II SA/Gl 257/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. J. (J.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 grudnia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/1123/2024/20565 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 18 listopada 2024r. nr [...], Prezydent Miasta G. (organ I instancji), działając na podstawie art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 3, art. 9 ust. 8, art. 17 ust. 1 pkt. 19 i 20, art. 36 pkt. 1 ppkt. a, art. 37, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 109 i 110 ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. [...] poz. 1283 z późn.zm.- dalej "u.p.s."), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 31 października 2024 r. przyznał K. J. (skarżący) zasiłek stały od dnia 1 października 2024 r. do dnia 31 października 2027 r. w kwocie 514,08 zł miesięcznie, określił sposób wypłaty przedmiotowego zasiłku oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył w szczególności brzmienie art. 37 ust 1, ust. 2 i ust. 3 u.p.s. Wskazał, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania zasiłku stałego od dnia złożenia wniosku wraz z kompletem dokumentów. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyraził niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podał, że w orzeczeniu o niepełnosprawności zaliczono go do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od dnia 19 lutego 2024 r., a w związku z czym zasiłek stały winien być mu przyznany od tego dnia. W kolejnym piśmie skarżący wskazał, że z decyzji wynika, iż nie dostaje dotacji do mieszkania, którą powinien dostać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/1123/2024/20565, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny sprawy oraz przytoczyło brzmienie przepisów będących podstawą prawną rozstrzygnięcia. Wyjaśniło, że wnioskiem złożonym do protokołu w dniu 31 października 2024 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji o przyznanie mu zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym. Wskazało, że organ I instancji przeprowadził przewidziany prawem wywiad środowiskowy i ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności na czas określony do 31 października 2027 r, zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. Dochód skarżącego wynosi 494,72 zł. a stanowi go dodatek mieszkaniowy. Skarżacemy przysługuje zatem zasiłek stały w wysokości 514,08 zł tj. różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego a dochodem strony (1.008,80 zł. - 494,72 zł.). SKO stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i zasługuje na utrzymanie w mocy. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu SKO wskazało, iż wnioskowane świadczenie zostało przyznane od miesiąca złożenia wniosku, tj. od października 2024 r. zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s. który stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7. Natomiast w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem (ust. 11). W osobistej skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję SKO skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Ponownie podkreślił, że zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zaliczono skarżącego od dnia 19 lutego 2024 r. Zdaniem skarżącego zasiłek stały powinien być przyznany od tego dnia. Stwierdził, że w przypadku ubiegania się o kontynuacją zasiłku stałego o jakim mowa a art. 37 ust. 1 u.p.s., gdy kolejne orzeczenia zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które osoba ta nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis ar. 106 ust.3 u.p.s. , w zakresie w jakim określa początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 2 kwietnia 2025 r. skarżący podał, że jego skarga dotyczy zasiłku stałego i jego nadpłaty od dnia 18 lutego 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. Na rozprawie skarżący podtrzymał stanowisko zajęte w skardze i piśmie z dnia 2 kwietnia 2025 r. Stwierdził, że organ I instancji winien dokonać wypłaty różnicy w świadczeniu pomiędzy tym związanym z lekkim stopniem niepełnosprawności, a należnym w związku z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Ponownie podkreślił, że zwiększenie uszczerbku na zdrowiu datuje się od lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 -dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja SKO utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję organu pomocy społecznej o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia były przepisy art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. oraz art. 106 ust. 3 u.p.s. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1008,80 zł). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości - różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1229 zł 8 miesięcznie (ust. 2 ). Przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 100 zł miesięcznie. W świetle art. 6 pkt 1 u.p.s., przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W ocenie skarżącego zasiłek stały powinien być przyznany od dnia 19 lutego 2024 r., ponieważ orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zaliczono skarżącego od tego dnia. Zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s .zasadą jest, iż zasiłek stały przysługuje od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie tego świadczenia wraz z pełną dokumentacją. Wyjątek od tej zasady, wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s., dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku stałego, został określony w ust. 7 i nast. tego artykułu i odnosi się do sytuacji, w której wnioskodawca, składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego, nie posiada jeszcze stosownego orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, czy orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wówczas, jak wynika z treści przepisów art. 106 ust. 7-11 u.p.s., złożenie takiego wniosku wszczyna postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, a następnie po spełnieniu określonych warunków - postępowanie takie zawiesza się do czasu dostarczenia wyżej wymienionego orzeczenia. Jeżeli orzeczenie zostanie doręczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania organ po podjęciu postępowania wydaje decyzję o ustaleniu prawa do zasiłku stałego, począwszy od miesiąca w którym złożono wniosek o przyznanie tego zasiłku. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek w dniu 30 października 2024 r. Zatem organ stosując art. 106 ust. 3 u.p.s., prawidłowo przyznał przedmiotowe świadczenie od dnia 1 października 2024 r. Skarżący, który był zaliczany do lekkiego stopnia niepełnosprawności, chcąc uzyskać zasiłek stały za okres wsteczny winien był złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, w okresie w którym ubiegał się o orzeczenie stwierdzające umiarkowany stopień niepełnosprawności. W sytuacji gdy - jak w przedmiotowej sprawie - kiedy nie zachodzi ciągłość niepełnosprawności, o dacie, od której przysługuje zasiłek stały decyduje data złożenia wniosku, bowiem art. 106 ust. 3 u.p.s. wyklucza przyznanie zasiłku stałego z datą wsteczną za okres poprzedzający uzyskanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli wniosek o przyznanie zasiłku stałego nie jest wnioskiem kolejnym, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Trzeba też zważyć, że przed wydaniem decyzji w sprawie zasiłku stałego organ przeprowadził wywiad środowiskowy. Z akt sprawy wynika również, że skarżącemu został przyznany przez organ I instancji na mocy decyzji z dnia 30 sierpnia 2024 r. zasiłek okresowy na podstawie art. 38 u.p.s. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Tak więc przesłanki przyznania zasiłku okresowego są odmienne od tych określonych w art. 37 u.p.s. Nie ulega wątpliwości, że wysokość zasiłku okresowego jest niższa od wysokości zasiłku stałego, ale w świetle u.p.s. nie ma możliwości dokonywania przez organy pomocy społecznej, jak tego chce skarżący, wyrównania zasiłku w okresie od 18 lutego 2024 r. do 30 września 2024 r. Decyzje wydane w niniejszej sprawie mają charakter decyzji związanych i organy nie mogą orzekać wbrew przepisom prawa. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pozostaje mieć na względzie, że pomoc społeczna ma na celu tylko umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych. Wobec tego nie można traktować świadczeń z pomocy społecznej jako stałych i należnych źródeł utrzymania (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. I OSK 2307/23, CBOSA). W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki NSA z: dnia 1 czerwca 2017 r. sygn. I OSK 2408/16 i z dnia 28 lipca 2017 r. sygn. I OSK 1295/16, CBOSA). Sąd wskazuje, że art. 2 ust. 1 u.p.s. definiuje pomoc społeczną przez odwołanie się do jej celu. W przepisie tym, podobnie jak w art. 3 ust. 1 - 4 u.p.s., ustanowiono ogólną zasadę pomocniczości (subsydiarności), którą powinny kierować się organy administracji publicznej przy rozpatrywaniu spraw dotyczących udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Zasada ta odnosi się do wszystkich świadczeń przewidzianych w art. 36 u.p.s. (zob. wyrok NSA z dnia 28 marca 2025 r. sygn. I OSK 1197/24). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.