II SA/Gl 1725/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg K. G., M. K., K. R., M. S. i M. Z. na pismo Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia: odrzucić skargi. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił "A" Sp. z o.o. w W. Oddział w S. pozwolenia na budowę dla inwestycji pn. "Rozbudowa istniejącej stacji przeładunkowej odpadów oraz sortowni o instancję do biologicznego przetwarzania odpadów wraz z zewnętrzną i wewnętrzną infrastrukturą techniczną w L. przy ul. [...] na działce nr "1"". W dniach od [...]r. do [...]r. mieszkańcy miejscowości L. (w tym m.in. K. G., K. R., M. S. i M. Z.) oraz różne instytucje i organizacje, złożyły do Wojewody [...] wnioski o podjęcie z urzędu działań zmierzających do stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Starosty [...]. Pismem z dnia [...]r., nr [...] Wojewoda [...] poinformował m.in. K. G., K. R., M. S. i M. Z. o braku, określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej zwanej Kpa, przesłanek obligujących organ do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...]. Wyjaśnił również, że wnioskodawcy nie byli stronami postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, wobec tego nie posiadali legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tego aktu. Ich wnioski zostały zatem potraktowane jako zawiadomienia mogące stanowić podstawę do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego z urzędu. Następnie organ ustosunkował się do poszczególnych zarzutów wnioskodawców. Nawiązując do treści w/w pisma Wojewody [...], K. G., M. K., K. R., M. S. i M. Z. wystąpili do tego organu z wezwaniami do usunięcia naruszenia prawa, powołując się na regulację art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie Ppsa. W odpowiedzi na te wezwania pismem z dnia [...]r. organ podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...]r. Pismami z dnia [...]r. K. G., M. K., K. R., M. S. i M. Z. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Wojewody [...], ze skargami na powołane na wstępie pismo tego organu z dnia [...]r., nr [...]. Skarżący wskazali m.in., że zaskarżonym "aktem z zakresu administracji publicznej" Wojewoda [...] odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej na wstępie decyzji Starosty [...]. Ich zdaniem organ obowiązany był wydać w sprawie decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył: Zaskarżone pismo nie podlega skardze do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosowanie do treści art. 3 § 2 Ppsa, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: - decyzje administracyjne, - niektóre postanowienia (wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające co do istoty, ponadto wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie), - inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, - pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, - akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, - inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, - akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz na bezczynność organów administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania, w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 a Ppsa. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 Ppsa). Wyszczególnienie wymienionych wyżej aktów jest wyczerpujące, zatem skarga wykraczająca poza ten zakres przedmiotowy jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Przenosząc powyższą regulację na grunt niniejszej sprawy rozważyć zatem należy, czy zaskarżone przez skarżących pismo Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] mieści się w katalogu aktów z art. 3 Ppsa. Na wstępie tych rozważań wyjaśnić należy, że zgodnie z art.157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może zostać wszczęte z urzędu lub na żądanie strony. Z urzędu zostaje ono wszczęte, gdy organ sam podejmie wiadomość o przyczynie nieważności, gdy wiadomość tę uzyska wskutek wpłynięcia żądania od osoby trzeciej, gdy złoży sprzeciw prokurator, gdy żądanie wpłynie od Rzecznika Praw Obywatelskich lub organizacji społecznej działającej na prawach strony. Przy czym, żądanie osoby trzeciej, o ile nie jest podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, winno być rozpatrzone w trybie skarg i wniosków, określonych w działu VIII Kpa. Oznacza to, że żądania wszczęcia z urzędu postępowania, zawarte we wnioskach wystosowanych przez skarżących do Wojewody [...], powinny być potraktowane jako wniosek lub skarga w rozumieniu działu VIII Kpa. Natomiast pismo Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] jest w istocie informacją o sposobie załatwienia wniosku, o którym mowa w art. 244 § 2 Kpa. Przy czym art. 246 § 1 Kpa przewiduje, że wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 działu VIII Kodeksu. Pismo Wojewody [...] z dnia [...]r. skierowane do skarżących w odpowiedzi na "wezwania do usunięcia naruszenia prawa" można zatem potraktować jako zawiadomienia o załatwieniu ich skarg. Natomiast w takiej sytuacji skarżącym nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Pogląd o braku kognicji sądów administracyjnych w sprawach załatwianych w trybie przewidzianym w dziale VIII Kpa jest powszechnie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia: NSA z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Go 398/08; WSA w Poznaniu z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Po 30/10 - opublikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wyjaśniano na wstępie, sąd administracyjny nie nadzoruje bowiem działalności organów administracyjnych, lecz zgodnie z art. 3 § 2 Ppsa dokonuje kontroli administracji publicznej. Zainicjowana skargą powszechną ocena sposobu działania organu, jak i jego pracowników, sprowadzająca się do ustalenia prawidłowości i terminowości ich działania oraz zbadania potrzeby podjęcia określonych czynności stanowi wobec tego wewnętrzną sprawę organów. Postępowanie skargowe nie kończy się zaś władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 534/08 opublikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt I OSK 1795/13 (opublikowanym na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że skarżąca może domagać się rozstrzygnięcia podlegającego następnie zaskarżeniu do sądu administracyjnego w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności, jeżeli jest ono wszczęte na jej wniosek, ale nie z urzędu. Przywołane okoliczności obligują Sąd do odrzucenia skarg K. G., M. K., K. R., M. S. i M. Z., zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa. Na marginesie wyjaśnić należy, że gdyby w istocie intencją skarżących było wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności spornej decyzji na ich żądanie, nie zaś z urzędu przez organ, to wówczas przysługuje im prawo do wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie nierozpoznania ich wniosku w tym przedmiocie. Pouczyć przy tym należy, że warunkiem formalnym takiej skargi jest uprzednie wystąpienie przez stronę skarżącą z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia nad organem, który, w ocenie strony skarżącej, pozostaje w bezczynności (art. 37 § 1 Kpa). Warunek ten w niniejszej sprawie nie został jednak spełniony, co również skutkowałoby odrzuceniem takiej skargi, w oparciu o regulację art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.