II SA/Gl 193/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skargi małoletniej M. P. reprezentowanej przez opiekunkę U. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. We wniosku z dnia [...]r. "A" SA w K. wniosło o wymeldowanie nieletniej M. P. z mieszkania przy ul. [...] w K. Uzasadniając wniosek podano, że w objętym nim mieszkaniu nikt nie przebywa zaś nieletnia M. P. pozostaje pod prawną opieką U. P. Po śmierci rodziców M.P. we [...]r. mieszkanie wynajmowane było A. P. i jego żonie U. P., którzy jednak w [...] r. zaprzestali "całkowicie płatności" a następnie wyprowadzili się po wyłączeniu w mieszkaniu gazu i energii elektrycznej. Zawiadomiona o wszczęciu postępowania U. P. sprzeciwiła się wnioskowi podnosząc, że mieszkanie opuściła wraz z nieletnią M. P. na skutek okoliczności od niej niezależnych. Wcześniej mieszkanie to stanowiło mieszkanie zakładowe rodziców M. P. Zamierza do mieszkania powrócić po uzyskaniu do niego kluczy. Znajdują się w nim jej meble oraz meble rodziców nieletniej. Na nowe mieszkanie nie posiada pieniędzy, za pozostawieniem meldunku przemawia dobro nieletniej, która jest chora na skoliozę. Po rozpatrzeniu sprawy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 104 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) orzeczono o wymeldowaniu małoletniej M. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że właścicielem objętego postępowaniem lokalu jest "A" SA w K. Opiekę prawną nad zameldowaną w tym lokalu małoletnią M. P. sprawuje U. P. Małoletnia w przedmiotowym mieszkaniu nie zamieszkuje co ustalono w oparciu o notatki Komisariatu I Policji w K. z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r., a nadto w oparciu o wyniki oględzin przeprowadzonych w mieszkaniu w dniu [...]r. Stwierdzono wówczas, że w mieszkaniu znajdują się jedynie pojedyncze rzeczy osobiste i ruchome, lokal jest zdewastwowany i brudny. Faktu opuszczenia mieszkania nie kwestionowała też U. P.– opiekun małoletniej. Dalej organ orzekający podniósł, że pomimo pouczenia U. P. nie podjęła w toku postępowania ani też wcześniej działań prawnych umożliwiających powrót małoletniej do mieszkania. Przesądza to w świetle orzecznictwa sądowego ustalenie, że małoletnia opuściła trwale mieszkanie i w związku z tym zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności powinna być z niego przez opiekunkę wymeldowana. Skoro do tego nie doszło to podstawę wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 tej ustawy. Ewidencja ludności służy bowiem przede wszystkim rejestracji stanu faktycznego. Nie rozstrzyga ani o statusie prawnym lokalu ani też o roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania lub opuszczenia lokalu mieszkalnego. Wymeldowanie z lokalu nie jest zatem równoznaczne z utratą uprawnień do tego lokalu. W odwołaniu od tej decyzji U. P. wniosła o jej zmianę przez oddalenie wniosku o wymeldowanie małoletniej M. P. Podtrzymała wcześniejsze stanowisko, że opuszczenie mieszkania przez małoletnią nie było dobrowolne, lecz było wynikiem okoliczności od niej niezależnych, a mianowicie było następstwem nagannego zachowania się jej męża a brata małoletniej A. P., co zostało potwierdzone skazującym wyrokiem karnym Sądu Rejonowego K. – W. z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Tytuł prawny małoletniej do lokalu został potwierdzony przez ww. Sąd w wyroku z dnia [...]r. sygn. akt [...]. W mieszkaniu znajdują się w dalszym ciągu rzeczy małoletniej, dokumentacja lekarska, pamiątki rodzinne i meble zakupione przez jej rodziców. Opiekun prawny małoletniej nie posiada mieszkania i kolejno przebywa z dziećmi z małżeństwa z A. P. oraz z małoletnią M. u różnych ludzi. Nie zachodzi zatem w takiej sytuacji domniemanie z art. 27 kc. Zarzuciła, że ani ona ani małoletnia nie zostały przez organ orzekający przesłuchane. Jej prośba do Spółki "A" o wydanie kluczy do mieszkania lub o przydział innego mieszkania pozostała bez odpowiedzi. Wymeldowanie uczyni z małoletniej osobę bezdomną "bez prawa powrotu do domu rodzinnego". Za odmiennym orzeczeniem powinno przemawiać dobro dziecka, którego sieroctwo i stan zdrowia wymaga szczególnej troski. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności utrzymał orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia Prezydenta Miasta K. oraz ich ocenę prawną. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem jednoznacznie, że małoletnia w przedmiotowym mieszkaniu nie mieszka, zaś zameldowanie powinno odzwierciedlać stan faktyczny. Nie zostało też wykazane aby opiekun prawny małoletniej podejmował działania zmierzające do ponownego zamieszkania małoletniej w objętym postępowaniem lokalu. Za pozostawieniem zameldowania w sytuacji niezamieszkiwania w mieszkaniu nie mogą przemawiać w świetle obowiązujących przepisów ani zasady słuszności ani współżycia społecznego. Organy meldunkowe nie zajmują się bowiem sferą zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] małoletnia M. P. reprezentowana przez U. P. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wbrew stanowisku organów orzekających nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania wynikające z art. 15 ust,. 2 ustawy o ewidencji ludności. Nie uwzględniono bowiem interesu skarżącej tj. dobra dziecka jako sieroty, który powinien stanowić w tym postępowaniu "wartość pierwotną i nadrzędną". Powtórzono też zarzut z odwołania, że nie doszło do przesłuchania małoletniej, która z racji swojego wieku powinna mieć możliwość wypowiedzenia się w życiowej dla niej sprawie. Zarzuciła U. P., że nie brała udziału w oględzinach lokalu bo nie została o nich powiadomiona. Stwierdziła, że wniosła do Sądu Rejonowego w K. pozew o wydanie mieszkania oraz, iż zwracała się do Spółki "A" o wydanie kluczy do objętego wymeldowaniem mieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi dodatkowo stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających jej twierdzenia, iż zwracała się do "A" SA o wydanie kluczy do mieszkania oraz, że wystąpiła z pozwem o jego wydanie. Stwierdził też, że opiekun prawny skarżącej był powiadomiony prawidłowo o dowodzie z oględzin mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym jej wzruszenie na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Jak wynika zaś z art. 27 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w tym lokalu. W świetle treści tego ostatniego przepisu mają rację organy orzekające gdy twierdzą, że zameldowanie ma odzwierciedlać stan rzeczywisty i fakt rzeczywistego zamieszkiwania pod danym adresem. Jest ono rejestracją stanu faktycznego a nie stanu prawnego. W szczególności nie rozstrzyga o uprawnieniach do lokalu w którym dana osoba jest lub ma być zameldowana. Z tego też względu z art. 15 ust. 1 omawianej ustawy wynika obowiązek wymeldowania się osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Gdy tego obowiązku nie dopełni to jej wymeldowania dokonuje z urzędu lub na wniosek strony organ gminy, co wynika z treści art. 15 ust. 2. Wbrew stanowisku zajętym w skardze z przepisu tego nie wynika aby jednym z warunków dokonania wymeldowania była utrata uprawnień do przebywania w lokalu, co koresponduje z ewidencyjnym celem zameldowania. Źródłem powinności organu meldunkowego dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalnie uprawnienie do przebywania w tym miejscu – por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r. V SA 1398/02, LEX nr 159189. Co do przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego lub czasowego to opuszczenie to jest rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób – por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., V SA 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Z taką właśnie sytuacją mamy zdaniem Sądu do czynienia w niniejszej sprawie, co zasadnie przyjęły organy orzekające. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie może ulegać przy tym wątpliwości, że skarżąca w objętym postępowaniem lokalu nie mieszka. Wynika to zarówno z oględzin lokalu, ustaleń Policji jak i twierdzeń opiekuna prawnego skarżącej zawartych w jej oświadczeniu z dnia [...]r. Wynika z tego oświadczenia, że mieszkanie to opuściła wraz z małoletnią M. P. na [...]r. i do daty jego złożenia do mieszkania nie powróciły. Z protokołu oględzin wynika nadto, że mieszkanie jest w bardzo złym stanie technicznym, ma odcięty prąd, gaz i wodę. W takim stanie nie nadaje się zatem do zamieszkania. Oprócz własnym twierdzeń U. P. nie naprowadziła też dowodów na okoliczność, że po wymianie zamków w drzwiach domagała się od Spółki "A" SA wydania kluczy od nowych zamków względnie, że wniosła pozew o przywrócenie naruszonego posiadania lub o wydanie mieszkania. Skoro z tych środków prawnych nie skorzystała to nie negując faktu, że do opuszczenia mieszkania przez małoletnią skarżącą doszło w następstwie nagannego zachowania jej brata wobec jej opiekuna prawnego, zasadnie przyjęły organy orzekające, że małoletnia skarżąca opuściła w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności miejsce pobytu stałego w objętym postępowaniem lokalu. Taka wykładnia tych przepisów wynika m. in. z bogatego orzecznictwa NSA – por. np. wyrok z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, LEX nr 360269 i wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937. Wobec powyższego również zdaniem Sądu spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności do wymeldowania skarżącej. W świetle treści tej normy prawnej oraz pozostałych przepisów przedmiotowej ustawy nie ma znaczenia prawnego czy skarżącej przysługuje uprawnienie do objętego wymeldowaniem mieszkania oraz jaka jest jej sytuacja materialna i zdrowotna, co akcentuje się w skardze. W świetle tych przepisów, które organy orzekające były zobowiązane stosować zgodnie z treścią art. 6 kpa oraz art. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przeciwko wymeldowaniu skarżącej nie mogą też przemawiać ani zasady współżycia społecznego ani też dobro skarżącej jako osoby małoletniej. W tym względzie należy też stwierdzić, że sam fakt wymeldowania nie pozbawia skarżącej prawa do lokalu jeżeli taki jej przysługuje. Zawsze bowiem będzie się mogła w nim zameldować gdyby faktycznie ponownie w nim zamieszkała (w okresie małoletniości razem z opiekunem prawnym). Sam fakt wymeldowania nie przesądza zatem o naruszeniu interesu skarżącej jako osoby małoletniej. Zdaniem Sądu nie doszło też w sprawie do naruszenia przepisów proceduralnych mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.p.s.a. Z akt administracyjnych wynika bowiem wbrew twierdzeniom zawartymi w skardze, że U. P. była prawidłowo powiadomiona o terminie oględzin mieszkania. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym twierdzeń U. P. stan faktyczny sprawy istotny dla jej rozstrzygnięcia został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości. Nie zachodziła zatem potrzeba przesłuchiwania ani skarżącej ani też jej opiekuna prawnego (który miał możliwość zajęcia stanowiska w sprawie w innej formie i z tego skorzystał). O wyniku postępowania administracyjnego decydowało ustalenie co do faktycznego zamieszkiwania skarżącej a nie jej stan emocjonalny i oczekiwania. Nie doszło zatem zdaniem Sądu do naruszenia Konwencji Praw Dziecka na którą powołano się w odwołaniu. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.