. Dodatkowym wezwaniem, z dnia 23 września 2011 r. referendarz sądowy zobowiązał stronę do udokumentowania faktu nie osiągania jakichkolwiek dochodów poprzez przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego, przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje na wszystkich, należących do strony rachunkach bankowych, udokumentowanie faktu dokonania zajęć nieruchomości, wyjaśnienie, czy skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Informacje uzyskane od H. B. okazały się zbyt skąpe aby można było jednoznacznie stwierdzić, że jest ona osobą, której sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Możliwość skorzystania z prawa pomocy jest uwarunkowana od tego, czy strona w należyty sposób wykaże, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504). Skarżąca udzieliła skąpych i ogólnikowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego, części których w żaden sposób nie uprawdopodobniła jakimikolwiek dokumentami. W szczególności nie wiadomo czy w ubiegłym roku podatkowym osiągnęła jakikolwiek dochód, a jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakich źródeł. Nie podała również powodów, dla których nie została zarejestrowana jako osoba bezrobotna, pomimo faktu zamknięcia działalności gospodarczej i braku jakiegokolwiek zatrudnienia. W tym miejscu podkreślić trzeba, że jej oświadczenia złożone w toku postępowania sądowego są w tym względzie niespójne i sprzeczne. W piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2011 r. skarżąca wyraźnie zaznaczyła, że aktywnie poszukuje zatrudnienia. Z kolei w piśmie z dnia 18 września 2011 r. wskazała, że ze względu na liczne, toczące się postępowania nie jest w stanie zatrudnić się i zarazem sprostać obowiązkom strony tych postępowań. Trudno również uznać, że osoba dysponująca trzema lokalami mieszkalnymi oraz budynkiem mieszkalnym może być zaliczona do podmiotów znajdujących się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej nawet wówczas, gdy część tych nieruchomości została zajęta na poczet toczących się postępowania egzekucyjnych. Co więcej, nieruchomości te nadal znajdują się we władaniu strony jako ich zarządcy, co wynika z nadesłanych kserokopii orzeczeń sądowych. Na koniec wreszcie wskazać przyjdzie, że skarżąca uchyliła się od udzielenia wyjaśnień odnośnie tego, czy zatrudnia adwokata, względem czego powstały wątpliwości związane z naniesieniem na druk PPF skreśleń w rubryce nr 12. W tej sytuacji nie można z całym przekonaniem przyjąć, że strona nie dysponuje możliwościami zarówno samodzielnego poniesienia kosztów postępowania sądowego jak i skorzystania z usług fachowego pełnomocnika. Dla rozstrzygnięcia zawartego w niniejszym orzeczeniu bez znaczenia jest fakt, że strona została zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem powszechnym. Sąd ten rozstrzygając w tym zakresie opiera się na innych przesłankach aniżeli wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ponieważ w realiach rozpoznawanej sprawy istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.