II SA/Gl 246/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skarg M. G., Z. S., M. S., W. W. i "A" z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie: środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w kwestii wniosku "A" w W. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na pkt 2 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 246/16 postanawia: przywrócić termin do złożenia zażalenia. Wyrokiem z 5 września 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 246/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skarg M. G., Z. S., M. S., W. W. i "A" z siedzibą w W., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W pkt 2 sentencji tego orzeczenia zasądził od organu odwoławczego na rzecz M. G., Z. S., M. S., W. W. kwotę po 697 zł oraz na rzecz "A" kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odpis tego orzeczenia został doręczony skarżącemu "A" w dniu 20 października 2016 r. W dniu 21 listopada 2016 r. fachowy pełnomocnik "A" w W. (zwanego dalej w skrócie "Towarzystwem") wniósł skargę kasacyjną. W skardze tej zaskarżył pkt 2 sentencji wskazanego na wstępie wyroku kwestionując zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego na jego rzecz. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2016 r., które zostało doręczone skarżącemu Towarzystwu w dniu 23 grudnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił niniejszą skargę kasacyjną uznając, że jest niedopuszczalna. Zażalenie M. S. na ww. postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r. II OZ 637/11. Natomiast w dniu 30 grudnia 2016 r. "A" wystąpiło do Sądu z zażaleniem na pkt 2 sentencji wskazanego na wstępie wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu tego wniosku skarżące Towarzystwo wskazało na niepełne pouczenie, jakie zostało przesłane organizacji wraz z doręczeniem jej odpisu tego wyroku. Pouczenie to informowało bowiem jedynie o prawie wniesienia skargi kasacyjnej, brak było natomiast pouczenia o możliwości zaskarżenia pkt 2 sentencji poprzez wniesienie zażalenia. Według pełnomocnika Towarzystwa, przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 23 grudnia 2016 r., tj. w dacie doręczenia temu pełnomocnikowi odpisu postanowienia z dnia 5 grudnia 2016 r. W jego ocenie, dopiero w uzasadnieniu tego postanowienia Sąd dokonał niejako pouczenia Towarzystwa wskazując na przysługujący środek zaskarżenia w sprawie orzeczenia zwrotu kosztów postępowania w wyroku oraz tryb i termin do jego wniesienia. Do wniosku o przywrócenie terminu ustosunkował się uczestnik postępowania "B" w B. wnosząc o jego oddalenie, ewentualnie odrzucenie. Zwrócił m.in. uwagę na błędnie liczony przez wnioskodawcę termin, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi. Jego zdaniem należało ustalić do kiedy trwało błędne przeświadczenie wnioskodawcy o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, wywołane nieprawidłowym pouczeniem. Pokreślił przy tym, że na nieprawidłowe pouczenie może powoływać się tylko strona działająca bez fachowego pełnomocnika. W jego ocenie, przyczyna uchybienia ustała w dniu 21 listopada 2017 r., tj. w dacie ustanowienia przez Towarzystwo profesjonalnego pełnomocnika. Miał on bowiem możliwość oceny sytuacji i stwierdzenia jaki środek zaskarżenia przysługuje w sprawie. Wówczas też mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia powołując się na nieprawidłowe pouczenie oraz dotychczasowe nieposiadanie przez Towarzystwo profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto uczestnik zauważył, że fachowy pełnomocnik Towarzystwa nie może powoływać się na okoliczność, że dopiero w momencie doręczenia mu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej dowiedział się, jaki środek prawny i w jakim terminie ma być złożony. Wskazał również, że regulacja art. 140 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", ma chronić strony działające bez profesjonalnego pełnomocnika, a nie chronić od błędów takich pełnomocników. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wniosek Towarzystwa o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie co do kosztów został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Tymczasem przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na pkt 2 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2016 r. ustała najpóźniej w dniu 21 listopada 2016 r. W tej dacie profesjonalny pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną wniesioną od rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 sentencji wyroku. Choć niewątpliwie Towarzystwo otrzymując odpis wyroku zostało pouczone w sposób niepełny, to jej pełnomocnik jako podmiot profesjonalny obowiązany był dokonać oceny okoliczności faktycznych sprawy i przysługujących stronie środków prawnych. Brak wiedzy o przysługującym stronie zażaleniu na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego – wskazany przez pełnomocnika Towarzystwa jako przyczyna uchybienia terminowi – nie ustał zatem w dacie doręczenia jej fachowemu pełnomocnikowi postanowienia z dnia 5 grudnia 2016 r., którym Sąd odrzucił skargę kasacyjną Towarzystwa jako niedopuszczalną. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął wobec tego najpóźniej z dniem 28 listopada 2016 r. Wniosek złożony został natomiast dopiero w dniu 30 grudnia 2016 r. Zażalenia na powyższe postanowienia wnieśli: "A" w W. oraz G. M. "A" w W. zakwestionowało zaskarżone postanowienie w całości, domagając się jego uchylenia. Zakwestionowanemu postanowieniu zarzuciło wydanie tego postanowienia z naruszeniem art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 166 i art. 65 § 1 p.p.s.a., ponieważ Sąd nie wypełnił spoczywającego na nim obowiązku doręczenia Towarzystwu odpisu pisma procesowego z dnia 24 lipca 2017 r. wystosowanego przez pełnomocnika strony przeciwnej, stanowiącego odpowiedź na wniosek skarżącego Towarzystwa z dnia 30 grudnia 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie kosztów. Tym samym Towarzystwo, nie mogąc ustosunkować się do niniejszego pisma przed doręczeniem w dniu 19 grudnia 2017 r. zaskarżonego postanowienia, było pozbawione możliwości obrony swoich praw, co z kolei skutkuje nieważnością postępowania, zakończonego przez Sąd pierwszej instancji w dniu 27 listopada 2017 r. Ponadto zarzucono mu naruszenie art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., ponieważ Sąd niesłusznie odrzucił omawiany wniosek Towarzystwa o przywrócenie terminu, wskazując, że był on sporządzony przez adw. K. P. (ówczesną pełnomocniczkę procesową Towarzystwa), podczas gdy faktycznie wniosek ten sporządził, podpisał i wniósł podpisany pod niniejszym zażaleniem W. N., przedstawiciel Towarzystwa, niebędący prawnikiem. Natomiast G. M., kwestionując zaskarżone postanowienie w całości, zarzucił temu postanowieniu naruszenie: - art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 166, 170 i 171 p.p.s.a., ponieważ Sąd odrzucając wniosek Towarzystwa o przywrócenie terminu błędnie określił czas (datę) ustania przyczyny uchybienia do wniesienia przez Towarzystwo zażalenia dotyczącego kosztów, zasądzonych przez Sąd pierwszej instancji w wyroku z dnia 5 września 2016 r.; - art. 66 § 1 p.p.s.a. ponieważ Sąd pierwszej instancji zaniechał zwrotu do nadawcy pisma procesowego z dnia 24 lipca 2017 r. "B" w B.stanowiącego odpowiedź na wniosek Towarzystwa o przywrócenie terminu, który został następnie odrzucony zakwestionowanym postanowieniem; - art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., ponieważ akta sądowe omawianej sprawy na podstawie których zapadło zaskarżone postanowienie są zebrane nieprawidłowo, gdyż zwierają ww. pismo "B" w B., które do tych akt nie powinno zostać włączone. Postanowieniem z 8 lutego 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie z 27 listopada 2017 r. W treści uzasadnienia Sąd stwierdził, ze w jego ocenie przyjąć należało, że przyczyna uchybienia terminowi ustała nie wcześniej niż w dacie doręczenia Towarzystwu postanowienia Sadu I instancji z 5 grudnia 2016 r. Dlatego też uznać należało, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony w terminie o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sad na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z normy art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. W orzecznictwie wskazuje się, że termin ten nie rozpoczyna biegu dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia doszło (postanowienie NSA z 30.01.2018 r. II GZ 10/18). Omawiając niniejszą sprawę przypomnieć należy, że w dniu 21 listopada 2016 r. pełnomocnik Towarzystwa sporządził skargę kasacyjną od rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 sentencji wyroku, która następnie została odrzucona jako niedopuszczalna. Nie oznacza to jednak, że w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Tutejszy Sąd będąc związany w tej sprawie rozstrzygnięciem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął, że przyczyna uchybienia terminowi ustała nie wcześniej niż w dacie doręczenia Towarzystwu postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 5 grudnia 2016 r. W tej sytuacji zatem uznać trzeba, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony w terminie o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się merytorycznie do wniosku uznać należy, że jest on zasadny, bowiem w chwili otrzymania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem Towarzystwo nie było reprezentowane przez fachowego pełnomocnika, a pouczenie nie zawierało informacji o treści art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, ze do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, należy zaliczyć np. błędne pouczenie sądu (postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 246/08). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 86 § 1, orzeczono jak w sentencji.