II SA/Gl 190/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-07-23
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Piotr Broda, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylając decyzję organu I instancji nakazującą częściową rozbiórkę i odbudowę boiska, mógł orzec nakaz całkowitej rozbiórki boiska, nie naruszając tym samym zasady dwuinstancyjności i zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (reformationis in peius)?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy, uznając, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i orzekł nakaz całkowitej rozbiórki boiska. Sąd stwierdził, że organ I instancji rażąco naruszył prawo, wydając decyzję wykraczającą poza swoje kompetencje (nakazując częściową rozbiórkę i odbudowę w innym miejscu), co uzasadniało odstąpienie od zasady reformationis in peius. Ponadto, organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego dotyczące rozbiórki obiektu, który nie może być doprowadzony do stanu zgodnego z prawem, a także uwzględnił zasady wiedzy technicznej, w tym Polskie Normy, jako podstawę oceny bezpieczeństwa.Stan faktyczny
Gmina H. wybudowała boisko sportowe pod linią wysokiego napięcia 110kV. Po zgłoszeniu przez "A" S.A. o braku zabezpieczeń, organy nadzoru budowlanego nakazały Gminie wykonanie zabezpieczeń i zakazały użytkowania boiska. Po serii postanowień i decyzji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Gminie przesunięcie granic boiska poza strefę niebezpieczną i zakazał użytkowania do czasu wykonania robót. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i nakazał rozbiórkę boiska, uznając, że nie można go doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Pismem z dnia [...]r. "A" S.A. Oddział w C. zawiadomił urząd Gminy H., że w trakcie rutynowej kontroli linii napowietrznej wysokiego napięcia ujawnił fakt budowy boiska sportowego bezpośrednio pod linią 110kV, która nie posiada żadnych dodatkowych zabezpieczeń podnoszących bezpieczeństwo.
Decyzją z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nakazał Gminie H. wykonanie zabezpieczeń mających na celu usunięcie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi w związku z budową boiska oraz zakazał użytkowania przedmiotowego obiektu sportowego.
W wyniku wniesionego przez Gminę odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Postanowieniem z dnia [...]r. PINB w L. na podstawie art.81c ust.2 Prawa budowlanego nakazał Wójtowi Gminy H. dostarczenie ekspertyzy technicznej boiska wielofunkcyjnego, obejmującej kwestię bezpiecznego użytkowania w związku z zagrożeniem jakie może spowodować linia wysokiego napięcia. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Wójta Gminy H. [...]WINB postanowieniem z dnia [...]r. uchylił zaskarżone postanowienie.
Kolejnym postanowieniem z dnia [...]r. PINB w L. nakazał Gminie H. dostarczenie ekspertyzy technicznej przedmiotowego boiska w związku z zagrożeniem jakie może powodować linia wysokiego napięcia. W wyniku wniesionego zażalenia [...]WINB postanowieniem z dnia [...]r.uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia terminu przedłożenia ekspertyzy, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W dniu [...]r, do PINB w L. wpłynęła ekspertyza techniczno - budowlana z treści której wynikało, że przekazany wraz ze zgłoszeniem budowy boiska plan zagospodarowania terenu został sporządzony na mapie nie przeznaczonej do celów projektowych, nadto projekt nie został uzgodniony w Zakładzie Uzgadniania Dokumentacji Projektowej "A" S.A. oddział w C. Rejon Wysokich Napięć. Zdaniem autora opinii istnieje możliwość zerwania przewodu linii wysokiego napięcia, dlatego zaleca się oprócz wykonania uziemienia ogrodzenia, wykonanie jednego z zaproponowanych w opinii rozwiązań technicznych, po uprzednim uzyskaniu pozytywnej opinii "A" S.A. Autorzy opinii zaproponowali przeniesienie granic boiska poza strefę niebezpieczną na odległość 8m metrów od skrajnego przewodu prądowego wysokiego napięcia, wykonanie podpór z drewna klejonego w formie zadaszenia nad trybuną, przebudowę trasy napowietrznej linii energetycznej lub zastosowanie dodatkowego zabezpieczenia linii poprzez montaż dodatkowych izolatorów.
Decyzją z dnia [...]r. nr PINB [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. działając na podstawie art. 66 ust.1 pkt 1 i ust.2 Prawa budowlanego nakazał Gminie H. wykonanie robót mających na celu usunięcie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, występującego w związku z wybudowaniem boiska pod linią wysokiego napięcia, poprzez przesunięcie granic boiska poza strefę niebezpieczną związaną z możliwością zerwania przewodu prądowego, zgodnie z załączonym do decyzji załącznikiem graficznym, w terminie do [...]r. oraz zakazał użytkowania przedmiotowego obiektu sportowego do czasu wykonania nakazanych robót. Jednocześnie decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając przyjęte stanowisko organ wskazał, że w obecnym stanie boisko stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia przebywających na nim ludzi. W ocenie organu istnieje zagrożenie indukcji napięcia w związku z wytwarzanym przez linię energetyczną polem elektromagnetycznym, które może być przenoszone na siatkę ogrodzeniową. Nadto linia nad boiskiem jest bez obostrzeń stosowanych przy budowie w miejscach o podwyższonym ryzyku, które zmniejszają choć nie eliminują ryzyka wystąpienia awarii. Organ odrzucił pozostałe wskazane w ekspertyzie rozwiązania techniczne z uwagi na negatywną opinię "A" S.A. stwierdzając, że nie może nałożyć na Gminę H. obowiązku wykonania prac przy linii wysokiego napięcia, ponieważ nie posiada ona prawa do dysponowania przedmiotową linią. Niedopuszczalna jest również budowa zadaszenia drewnianego z uwagi na treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który w § 15 wprowadza całkowity zakaz lokalizacji na tym terenie budynków oraz wiat. Organ wyjaśnił również dlaczego nie zastosował się do wcześniejszych wskazań [...]WINB w zakresie prowadzenia postępowania w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, wskazując, że rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 66 Prawa budowlanego ma zastosowanie w przypadku, gdy obiekt budowlany może zagrażać życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, a nadto daje możliwość wstrzymania użytkowania obiektu do czasu usunięcia nieprawidłowości.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Wójt Gminy H. podnosząc, że w aktualnej normie PN-EN 50341 dotyczącej budowy linii napowietrznych prądu nie ma zapisu mówiącego o krzyżowaniu linii z boiskami sportowymi. Nadto w rejonie ogrodzenia boiska nie występują ponadnormatywne wartości pól elektromagnetycznych w środowisku dla miejsc dostępnych dla ludzi. Zdaniem odwołującego się PINB nie posiada kompetencji w zakresie wyboru rozwiązania technicznego wskazanego w ekspertyzie, bowiem wybór należy do inwestora. Wójt wskazał również na inne obiekty budowlane nad którymi przebiega linia wysokiego napięcia, a w stosunku do których ograny nadzoru budowlanego nie zgłaszają żadnych zastrzeżeń, co w jego ocenie świadczy o naruszeniu zasady pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa. Wskazał również, że Tauron po wydaniu zaskarżonej decyzji zamontował na przedmiotowej linii podwójne izolatory.
W dniu [...]r. [...]WINB przeprowadził rozprawę administracyjną w toku której przedstawiciel Tauron wyjaśnił, że zamontowanie dodatkowych izolatorów nie wpłynęło na likwidację problemu zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi przebywających na boisku, ponieważ linia przebiega przez las, co w razie przewrócenia się drzewa na linię może spowodować upadek przewodu na ziemię. Ponadto niezbędne jest wykonanie uziemienie ogrodzenia boiska. Wyjaśnił również, że zgodnie z Normą PN-62 E-05100 odległość minimalna linii elektroenergetycznej od różnego rodzaju obiektów powinna wynosić 3,5m.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i orzekł o nakazaniu Gminie H. obowiązku rozbiórki boiska wielofunkcyjnego położonego przy ul. [...] w L. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art.5 ust.1 pkt 1 lit.c Prawa budowlanego obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach w tym techniczno - budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając bezpieczeństwo użytkowania, nadto uwzględniając odpowiednie usytuowanie na działce z poszanowaniem występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Tym samym w ocenie organu naruszone zostały przepisy określające ogólne wytyczne budowy i użytkowania obiektów budowlanych. Analizując zaskarżoną decyzję [...]WINB stwierdził, że organ I instancji nakazał częściowo rozbiórkę obiektu a częściowo jego budowę w innym miejscu do czego nie był uprawniony, bowiem przepisy budowlane nie dają podstaw do zmuszania inwestora do podejmowania działalności inwestycyjnej. Nadto podstawą rozstrzygnięcia powinien być przepis art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego, który pozwala na orzeczenie rozbiórki obiektu budowalnego w przypadku braku możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ wykluczył również możliwość nakładania jakichkolwiek nakazów w stosunku do sąsiedniego obiektu ( linii elektroenergetycznej) mając na uwadze, że obiekt ten powstał zgodnie z przepisami. Zdaniem [...]WINB w niniejszej sprawie nie istnieje możliwość doprowadzenia wykonanego boiska sportowego do stanu zgodności z prawem w inny sposób niż rozbiórka, bowiem organ nie może nakazać przenieść boiska w inne miejsce, podobnie jak nie może nakazać właścicielowi sieci jej przebudowę. Wykonanie zadaszenia również wymagałoby uzyskanie pozwolenia na budowę, co stanowiłoby działalność inwestycyjną, nadto nie eliminowałoby istniejącego zagrożenia, a w dodatku byłoby niedopuszczalne z uwagi na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ powołał również treść obecnie obowiązującej Polskiej Normy PN-EN 50341-1:2013-03 zgodnie z którą minimalny odstęp od terenów rekreacyjnych w odniesieniu do napowietrznych linii elektroenergetycznych wynosi nie mniej niż 3,6m, wskazując przy tym, że treść tej normy stanowi wiedzę techniczną w rozumieniu art.5 ust.1 Prawa budowlanego. Zdaniem [...]WINB usytuowanie boiska pod linią wysokiego napięcia wyczerpało przesłanki określone w art. 50 ust.1 pkt 2 prowadzenia robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a także art. 50 ust.1 pkt 4 w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Organ wyjaśnił, że nakaz rozbiórki musi dotyczyć całego boiska, bo jego częściowe rozebranie bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia spowodowałoby, że boisko jako budowla przestałaby stanowić całość techniczno-użytkową. Wskazał również, że bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy pozostaje kwestia lokalizacji innych obiektów budowlanych oraz konsekwencje finansowe dla Gminy będące następstwem wydanej decyzji. Odnosząc się do wynikającego z treści art.139 k.p.a. zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się wskazał, że organ I instancji rażąco naruszył prawo wykraczając poza swoje kompetencje, poprzez nakazanie częściowej rozbiórki obiektu a następnie częściowej jego odbudowy w innym miejscu w oparciu o przepis dotyczący stanu technicznego obiektów budowlanych. Nadto za takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego przemawiał interes społeczny aby zabezpieczyć użytkowników boiska przed zagrożeniem jakie może powodować przebiegająca bezpośrednio nad boiskiem linia wysokiego napięcia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła Gmina H. reprezentowana przez Wójta Gminy, który zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postepowania polegające na wydaniu orzeczenia na niekorzyść odwołującego się, niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, nierozważeniu wszystkich sposobów wyeliminowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Nadto zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że usytuowanie boiska w stosunku do linii elektroenergetycznej wyczerpuje przesłanki z art. 50 ust.1 pkt 2 a także z art. 50 ust.1 pkt 4 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ w postępowaniu odwoławczym nie może nałożyć na odwołującego się nowego obowiązku, który nie był objęty postępowaniem w I instancji, bo narusza tym samym zasadę dwuinstancyjności. Zakwestionował również przyjętą przez organ interpretację zasad wiedzy technicznej stwierdzając, że nie mają one charakteru normatywnego. Ponownie wskazał, że obecnie obowiązujące Polska Norma dotycząca budowy linii napowietrznych nie wprowadza ograniczeń w zakresie krzyżowania się z obiektami sportowymi. Zdaniem skarżącego organ nie wskazał jakie konkretne zasady wiedzy technicznej zostały naruszone i nie odniósł się do innych możliwości wyeliminowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi, które ma charakter teoretyczny. W ocenie skarżącego sam fakt istnienia linii elektroenergetycznej nie stanowi zagrożenia, jedynym czynnikiem, który powinien podlegać ocenie jest możliwość występowania pola elektromagnetycznego i jego wpływ na ludzi, co dopiero powinno być przedmiotem badania organu.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 10 marca 2015r. uczestnik postępowania "A" S.A. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że w ostatnich siedmiu latach miały miejsce cztery poważne awarie przedmiotowej linii elektroenergetycznej będące następstwem silnych wiatrów oraz oblodzenia, których skutkiem było zerwanie przewodów i upadek ich na ziemię. W takich przypadkach istnieje również ryzyko wywrócenia się słupów przelotowych, które zlokalizowane są po obu stronach boiska, a które zostały zaprojektowane dla linii biegnących przez tereny niezurbanizowane i bez żadnych obiektów znajdujących się pod linią.
W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżącej Gminy podtrzymał skargę wskazując, że w świetle poglądów zawartych w literaturze dopuszczalna jest lokalizacja boisk pod liniami wysokiego napięcia. Nadto zakwestionował stanowisko organu co do niedopuszczalności realizacji wiaty w świetle zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazując przy tym, że § 15 pkt 3 lit. d uchwały dopuszcza lokalizację wiat na tym terenie. Wyjaśnił również, że w chwili obecnej linia nie stwarza zagrożenia, gdyż została zabezpieczona a nadto z uwagi na brak zabudowań przy złych warunkach atmosferycznych na boisku nikt nie przebywa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i nakazania Gminie H. wykonania rozbiórki boiska wielofunkcyjnego.
Zgodnie z dyspozycją art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm. dalej ustawa), który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Z kolei przepis art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, iż w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1.
Wskazać przede wszystkim należy, iż przepis art. 50 ust. 1 ustawy, stanowi podstawę do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych jeżeli organ nadzoru budowlanego stwierdzi występujące w tym przepisie przesłanki na tle konkretnego stanu faktycznego, ale też w powiązaniu z art. 51 ust. 1 ustawy (który bezpośrednio odnosi się do art. 50 ust. 1) wskazuje przypadki w których znajdują zastosowanie normy wynikające z tego przepisu (art. 51 ust. 1) i sankcje w nim zawarte. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż zgodnie z dyspozycją art. 51 ust. 7 ustawy - przepisy ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Jeżeli organ stwierdza, iż zachodzą przesłanki z art. 50 ust. 1 ustawy ale roboty budowlane zostały zakończone, nie wydaje decyzji o wstrzymaniu robót budowlanych (postanowienie takie byłoby fikcyjne) ale bezpośrednio stosuje normy wynikające z art. 51 ust. 1. Pogląd ten był wielokrotnie prezentowany w orzecznictwie i aktualnie nie budzi wątpliwości. Przy czym należy wskazać, że decyzja ta ma charakter związany, organ administracji w przypadku stwierdzenia przesłanek do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części ma obowiązek wydania decyzji nakazu rozbiórki i nie może odstąpić od wydania takiej decyzji, uzasadniając to np. względami społecznymi ( por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2012r. sygn. akt II OSK 1693/11, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dalej wskazać należy, że dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu w żadnym razie nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie może podjąć postępowania w celu dokonania sprawdzenia, czy inwestycja została wykonana na podstawie zgłoszenia z naruszeniem prawa. Wynika to wprost z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, który ma zastosowanie także wtedy, gdy inwestycja została wykonana (art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego). W takim postępowaniu organ nadzoru budowlanego, w zależności od ustalonego stanu faktycznego, może stosować środki określone w art. 51 Prawa budowlanego. Dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu ma takie znaczenie, że inwestorowi, który wykonał roboty objęte zgłoszeniem nie można postawić zarzutu samowoli budowlanej, w rozumieniu art. 49b Prawa budowlanego ( por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011r. sygn. akt II OSK 734/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że napowietrzna linia wysokiego napięcia powstała legalnie w oparciu o pozwolenia na budowę w 1965r. Niesporna jest również okoliczność, że boisko wielofunkcyjne zostało wybudowane pod istniejącą już linią wysokiego napięcia w oparciu skutecznie dokonane zgłoszenie. Niemniej jednak w toku kontroli zrealizowanej już inwestycji organy nadzoru budowlanego doszły do wniosku, iż umiejscowienie boiska bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia stwarza bezpośrednie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi przebywających na boisku.
Zgodnie z przepisem art. 5 Prawa budowlanego obiekt budowlany musi spełniać określone w obowiązujących przepisach wymagania zarówno na etapie projektowania i budowy (art. 5 ust. 1), jak i na etapie użytkowania (art. 5 ust. 2).
W przepisie art. 5 sformułowana została zasada ogólna Prawa budowlanego, określająca, jakie wymagania powinien spełniać obiekt budowlany, jak również jego budowa i użytkowanie. Należy podkreślić, że nadanie przepisowi rangi zasady ogólnej (generalnej) oznacza, że jego postanowienia wymagają uwzględnienia przy interpretowaniu innych postanowień ustawy oraz przepisów wykonawczych. Zgodnie z art.5 ust.1 pkt 1 lit.c . obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa użytkowania. Weryfikacja warunków bezpieczeństwa eksploatacji obiektów budowlanych dla jego przyszłych użytkowników polega nie tylko na zweryfikowaniu zgodności zrealizowanej inwestycji z treścią zgłoszenia ( a więc istniejącego stanu faktycznego), czy też przepisami prawa reglamentującymi kwestię warunków technicznych, ale także polega ona na analizie całokształtu aktualnych okoliczności faktycznych dotyczących zakończonej inwestycji, które bezpośrednio oddziaływają lub potencjalnie mogą oddziaływać na bezpieczeństwo jej użytkowania.
Jak wynika ze stanowiska "A" S.A. oraz opinii techniczno-budowlanej znajdującej się w aktach sprawy, nie jest możliwe w chwili obecnej bezpieczne użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego – boiska wielofunkcyjnego. Wprawdzie opinia wskazuje na możliwość zastosowania rozwiązań technicznych, które mogą wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa przedmiotowego obiektu, to jednak ich wprowadzenie uzależnia od pozytywnej opinii w tym zakresie właściciela sieci elektroenergetycznej. Nie ulega wątpliwości, że stanowisko "A" S.A. w tym zakresie jest jednoznaczne i wskazuje dwie możliwości tj. przebudowę sieci na taką, która jest projektowana dla terenów zurbanizowanych oraz rozbiórkę boiska. Zasadnie wskazał [...]WINB, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają kompetencji do nakładania w trybie przepisów prawa budowalnego obowiązków inwestycyjnych na właściciela sąsiedniego obiektu budowalnego, który powstał zgodnie z przepisami, w tym przypadku na "A" S.A. Zatem nie jest możliwe nakazanie właścicielowi sieci elektroenergetycznej jej przebudowanie. Dla bezpiecznego użytkowania boiska nie jest również wystarczające zamontowanie podwójnych izolatorów, bowiem nie zabezpiecza to przewodów przed ich zerwaniem i opadnięciem na ziemię. Jak wskazał "A" w piśmie procesowym z dnia [...]r. dla poprawnego przebudowania linii niezbędne jest zaprojektowanie i wybudowanie słupów o podwyższonej wytrzymałości z podwójnym mocowaniem przewodów i podwyższające zawieszenie przewodów będących pod wysokim napięciem.
Niezależnie od stanowiska uczestnika postępowania "A" S.A. niedopuszczalne jest również zastosowanie pozostałych rozwiązań wskazanych w ekspertyzie techniczno-budowlanej tzn. przeniesienie boiska w inne miejsce oraz wybudowanie drewnianego zadaszenia, bowiem zakres robót, które musiałby wykonać inwestor celem doprowadzenia boiska do stanu zgodnego z prawem jest tak szeroki, że wiązałby się z koniecznością wykonania nowej inwestycji, co dodatkowo implikowałoby konieczność uzyskania stosownych zezwoleń. Tymczasem organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione - w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego - do nakładania na inwestora obowiązku wykonania kolejnej inwestycji wymagającej uprzedniej zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Również w orzecznictwie przyjmuje się, że przepisy Prawa budowlanego nie dają podstawy do wydania decyzji nakładającej na osobę fizyczną lub prawną obowiązku ubiegania się o pozwolenie na budowę w sytuacji, gdy osoba ta nie wyraża woli podejmowania takiej działalności inwestycyjnej. Zastępowanie w tej kwestii woli inwestora i zmuszanie go do podejmowania działalności inwestycyjnej wykracza poza zadania i uprawnienia organu nadzoru budowlanego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 września 2013r., sygn. akt II SA/Go 232/13; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Go 233/13, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto realizację inwestycji polegającej na budowie zadaszenia, które należałoby zakwalifikować jako wiatę, wyklucza również miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Rady Gminy H. nr XXIII/215/13 z dnia 13 marca 2013r. ( Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia 22 marca 2013r. poz.2682) który w § 15 pkt 3 lit. c dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem US ustala szczegółowe warunki zagospodarowania terenu oraz ograniczenia w jego użytkowaniu w tym zakaz lokalizacji budynków i wiat, również jako obiektów o charakterze tymczasowym. Podobnych ustaleń dokonał [...]WINB w zaskarżonej decyzji, dlatego nie sposób się zgodzić z zarzutem skargi, że organ odwoławczy nie rozważył wszystkich sposobów wyeliminowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz nienależycie uzasadnił wydaną decyzję. Nie zasługuje również na akceptację prezentowany przez pełnomocnika skarżącego w toku rozprawy pogląd, zgodnie z którym § 15 pkt 3 lit. d planu miejscowego pozwala na lokalizację na tym terenie wiat. Jak wynika wprost z treści tego przepisu dotyczy on jedynie istniejących już obiektów budowlanych, zatem nie znajduje zastosowania do obiektów planowanych.
Nietrafny jest również zarzut dotyczący naruszenia zasady reformationis in peius jak słusznie wskazał organ odwoławczy zasada ta doznaje ograniczenia zgodnie z treścią art.139 k.p.a. w przypadku gdy zaskarżona decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Pierwszy z warunków odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony - rażące naruszenie prawa - jest rozumiane jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i ma miejsce wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki. Wymogiem pierwszej z nich jest to, iż treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Natomiast druga przesłanka wymaga, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, że prowadzić będzie ono do niemożności zaakceptowania owej decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Dodatkowo wstępnym warunkiem uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa, jest stwierdzenie, iż w "zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny" (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt III SA 535/94, ONSA 1995, Nr 2, poz. 91).
Natomiast "rażące naruszenie interesu społecznego" nie jest samoistnym kryterium odstąpienia od zakazu wyrażonego w art. 139 k.p.a. Wchodzi ono w grę dopiero wówczas, gdy w postępowaniu odwoławczym zostanie stwierdzona wadliwość decyzji, chociażby nie w stopniu rażącym. Organ odwoławczy odstępując od zasady zakazu reformationis in peius obowiązany jest w uzasadnieniu wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 178/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie budzi wątpliwości fakt, iż zaskarżona decyzja [...]WINB pogarsza sytuację skarżącego. Należało więc rozważyć, czy zachodziły wymienione w art. 139 k.p.a. okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady orzekania na niekorzyść odwołującej się strony. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uzasadniał rozstrzygnięcie rażącym naruszeniem art. 66 Prawa budowalnego poprzez nakazanie częściowej likwidacji obiektu, a następnie częściowej jego odbudowy w innym miejscu. Niewątpliwie przepis art. 66 Prawa budowalnego pozwala na nakazanie w drodze decyzji usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu lub użytkowania w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia albo powodujący oszpecenie otoczenia. Natomiast nie daje uprawnień do nakazania rozbiórki obiektu, a tej treści decyzja de facto została wydana przez organ I instancji. Niedopuszczalne było również na podstawie tego przepisu nałożenie na inwestora obowiązku związanego z koniecznością uzyskania kolejnej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, wykraczając przy tym poza zadania i uprawnienia organu nadzoru budowlanego. Należy również zwrócić uwagę, że przepis art. 66 Prawa budowlanego dotyczy jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z jego użytkowaniem. Tym czasem w niniejszej sprawie nieprawidłowości związane z boiskiem wielofunkcyjnym powstały już na etapie realizacji tej inwestycji i jak słusznie wskazał [...]WINB zastosowanie powinny znaleźć w tym przypadku przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu naruszenie wskazanych przepisów ma charakter rażący, gdyż treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja organu I instancji nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
W zakresie rażącego naruszenia interesu społecznego wskazać należy, że niedopuszczalne jest kierowanie się przez organ administracji publicznej zasadami komercjalizmu oraz ochrony interesów gminy, które mają na celu rozluźnienie i zastąpienie podstawowej zasady demokratycznego państwa jaką jest zasada praworządności, ponieważ prowadzi to wprost do zagrożenia podstawowych praw i wolności obywatelskich. Niewątpliwie w interesie społecznym było zabezpieczenie życia i zdrowia osób mających korzystać z boiska w oparciu o obowiązujące przepisy prawa a nie próba uniknięcia rozbiórki obiektu niebezpiecznego dla jego użytkowników.
Nie sposób zgodzić się również z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia zasady dwuinstancyjności. Wskazać w tym miejscu należy, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Niewątpliwie zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczany zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie powinna być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego. Tak więc w sytuacji, gdy w ocenie organu drugiej instancji należało zastosować inny, niż to uczynił organ pierwszej instancji, przepis prawa materialnego i wynikające z niego obowiązki, zasadnym było uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie w tym zakresie, z jednoczesnym podaniem właściwej w jego ocenie podstawy prawnej i omówieniem tej kwestii w uzasadnieniu własnej decyzji, co też organ odwoławczy uczynił. Wskazać należy również, że przez zmianę podstawy prawnej nie dochodzi do zmiany tożsamości sprawy, w sytuacji gdy zachowany jest podmiot, przedmiot i stan faktyczny sprawy przy niezmienionym stanie prawnym. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że z treści wcześniejszych decyzji wydawanych przez ŚWINB stronom postępowania wiadomym było, że organ przyjął, iż przedmiotowy obiekt budowlany może powodować zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i rozważa możliwość wydania decyzji w trybie art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego, zatem nie może być mowy o nakładaniu nowych obowiązków, które nie były objęte postępowaniem w pierwszej instancji.
Odnosząc się do kwestii stosowania Polskich Norm wskazać należy, że ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o normalizacji ( Dz.U. Nr 55, poz. 251) w art. 19 ust. 3 wskazywała, że stosowanie Polskich Norm jest obowiązkowe, jeżeli normy te zostaną powołane w ustawach. Sytuacja ta zmieniła się z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji ( Dz.U. Nr 169, poz.1386 z późn. zm.). Nie zawiera ona analogicznego do ww. art. 19 ust. 3 przepisu. Wręcz przeciwnie, art. 5 wskazuje, że Polska Norma to norma krajowa przyjęta w drodze konsensu i zatwierdzona przez krajową jednostkę normalizacyjną. W ust. 3 wskazuje się, że stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne. W tym miejscu podkreślić należy, że Polskie Normy nie są publikowane w urzędowych dziennikach promulgacyjnych. Kluczowego znaczenia przy tym nabiera treść art. 88 Konstytucji RP, nakładająca taki obowiązek na akty normatywne. Także przepis art. 87 ustawy zasadniczej, stanowiący katalog źródeł prawa, potwierdza słuszność twierdzenia, że Polska Norma sama w sobie nie może stanowić źródła prawa. Co więcej w orzecznictwie spotykany jest pogląd, że Polska Norma jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) i jej udostępnienie winno odbywać się w trybie przedmiotowej ustawy. Przyjęcie stanowiska zgodnie z którym Polska Norma sama w sobie nie może stanowić źródła prawa powszechnie obowiązującego, nie wyklucza równocześnie przyjętej przez organ tezy, że może być ona źródłem zasad wiedzy technicznej. Dlatego też zarzut sprzeczności stanowiska organu w tym zakresie uznać należało za niezasadny.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło