II SA/Gl 211/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-07-06
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Ewa Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości na cele publiczne (rozbudowa cmentarza) jest zasadna, jeśli część nieruchomości znajduje się poza terenem bezpośrednio przeznaczonym na pochówki, a wcześniejsze orzeczenia sądowe kwestionowały potrzebę wywłaszczenia całej działki?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając decyzję o wywłaszczeniu za zgodną z prawem. Kluczowe znaczenie miało uchwalenie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przeznaczył całą działkę pod rozbudowę cmentarza. Sąd podkreślił, że pojęcie cmentarza obejmuje nie tylko miejsca grzebalne, ale także infrastrukturę towarzyszącą, a wcześniejsze orzeczenia sądowe straciły moc wiążącą z uwagi na zmianę stanu prawnego.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę G. i R. J. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o wywłaszczeniu udziału w nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę cmentarza komunalnego. Skarżący kwestionowali zasadność wywłaszczenia całej działki, wskazując na jej częściowe położenie poza terenem grzebalnym oraz powołując się na wcześniejsze wyroki sądów uchylające decyzje w tej sprawie. Gmina Miasta T. wniosła odwołanie dotyczące wysokości ustalonego odszkodowania, zarzucając nieprawidłowości w operacie szacunkowym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. sprawy ze skargi G. J. i R. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowanie oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 112, art. 113 ust. 1, art. 121 ust. 1 , art. 123 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 9 oraz art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130, art. 134 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t,jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 518) orzekł w pkt 1/ o wywłaszczeniu poprzez pozbawienie prawa własności udziału w nieruchomości położonej w T. przy ulicy [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 7266 m², zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu
Rejonowego w T., stanowiącej w 2/4 części współwłasność G. i R. J., z przeznaczeniem na rozbudowę cmentarza komunalnego, a w pkt 2/ stwierdził, że przejście własności opisanej powyżej nieruchomości na Gminę Miasta T. nastąpi z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jednocześnie w pkt 3/ organ ustalił na rzecz G. i R. J. odszkodowanie za nieruchomość w kwocie 428.500 zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż mocą postanowienia nr [...] z dnia [...] r. został wyznaczony, jako właściwy, do rozpatrzenia sprawy z wniosku Prezydenta Miasta T. o wywłaszczenie na rzecz Gminy T. udziału w wymienionej powyżej nieruchomości. Wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta T. z dnia [...] r. Nr [...], działka nr [...] znajduje się w granicach terenu oznaczonego symbolem 1 ZC - teren cmentarza.
Zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami zakładanie i utrzymywanie cmentarzy jest celem publicznym. Następnie przywołując stosowne przepisy tej ustawy (art. 112, art. 113) Starosta stwierdził, iż prowadzone negocjacje pomiędzy Prezydentem Miasta T. a G. i R. J. nie doprowadziły do zawarcia umowy sprzedaży, także wyznaczenie przez Starostę dwumiesięcznego terminu dla zawarcia umowy w trybie art. 115 ust. 2 cytowanej ustawy nie doprowadził do zawarcia umowy zbycia nieruchomości. Stąd niezbędne było przeprowadzenie niniejszego postępowania, w trakcie którego przedstawiony został przygotowany w sprawie operat szacunkowy określający wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości na kwotę 857.000 zł.. Wobec powyższego należne współwłaścicielom w 2/4 tej nieruchomości odszkodowanie ustalono na kwotę 428.500 zł.. Podkreślono, że przygotowana w sprawie wycena nieruchomości sporządzona została przez uprawnionego rzeczoznawcę zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy uwzględnieniu stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczanej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu.
Z wypisu i wyrysu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest przeznaczona na zamierzony cel publiczny i nie ma możliwości jego zrealizowania bez pozyskania przez Gminę własności tej nieruchomości. W tych okolicznościach wniosek o wywłaszczenie jest zasadny i należało orzec o pozbawieniu prawa własności na rzecz Gminy Miasta T.
Odwołania od tej decyzji wniosły zarówno Gmina Miasta T. jak i G. i R. J.
Działający w imieniu Gminy T. pełnomocnik wnosząc odwołanie od decyzji zaskarżył ją w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości - ustalonego na kwotę 428.500 zł. Wskazał na nieprawidłowości przygotowanego przez rzeczoznawcę i przedłożonego w sprawie operatu szacunkowego. Zwrócił przede wszystkim uwagę na brak znajomości cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości podobnych do wywłaszczanej nieruchomości. Podkreślił, iż nie przedstawiono cech nieruchomości przyjętych do porównania, a w takiej sytuacji nie można dokonać weryfikacji poprawności dokonanego wyboru nieruchomości podobnych przyjętych do szacowania.
Podkreślił też, że rzeczoznawca dokonując oceny i charakterystyki rynku nieruchomości nie podał ile transakcji podlegało ocenie, nie zamieścił też bazy danych analizowanych nieruchomości, nie wskazał preferencji rynku, z których wyciągnięte zostały wnioski mające wpływ na wynik wyceny. Braki w tym zakresie, zgodnie z przywołanym orzecznictwem sądów administracyjnych wpływają na brak możliwości kontroli poprawności zastosowania przyjętego podejścia.
Pełnomocnik dodał także, że ustalenie cech rynkowych nieruchomości, jak i nadanie im odpowiedniej wagi, stanowi element analizy lokalnego rynku nieruchomości, co niewątpliwie ma wpływ na właściwe określenie wartości danej nieruchomości. Przepisy pozostawiają rzeczoznawcom majątkowych w doborze cech rynkowych, przy czyn cechy te zależą od rodzaju rynku. W przypadku przedmiotowej nieruchomości określone w operacie cechy określone zostały dla nieruchomości przeznaczonej na inny cel niż przeznaczenie wycenianej nieruchomości - teren cmentarza. Tym samym rzeczoznawca nie dokonał analizy rynku nieruchomości przeznaczonych na podobny cel.
Wskazując na wykazane nieprawidłowości - przyjęcie jako podstawy do oszacowania wartości nieruchomości - transakcji nieruchomości, które nie są nieruchomościami podobnymi, brak opisu nieruchomości przyjętych do porównań oraz błędne określenie cech rynkowych pełnomocnik Gminy podkreślił nieprawidłowy wynik przygotowanej w sprawie wyceny, co miało wpływ na ustalenie należnego odszkodowania.
W drugim odwołaniu G. i R. J. wnieśli o uchylenie decyzji Starosty [...] i umorzenie wszczętego postępowania wywłaszczeniowego. Jednocześnie domagali się dokonania podziału nieruchomości nr [...] wskazując na brak ich zgody na jej sprzedaż umową cywilnoprawną pod budowę cmentarza. W tym zakresie powołali się na wcześniej wydane w sprawie wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu odwołania podnieśli, że decyzja Starosty [...] wydana została w oparciu o te same przepisy, co wcześniejsza decyzja Prezydenta Miasta T., która następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2005 r. Sygn. akt II SA/Ka 2642/03 została uchylona. Zarzucili, że Starosta w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie odniósł się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zaprezentowanego w powyższym wyroku, jak i późniejszym wyroku tego Sądu z dnia 6 grudnia 2006 r. Sygn. akt II SA/Gl 378/06. Wskazali na lakoniczne, niewiele wyjaśniające stwierdzenia, podkreślając przede wszystkim, że nie został dokładnie zbadany stan faktyczny sprawy, w szczególności nie dostrzeżono istoty konfliktu, czyli faktu, iż część przedmiotowej działki nr [...] o powierzchni 1982,10 m² położona jest poza murem cmentarza, gdzie nie jest możliwa lokalizacja celu publicznego- cmentarza. W tym zakresie powołali się definicję cmentarza (według słownika i encyklopedii - to część grzebalna - miejsce pochówku), opinię Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. oraz wydane wcześniej wyroki sądowe. Wskazując na długoletnią korespondencję z władzami miasta T., podkreślili brak współpracy w wyjaśnieniu stawianych wątpliwości, dotyczących przede wszystkim wykorzystania wskazanej powyżej części działki nr [...]. Wyjaśnili, że pomiędzy ogrodzeniem cmentarza a przebiegającą wzdłuż ulicy [...] magistralą wodociągową "X" nie ma cmentarza i nie może tam być tam cmentarz, a zatem nie ma celu publicznego, który determinuje wywłaszczenie nieruchomości. Nie mogą być za taki cel uznane usługi związane z pochówkiem.
Wyjaśnili, że od 2001 r. popierają budowę cmentarza na części działki nr [...] i zgadzają się na zbycie tej części działki w drodze umowy cywilnoprawnej. Jednak powołując się na wymienione powyżej wyroki, wielokrotnie zwracali się do Prezydenta Miasta T. o podział wymienionej działki i wydzielenie z niej działki o powierzchni 1982,10 m² na prowadzenie działalności gospodarczej.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Wojewoda zacytował odpowiednie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdzając, że przewidziany w nich tryb postępowania został zachowany (m.in. poprzedzenie postępowania rokowaniami, upływ przewidzianych terminów). W ocenie Wojewody w sprawie zaistniały przesłanki do wywłaszczenia udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta T., zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta T. nr [...] z dnia [...] r. przedmiotowa nieruchomość, składająca się z działki nr [...] =, przeznczona jest w całości pod budowę cmentarza. Dla terenu oznaczonego symbolem 1ZA - jako podstawowe przeznaczenie ustalono cmentarz, na który oprócz pochówków składają się również: teren domu przedpogrzebowego, kostnicy, kaplicy, zaplecza administracyjno- administracyjnego, zieleni urządzonej, placów i miejsc postojowych, dojazdów, ciągów pieszych i pieszo-jezdnych, jak również usług pogrzebowych i handlu detalicznego związanego z podstawowym przeznaczeniem terenu, miejsc postojowych dla publicznego transportu zbiorowego oraz sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Wojewoda podkreślił, że cmentarz to nie tylko miejsca grzebalne (pochówku), ale przede wszystkim dom pogrzebowy (obowiązek jego urządzenia wynika z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Funkcji cmentarza nie sposób ograniczyć tylko do kwater grzebalnych i wymienionego wprost w ustawie domu pogrzebowego. Niezbędne są elementy, które wymienione zostały w obowiązującym planie. Nie można zatem podzielić twierdzeń skarżących w zakresie braku przesłanek ustawowych wywłaszczenia nieruchomości w całości. W ocenie Wojewody kwestia dopuszczalności urządzenia cmentarza na przedmiotowym terenie rozstrzygnięta została na etapie procedury planistycznej.
Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej, odpowiadającym wartości tego prawa. W niniejszej sprawie odszkodowanie ustalone zostało w oparciu o przygotowany w sprawie operat szacunkowy z dnia [...] r. przygotowany przez rzeczoznawcę majątkowego U. G., posiadającą wymagane uprawnienia. W rezultacie wartość przedmiotowej działki nr [...] oszacowana została na kwotę 857.000 zł. Dokonana przez organ orzekający ocena przedstawionego operatu potwierdziła jego przygotowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy i rozporządzenia wykonawczego, przy zachowaniu wymaganych warunków formalnych, spójności i logiki. Organ nie jest natomiast uprawniony do oceny przygotowanego operatu w zakresie jego merytorycznej treści i zasadności, gdyż nie dysponuje w tym zakresie wiadomościami specjalnymi. Zgodnie z art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Nie może stanowić podstawy takiej oceny operat przegotowany przez innego rzeczoznawcę. Zresztą pomimo zarzutów zgłaszanych przez Gminę T. w stosunku do operatu, nie przedłożyła ona innej oceny rzeczoznawcy, a powołanie się na poprzedni przygotowany w sprawie cywilnej - egzekucyjnej - operat, nie mogło w żadnej mierze podważyć wiarygodności obecnego operatu z dnia [...] r Dodać trzeba, ze poprzedni operat był przygotowany w dniu [...] r.
Odnosząc się do zarzutu, iż organ pierwszej instancji nie odniósł się i nie zastosował się do wskazań zawartych w wydanych, w przedmiocie wywłaszczenia działki nr [...], przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokach z dnia 29 sierpnia 2005 r. sygn.. akt II SA/Ka 2642/03 oraz z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn.. akt II SA/Gl 378/06 wskazał Wojewoda, że choć twierdzenia co do wiążącego charakteru prawomocnych orzeczeń sądu administracyjnego są słuszne, to jednak w niniejszej sprawie nie mogą stanowić skutecznej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. W sprawie doszło bowiem do zmiany stanu prawnego, wobec uchwalenia nowego panu zagospodarowania przestrzennego, którą to zmianę organ administracji musi uwzględnić. W takiej sytuacji (zmianie stanu prawnego) ocena organu odwoławczego, co do zastosowania w dacie wydania wcześniejszej decyzji staje się nieaktualna w obecnym stanie prawnym, co wynika z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego). W ocenie organu odwoławczego zapisy obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ulicy [...] i granicy administracyjnej miasta T. jednoznacznie wskazują, iż zastosowany przez organ orzekający zakres wywłaszczenia całej działki nr [...] jest niezbędny dla realizacji celu publicznego, jakim jest rozbudowa cmentarza komunalnego w T.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję Wojewody [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] złożyli G. i R. J. Zaskarżonym decyzjom zarzucili;
• rażące naruszenia art. 1, art. 2, art. 3, a w szczególności art. 20, art. 21, art. 23, a także zasad ogólnych wynikających z art. 30, art. 31, art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez "zwulgaryzowanie" prawa pojęcia dobra wspólnego, demokratycznego państwa prawa, prawa własności i prawa do działalności gospodarczej;
• prowadzenie sprawy przez organy obu instancji z naruszeniem art. 6, art.7, art. 8, art. 9 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego;
• rażące naruszenie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. poprzez "zwulgaryzowanie" zapisów art. 112 ust. 3, nieskorzystanie z art. 113 ust. 3, pozorowanie rokowań, o których mowa w art. 114 ust. 1, nieprawidłowe określenie celu publicznego poprzez przypisanie słowu cmentarz znaczenia, które ono nie posiada, niezgodnie z art. 6 pkt 9;
• rażący brak reakcji, wręcz lekceważenie dotychczasowych rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.
• uznanie, że uchwała Rady Miasta T. nr [...] z dnia [...] r. - prawo lokalne ma pierwszeństwo przed ustawami (gdzie pojęcie celu publicznego - cmentarza zawężone jest ściśle do definicji ustawowej).
Uwzględniając powyższe wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz nakazanie podjęcia działań przez organy zgodnie z prawomocnymi wyrokami wydanymi już w sprawie wywłaszczenia tej działki oraz o zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi nastąpiło rozwinięcie zgłoszonych powyżej zarzutów, co do zasady powtarzając argumenty przedstawione już w odwołaniu
W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2015 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na złożoną skargę podnieśli, że nie cała działka zajęta została pod lokalizację cmentarza, która została przesunięta o około 50 m od sieci wodociągowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W ocenie Wojewody zarzuty skarżących stanowią swoistą linię obrony interesu faktycznego, jaki posiadają oni z tytułu udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. skarżący R. J. podtrzymał skargę oraz zawarte w niej argumenty. Pełnomocnik uczestnika postępowania – Gminy Miasta T. wniósł o oddalenie skargi zwracając uwagę, że uchwała w przedmiocie planu, w oparciu o który wydano zaskarżoną decyzję była odrębnie zaskarżona i plan ten nie został zakwestionowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
Sądy administracyjne dokonują kontroli zaskarżonych do niego aktów pod względem zgodności z prawem. Sądy te uwzględniając skargę na decyzję uchylają ją w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.
Kontrolowana decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli są decyzje w sprawie wywłaszczenia 2/4 udziału przypadającego G. i R. J. w prawie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,7266 ha położonej w T. przy ulicy [...]. Ingerencja organów administracji publicznej w konstytucyjnie chronione prawo własności może nastąpić tylko w przypadku realizacji celu publicznego i tylko w granicach ustanowionych przez ustawę. Kwestie związane z wywłaszczeniem nieruchomości na cele publiczne regulowane są w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a dokładnie w rozdziale 4 działu III tej ustawy. Co stanowi cel publiczny określa art. 6 wymienionej. Jednym z nich jest wymienione w punkcie 9 - zakładanie i utrzymywanie cmentarzy. Nie może zatem budzić wątpliwości fakt, że realizacja budowy cmentarza komunalnego przez Miasto T. stanowi cel publiczny, który uzasadnia, w przypadku braku zgody stron na polubowne rozwiązanie, wszczęcie i przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego.
Postępowanie wywłaszczeniowe jako postępowanie o szczególnym charakterze prowadzące w istocie do pozbawienia prawa własności powinno być przeprowadzone w sposób wnikliwy i dokładny, przy zachowaniu wszystkich wymaganych reguł określonych przepisami ustawy. Przede wszystkim w myśl art. 112 ustawy do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego może dojść w przypadku gdy dotyczy ono nieruchomości przeznaczonej w miejscowych planach na cel publiczny albo gdy dla nieruchomości wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Dodatkowym warunkiem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego jest ustalenie, że planowany cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób, niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do przedmiotowej nieruchomości, w tym m.in. z uwagi na brak możliwości nabycia tych praw w drodze umowy. Określenie, iż cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób oznacza z jednej strony, że Skarb Państwa lub gmina nie dysponują nieruchomościami pozwalającymi zrealizować cel publiczny, z drugiej zaś, że realizacja tego celu publicznego nie jest możliwa poprzez zastosowanie łagodniejszej formy ingerencji w uprawnienia właściciela.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, która toczy się do dłuższego czasu, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego Gmina T. próbowała negocjacji i rokowań z współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości Nie doprowadziły one jednak do porozumienia. Stąd Gmina wystąpiła do Prezydenta Miasta o wywłaszczenie na jej rzecz przysługującego małżonkom J. udziału 2/4 części w prawie własności wymienionej powyżej nieruchomości, uzasadniając go niezbędnością na cel publiczny - tj. rozbudowę cmentarza komunalnego w T. Według obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ulicy [...] i granicy administracyjnej miasta T. przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta T. z dnia [...] r. przedmiotowa działka nr [...] w całości położona jest na terenie oznaczonym symbolem 1ZC - teren cmentarza. Wymieniony plan w § 6 dla tego terenu przewiduje przeznaczenie podstawowe - cmentarz, w tym powierzchnia grzebalna, dom przedpogrzebowy, kostnica, kaplica, zaplecze administracyjno-gospodarcze, zieleń urządzona, place i miejsca postojowe, dojazdy, ciągi piesze i pieszo-jezdne, a jako przeznaczenie dopuszczalne - usługi pogrzebowe i handel detaliczny związany z podstawowym przeznaczeniem terenu - cmentarzem, oraz miejsca postojowe dla publicznego transportu zbiorowego oraz sieci i urządzenia infrastruktury technicznej. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż cały teren przedmiotowej działki przeznczony został pod cel publiczny jakim jest – założenie i utrzymywanie cmentarza komunalnego. Należy podkreślić, że obowiązująca w tym zakresie ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, wbrew twierdzeniom skarżących, nie zawiera definicji "cmentarza". Należy podzielić w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego, że cmentarz to nie tylko miejsca grzebalne (jak twierdzą skarżący), ale także dom pogrzebowy czy kostnica (obowiązek ich urządzenia wynika wprost z cytowanej ustawy - art. 5 ust. 2). Cmentarz należy potraktować jako pewien kompleks, w skład którego wchodzą nie tylko miejsca grzebalne otoczone murem, ale także inne elementy. Nie może być dyskusyjna potrzeba utworzenia na tym terenie zaplecza administracyjno- gospodarczego, skoro w art. 6 ust. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami mowa o zakładaniu i utrzymywaniu cmentarza. Niezbędnymi dla realizacji tego celu pozostają także kaplica, zieleń urządzona, place i miejsca postojowe, dojazdy, ciągi piesze i pieszo- jezdne, jak również usługi pogrzebowe i handel detaliczny związane z podstawowym przeznaczeniem. Funkcji cmentarza nie można bowiem ograniczyć tylko do kwater grzebalnych i wymienionego wprost w ustawie domu pogrzebowego. Podkreślić trzeba, że wszystkie te elementy wymienione zostały w obowiązującym miejscowym planie w ramach zagospodarowania tego terenu. Już zatem na tym etapie – na etapie władztwa planistycznego gminy - kwestia dopuszczalności utworzenia cmentarza i przeznaczenia tego terenu została przesądzona. W zakresie kwestionowania tych ustaleń stronom przysługiwała odrębna skarga ma miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, z którego strony skorzystały. Nie doprowadziło to jednak do zakwestionowania przez Sąd zaskarżonej uchwały zatwierdzającej obecny plan miejscowy, stąd miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nadal jest obowiązujący.
Skład orzekający dostrzega wprawdzie, że w przywołanym planie uwidoczniono strefę wodociągu, która nie może być utożsamiana z terenem cmentarza. Utworzono strefę sanitarną cmentarza oraz przewidziano w planie, iż w obszarze tym obowiązuje zakaz lokalizacji zabudowań. Z kolei w § 6 ust. 2 pkt 8 planu zapisano, iż w strefie wodociągu magistralnego Ø 1500mm o szerokości 20m, tj. po 10m od sieci oznaczonej na rysunku planu obowiązuje nakaz stosowania dla placów nawierzchni rozbieralnych oraz zakaz sadzenia drzew i krzewów oraz realizacji miejsc postojowych. Pozostaje zatem ten teren niedostępny dla jakichkolwiek zamiarów inwestycyjnych, dodatkowo także określa to naniesiona w planie linia zabudowy. Można zatem zastanawiać się, czy organ nie powinien w tym zakresie omówić wywłaszczenia tego fragmentu działki nr [...]. Sąd doszedł jednak do przekonania, że nie może orzekać na niekorzyść strony skarżącej.
Mając na uwadze powyższe ustalenia w przekonaniu Sądu kwestionowane decyzje są prawidłowe, a wywłaszczenia zasadne. Zatem, skoro w myśl art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem, organy ustaliły należne skarżącym odszkodowanie zgodnie z regułami i zasadami wskazanymi w cytowanej ustawie, po przygotowaniu przez biegłego rzeczoznawcę wymaganego operatu szacunkowego. W tym zakresie zresztą strony nie zgłosiły żadnych uwag czy zastrzeżeń.
Podnosząc natomiast fakt wydania już w sprawie poprzednio rozstrzygnięć, w których uznano ich stanowisko, co do zbędności całej działki na cel publiczny - zakładanie i utrzymywanie cmentarzy i stawiając zarzut nie uwzględnienia ich przez orzekające organy, trzeba podnieść, że w tym względzie skarżący nie uwzględnili zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zasadnie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że twierdzenia co do wiążącego charakteru prawomocnych orzeczeń sądu administracyjnego są słuszne. Jednak mogą one odnosić się tylko w przypadku ustalenia w sprawie takiego samego lub podobnego stanu faktycznego i prawnego. Wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 2642/03 oraz z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 378/06 zapadły podczas obowiązywania poprzedniego planu miejscowego, który utracił moc obowiązującą wobec przyjęcia uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Rady Miejskiej w T. nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w rejonie ulicy [...] i granicy administracyjnej miasta T. Rozpatrujące sprawę organy musiały zatem uwzględnić w postępowaniu postanowienia nowego planu, a wobec zmiany stanu prawnego sprawy ocena sądu wyrażona w wymienionych rozstrzygnięciach przestała być dla organu wiążąca.
Skoro zatem obowiązujący plan zagospodarowania przewidywał, że cała działka nr [...] położona jest w terenie oznaczonym symbolem ZC - teren cmentarza, to zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisy procedury administracyjnej tj. art. 7, art. 8, art. 9 czy art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż orzekające w sprawie organy należycie wyjaśniły sprawę, a decyzje posiadają pełne i wyczerpujące uzasadnienie przyjętego stanowiska.
Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło