II SA/Gl 1728/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący uiścili przedmiotowy wpis oraz wystąpili na drukach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy o ustanowienie radcy prawnego z urzędu podnosząc, że z uwagi na podeszły wiek oraz stan zdrowia, nie są w stanie samodzielnie uczestniczyć w sprawie. Z treści formularzy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 110 m2. W skład ich majątku wchodzi również budynek gospodarczy i garaż. Oprócz tego zadeklarowali, że nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, natomiast wszelkie dochody przeznaczane są na dietę oraz lekarstwa. Ich źródłem utrzymania się jest świadczenie emerytalne A. K. oraz dodatki pielęgnacyjne obojga skarżących w łącznej wysokości 3.190,98 zł netto miesięcznie. Pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawców do: - udokumentowania wysokości uzyskiwanych przez nich dochodów, - udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem się, to wydatków na lekarstwa, czynsz, opłaty za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne, zakup opału itp. W odpowiedzi skarżący nadesłali kopie paragonów z aptek dokumentujących zakup lekarstw, kopie rachunków za zakup węgla, kopie rachunków za energię elektryczną oraz dostawy wody i odbiór ścieków, a także kopię dokumentów potwierdzających opłacanie składek ubezpieczeniowych. Ponadto nadesłane zostały kopie zeznań podatkowych za 2012 r. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2014 r. oddalono wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Od orzeczenia tego skarżący złożyli w ustawowym terminie sprzeciw, domagając się przyznania adwokata z urzędu. W jego uzasadnieniu wskazali, że są osobami schorowanym, w podeszłym wieku. W związku z powyższym nie są w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego i muszą ponosić koszty za usługi. Na zakup opału rocznie wydają około 5000 zł. Na zakup lekarstw i materaca rehabilitacyjnego wydali z kolei około 4400 zł. Dodatkowo przedstawili ręcznie sporządzone zestawienie wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (vide: postanowienie NSA z dnia 29 mama 2013 r., sygn. akt II OZ 419/13). Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Przedstawiona regulacja wyraźnie wskazuje, że przesłanką badaną przez sąd jest przede wszystkim stan majątkowy wnioskodawcy, natomiast wiek oraz stan zdrowia nie wpływają bezpośrednio na treść orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 242/12). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, że znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy. Brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżących, ich dochodu i sytuacji życiowej w oparciu o treść złożonego przez nich formularza, z którego wynika, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Ich źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne i dodatki pielęgnacyjne w łącznej wysokości 3.190,98 zł netto miesięcznie. Z nadesłanych dokumentów wynika, ze bieżące koszty utrzymania kształtują się na poziomie około 460 zł i obejmują opłaty za dostawy wody i odbiór ścieków, opłaty za dostawy prądu, opłaty za telefon i ubezpieczenie. Wydatki na lekarstwa ustalone w oparciu o paragony z grudnia 2013 r. opiewały na kwotę 397 zł. Udokumentowane koszty zakupu opału to 1330 zł za 2 tony. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełniają określonych w art. 245 i art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanek przyznania im prawa pomocy. Z osiąganych dochodów mają możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem. W ocenie Sądu dochód skarżących nie jest na tyle niski, że przy uwzględnieniu kosztów utrzymania, są w stanie odłożyć wystarczające środki na poniesienie kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika i to biorąc nawet pod uwagę, że ponoszą oni pewne wydatki na swoje leczenie. Zdaniem Sądu odmowa przyznania prawa pomocy nie ograniczy skarżącym prawa do sądu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.