I OSK 1795/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 997/13 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi I. W. na pismo Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie skargi na pismo postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 15 maja 2013 r., I SA/Wa 997/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę I. W. na pismo Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 28 listopada 2011 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z [...] czerwca 2004 r. w określonej przez nią części. Wojewoda Śląski w dniu [...] lutego 2013 r. wydał w tym zakresie postanowienie odmowne oraz osobnym pismem również z [...] lutego 2013 r., nr [...] poinformował skarżącą, że nie zostanie wszczęte postępowanie w tej sprawie z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 20 lutego 2013 r., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej skierował do skarżącej pismo z [...] marca 2013 r., na które została wniesiona skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że pismo z [...] marca 2013 r. stanowi jedynie odpowiedź organu na wcześniejsze pismo z [...] lutego 2013 r., w którym organ wyjaśnił stronie motywy nieuwzględnienia jej wniosku o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym, zaskarżone pismo nie jest ani decyzją, ani innym aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) a więc nie podlega skardze do sądu administracyjnego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej I. W. zaskarżyła opisane wyżej postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że pismo z [...] marca 2013 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej, organ niezasadnie odmówił wszczęcia postępowania z urzędu, a pismo z [...] marca 2013 r. podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W szczególności ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Po pierwsze dlatego, że zaskarżone pismo dotyczy kwestii stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, które to postępowanie może być wszczęte na wniosek lub z urzędu, następuje na podstawie przepisów prawa i w ramach zakresu kompetencji organu administracji publicznej. Organ odmawiając wszczęcia postępowania z urzędu "pismem wyjaśniającym" także wypowiedział się w zakresie własnych kompetencji. Po drugie, skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, która uniemożliwia jej zwrot wywłaszczonej nieruchomości. "Odmowa" wszczęcia z urzędu postępowania w tej sprawie uniemożliwia orzeczenie zwrotu nieruchomości. Skarżąca przytoczyła orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym postępowanie uwłaszczeniowe ma znaczenie dla późniejszej możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zdaniem skarżącej, wyczerpała ona również procedurę nakazaną art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a., ponieważ pismem z [...] marca 2013 r. wezwała Ministra do usunięcia naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. I. W. wniosła skargę "na czynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej z dnia [...] marca 2013 roku, numer: [...]". W skardze tej wyraźnie odróżnia dwa sposoby załatwienia jej sprawy wszczętej wnioskiem z 28 listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z [...] czerwca 2004 r. w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu. Z jednej strony organ wydał w tym przedmiocie postanowienie z [...] lutego 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek I. W., a z drugiej pismem o znaku [...] również z [...] lutego 2013 r. poinformował skarżącą, że nie zostanie wszczęte postępowanie w tej sprawie z urzędu. Na drugie pismo skarżąca wystosowała wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Kiedy organ odpowiedział, zaskarżyła tą "czynność" do sądu administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwiony. Zaskarżone pismo nie podlega skardze do sądu administracyjnego. Po pierwsze należy podkreślić, że kontrola rozstrzygnięcia, którym organ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności na wniosek I. W. ma miejsce w odrębnym postępowaniu przed sądem administracyjnym (sprawa o sygnaturze I SA/Wa 996/13), skarżąca nie jest więc pozbawiona możliwości obrony swoich praw przed sądem. Po drugie, skarżąca nie może domagać się rozstrzygnięcia podlegającego następnie zaskarżeniu do sądu administracyjnego w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli nie jest ono wszczynane na wniosek, ale z urzędu. W niniejszej sprawie, dodatkowe żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z urzędu, które zawarła skarżąca we wniosku z 28 listopada 2011 r. może zostać najwyżej potraktowane jako skarga albo wniosek w rozumieniu działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Pismo z [...] lutego 2013 r., znak [...] wystosowane przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest w istocie informacją o sposobie załatwienia wniosku, o którym mowa w art. 244 § 2 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje, że wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 działu VII k.p.a. (art. 246 § 1 k.p.a.). W takiej sytuacji nie będzie natomiast przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Pogląd o braku kognicji sądów administracyjnych w sprawach załatwianych w trybie przewidzianym w dziale VIII k.p.a. jest powszechnie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienia NSA z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09, czy z 14 października 2010 r., II OSK 2019/10). Dlatego też, pismo z [...] marca 2013 r., [...] skierowane do skarżącej w odpowiedzi na "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" można potraktować jako zawiadomienie o załatwieniu skargi, chociaż nie zawiera wszystkich elementów, o których mowa w art. 238 § 1 k.p.a. Skargę I. W. należało również odrzucić dlatego, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, niewłaściwie skorzystała z trybu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a. Po wystosowaniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca wniosła skargę na odpowiedź organu na to wezwanie z [...] marca 2013 r., a nie na pismo z [...] lutego 2013 r., znak [...], którym organ poinformował skarżącą, że nie zostanie wszczęte postępowanie w jej sprawie z urzędu. Zarzuty skargi wiążą się z brakiem merytorycznej zasadności odmowy wszczęcia postępowania z urzędu, a pismo z [...] marca 2013 r. stanowiło tylko podtrzymanie wcześniej wyrażonego stanowiska w sprawie. Z uwagi na powołane okoliczności, skargę wniesioną na pismo z [...] marca 2013 r., znak [...] należało odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nawet przyjęcie dopuszczalności skargi na pismo z [...] lutego 2013 r. – który to pogląd Naczelny Sąd Administracyjny uważa za bezpodstawny – nie zmieniłoby jednak treści rozstrzygnięcia, ponieważ z uwagi na niewłaściwe skorzystanie z trybu przewidzianego w art. 53 § 2 p.p.s.a., skargę należałoby odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.