I OSK 1295/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-28
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Aleksandra Łaskarzewska, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, mimo spełnienia kryteriów dochodowych i występowania przesłanek z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, może być uznana za zgodną z prawem, jeśli organ uwzględnił ograniczone środki finansowe i inne potrzeby skarżącego?Ratio decidendi
Odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, mimo spełnienia kryteriów dochodowych i występowania przesłanek z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, może być uznana za zgodną z prawem, jeśli organ uwzględnił ograniczone środki finansowe i inne potrzeby skarżącego. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w sprawach pomocy społecznej ogranicza się do badania legalności, a nie celowości wydatkowania środków, a organy są uprawnione do limitowania rozmiaru świadczeń z uwagi na ograniczone fundusze.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i leków. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując, że część potrzeb została już zaspokojona, a inne skarżąca powinna zaspokajać samodzielnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że przyznanie zasiłku celowego jest decyzją uznaniową, a organ prawidłowo ocenił sytuację skarżącej w kontekście ograniczonych środków finansowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 457/15 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 457/15 oddalił skargę B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Cz. z [...]r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny:
Prezydent Miasta Cz. decyzją z [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), powoływanej dalej jako "U.p.s.", odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i leków. Organ wskazał, że w dniu [...]r. strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie szeregu potrzeb i mocą decyzji z [...]r. otrzymała pomoc finansową w wysokości po 200 zł w styczniu, lutym i marcu [...]r. na zakup żywności, leków, obuwia. W ocenie organu, choć skarżąca spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, ponieważ dochód jej nie przekracza kryterium dochodowego i występuje u niej jedna z przesłanek przewidzianych w art. 7 pkt U.p.s., tj. niepełnosprawność, to część wskazywanych przez nią potrzeb została już przez organ zaspokojona, a inne powinna ona zaspakajać samodzielnie w miarę posiadanych możliwości. Nie wszystkie potrzeby mogą zostać zrealizowane przez organy pomocowe.
B. M. w odwołaniu od powyższej decyzji wskazała, że występując o świadczenia domagała się przyznania ich w wysokości 300 zł, a otrzymała pomoc w wysokości 200 zł, co w jej sytuacji osobistej, przy uwzględnieniu stanu zdrowia i licznych schorzeń jest niewystarczające. Wskazała ponadto, że jej stan zdrowia nie pozwala na podjęcie zatrudnienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Cz. decyzją z [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że skoro mocą decyzji z [...]r. przyznano stronie szereg zasiłków celowych w wysokości po 200 zł na styczeń, luty i marzec [...] r., w tym na zakup żywności, leków, środków czystości i obuwia, to odmawiając jej zaskarżoną decyzją przyznania w styczniu [...] r. kolejnej pomocy na zakup żywności, organ nie pozostawił skarżącej bez pomocy, lecz przyznał ją w wysokości, na jaką pozwalały możliwości finansowe ośrodka. Podkreślono również, że sytuacja skarżącej znana jest Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej, pod opieką którego się znajduje i który wspiera ją w miarę posiadanych możliwości.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze na powyższą decyzję skarżąca wskazała, że jest ona bardzo krzywdzącą. Przybliżyła swoją sytuację osobistą i zdrowotną, jak również zaakcentowała, że nie dysponuje własnymi środkami finansowymi. Zaznaczyła, że oczekuje na własne świadczenie emerytalne, a posiadane przez nią środki finansowe są niewystarczające. Wskazała, że przyznawane jej świadczenia z pomocy społecznej są na poziomie, który uniemożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołanym na wstępie wyrokiem z 18 grudnia 2015 r. skargę oddalił. Sąd podał, że wnioskiem z [...] r. skarżąca wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. W dniu [...] r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego rozszerzyła zakres żądań o przyznanie świadczenia na zakup leków. Sąd podkreślił, że świadczenie, o którym mowa w art. 39 U.p.s. przyznawane jest w ramach uznania administracyjnego, a zatem organ w pierwszej kolejności obowiązany jest ustalić sytuację wnioskodawcy, przy czym rozstrzygnięcie to nie może charakteryzować się dowolnością, lecz musi mieć oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd przywołał również treść art. 3 ust. 1 i 4 U.p.s. i wskazał, że unormowania te nawiązują do subsydiarnej roli pomocy społecznej, której instytucje są wykorzystywane w momencie, gdy osoba znajdująca się w trudnej sytuacji nie jest w stanie przy wykorzystaniu własnych środków, możliwości i uprawnień zaspokoić swoich potrzeb. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżąca z uwagi na swój wiek, jak również stan zdrowia jest stałą podopieczną pomocy społecznej i utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń przez tę pomoc przyznawanych (korzysta z zasiłku stałego i zasiłków celowych). Na obecnym etapie życia nie dysponuje własnymi środkami, a jak zaznacza to w pismach procesowych, oczekuje na nabycie uprawnień emerytalnych, co nastąpi w [...] r. i zdana jest na świadczenia ze strony pomocy społecznej. Sąd podał, że deklarowane przez skarżącą potrzeby nie mogą być jednak zaspokojone na takim poziomie, którego oczekuje, gdyż środki, którymi dysponuje pomoc społeczna są ograniczone i służą zaspokojeniu wyłącznie najniezbędniejszych potrzeb. Sąd podzielił stanowisko organów, że choć zgłoszone przez skarżącą potrzeby, w postaci zakupu leków i żywności są zgodne z celami pomocy społecznej i w ramach zasiłku celowego mogą być zaspokojone, to jednak ocena rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania ww. świadczeń musi być rozpatrywana w szerszym aspekcie, z uwzględnieniem innych działań podejmowanych przez organ. Jak wynika natomiast z akt sprawy, inną decyzją z [...]r. organ pierwszej instancji przyznał skarżącej świadczenie w wysokości po 200 zł na okres od stycznia do marca [...] r. na zaspokojenie szeregu zgłoszonych przez skarżącą potrzeb, w tym na zakup leków i żywności. Skoro zgłoszone żądanie jest zgodne z celami pomocy społecznej to rozważyć należy, czy mieści się ono w jej możliwościach. Organ pierwszej instancji w sposób jednoznaczny stwierdził, że zaspokojenie zgłoszonej potrzeby przekracza możliwości pomocy społecznej wynikające z liczby osób objętych świadczeniami i posiadanymi środkami na zaspokojenie ich potrzeb. Dysponując pełną informacją na temat skarżącej organ pierwszej instancji dokonał zatem wyboru celów, które uznał za niezbędne do zrealizowania w warunkach w jakich przyszło mu podejmować rozstrzygnięcie. Mając na uwadze zgłoszone przez skarżącą potrzeby postanowił zaspokoić w pierwszej kolejności potrzeby związane z zakupem żywności czy lekarstw i na ten cel przyznał skarżącej zasiłek celowy. Spowodowało to, że potrzeby wymienione w zaskarżonej decyzji nie mogły zostać już uwzględnione i zaspokojone, gdyż przekracza to możliwości gminy. Zdaniem Sądu, organy podejmując rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego miały na uwadze potrzeby skarżącej, jak również możliwości, którymi dysponuje gmina. Wydanym decyzjom nie można zatem zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od wyroku z 18 grudnia 2015 r. wniosła B. M. , zastępowana przez radcę prawnego B. Ł. , zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.u.s.a.", w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na oddaleniu skargi, mimo że zaskarżona decyzja została wydana bez rozważenia całego materiału dowodowego, w tym z pominięciem okoliczności, że wcześniejszą decyzją z [...]r. skarżącej na miesiące luty i marzec [...] r. nie został przyznany zasiłek celowy na zakup żywności, tylko na lekarstwa, środki czystości i obuwie, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie prawa skarżącej do przyznania zasiłku celowego na zakup żywności;
- art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. polegające na niedokonaniu przez Sąd prawidłowej kontroli decyzji organu i zaakceptowaniu naruszenia przez organy obu instancji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nieustalenie niezbędnych potrzeb bytowych skarżącej, a w konsekwencji nieodniesienie potrzeb skarżącej do możliwości finansowych pomocy społecznej, mimo że decyzja w zakresie zasiłku celowego jest decyzją uznaniową i powinna w sposób szczegółowy wskazywać jakie ustalenia faktyczne w zakresie potrzeb skarżącej poczynił organ;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 100 U.p.s. poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, mimo że w postępowaniu w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem korzystających z pomocy i ochroną ich dóbr osobistych, w tym zdrowia i życia;
- art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd prawidłowej kontroli decyzji organu, w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w zakresie w jakim uznano, że inną decyzją z [...]r. organ przyznał skarżącej świadczenie pieniężne za zakup żywności także w lutym i marcu [...]r., podczas gdy przedmiotową decyzją organ jedynie na miesiąc styczeń [...] r. przyznał pomoc finansową na zakup żywnością, natomiast na miesiące luty i marzec [...] r. przyznał pomoc na zakup lekarstw, środków żywności i obuwia;
2) przepisów prawa materialnego, tj.
- art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 U.p.s. polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że w okolicznościach sprawy zasadna jest odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup żywności, w sytuacji gdy przyznanie ww. pomocy finansowej odpowiada celom pomocy społecznej, uzasadnione jest trudną sytuacją majątkową i zdrowotną oraz zmierza do zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącej jaką jest zakup żywności, a co za tym idzie umożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, tym samym odmowa przyznania zasiłku celowego nastąpiła z przekroczeniem granic uznania administracyjnego;
- art. 39 ust. 1 i 2 U.p.s. poprzez nieustalenie niezbędnych potrzeb skarżącej, a co za tym idzie kwoty potrzebnej na ich zaspokojenie, mimo że w aktach sprawy zawarte są szczegółowe wyjaśnienia skarżącej, poparte stosownymi dokumentami;
- art. 2 ust. 1, art. 3, art. 39 ust. 1 U.p.s. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zakres świadczeń przyznawanych na mocy decyzji z [...]r. jest wystarczający na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej;
- art. 2 ust. 1 U.p.s. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że skarżącej nie przysługuje zasiłek celowy na zakup żywności, czym umożliwiono skarżącej przezwyciężenie trudności, których nie jest w stanie pokonać samodzielnie ze względu na swój stan zdrowia i sytuację majątkową, podczas gdy pomoc społeczna, jako instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudności życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia;
- art. 3 ust. 1 U.p.s. poprzez nieuwzględnienie zadań pomocy społecznej polegających na wspieraniu osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach godności człowieka i w konsekwencji uznanie, że skarżącej nie przysługuje zasiłek celowy na zakup żywności, mimo że zakup żywności niewątpliwie należy do niezbędnych potrzeb skarżącej, a nadto uznanie, że przyznana wcześniej pomoc społeczna umożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano argumentację na poparcie powyższych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1370), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.
Rozpoznając skargę kasacyjną w zakreślonych wyżej granicach stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że kontrola decyzji uznaniowych jest przeprowadzana pod względem zgodności z prawem. Zbadania wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne oraz czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji, jak również czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowskie, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 472). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej – kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 – 4 U.p.s. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (wyrok NSA z 26 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1457/09). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. Nie można podzielić poglądu skarżącej kasacyjnie o konieczności wskazania w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z art. 39 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 4 U.p.s., czy też art. 107 § 3 K.p.a. To samo odnosi się do ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielonych na jednego uprawnionego i liczby osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby bowiem sprzeczna z art. 1 § 2 P.p.s.a. W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 U.p.s. Jeszcze raz zatem powtórzyć przyjdzie, iż wobec kontrolnych uprawnień Sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. P.u.s.a. (wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10 LEX nr 594935, wyrok NSA z 25 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1398/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym jako błędne należało uznać stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, że brak wyjaśnienia okoliczności związanych z możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej uniemożliwiło dokonanie przez Sąd pełnej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a tym samym mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 i 2 U.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 U.p.s. zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 U.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Z powołanych przepisów wynika, że rolą organów pomocy społecznej jest wspieranie potrzebujących osób i rodzin w celu ich usamodzielnienia się oraz ich integracji ze środowiskiem. Funkcji tej nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem stałego dostarczania środków pieniężnych w wysokości satysfakcjonującej wnioskodawców oraz zaspokajania wszystkich ich oczekiwań zmierzających do podwyższenia standardu codziennego funkcjonowania beneficjentów pomocy społecznej. Ponadto przyznanie zasiłku celowego nie zależy wyłącznie od sytuacji materialnej strony. Rozpatrując wniosek organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 U.p.s., to znaczy koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. np. wyroki NSA: z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16, z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1498/10, z 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, z 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06, z 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organ udzielający pomocy społecznej zobowiązany jest racjonalnie gospodarować posiadanymi środkami finansowymi, zabezpieczając niezbędne fundusze także dla innych potrzebujących osób i rodzin. Prawidłowo Sad Wojewódzki zauważył, że skarżąca kasacyjnie od dawna objęta jest pomocą społeczną. Z funduszy publicznych wypłacany jest jej zasiłek stały, dodatek mieszkaniowy oraz zasiłki celowe. Zasiłek celowy nie jest przy tym świadczeniem obligatoryjnym, organ ma w tym zakresie swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie były upoważnione, w świetle powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności i leków i nie ma podstaw, by Sądowi pierwszej instancji zarzucać naruszenie kwestionowanych przepisów prawa materialnego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że odmowa przyznania wnioskowanej przez skarżącą pomocy została należycie umotywowana, a organy nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Organy pomocy społecznej trafnie oceniły sytuację materialną oraz niewątpliwe potrzeby skarżącej kasacyjnie. Nie można wywodzić z odmiennej oceny organów administracyjnych dotyczącej zakresu zaspokojenia potrzeb skarżącej, że takie potrzeby nie zostały ustalone przez organy, a wyjaśnienia skarżącej i dokumenty zostały pominięte. Prawidłowo Sąd Wojewódzki zaakceptował ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego i ich ocenę. Trafnie też zwrócono uwagę na to, że skarżąca nie została całkowicie pozbawiona wsparcia finansowego, bowiem decyzją z [...]r. przyznano jej pomoc w formie zasiłku celowego po 200 zł na styczeń, luty i marzec [...] r. (kolejno na zakup leków i żywności; leków i środków czystości; leków i obuwia). Mając na uwadze stałe wsparcie udzielane skarżącej przez organy pomocowe bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji była okoliczność, na jakie cele przyznano jej pomoc decyzją z [...]r. Istotny jest bowiem ogólny wymiar pobieranych przez skarżącą świadczeń z systemu pomocy społecznej.
Mając na względzie powyższe okoliczności należało uznać, że odmowy przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią świadczeń nie można ocenić jako dokonanej z naruszeniem art. 39 ust. 1 i 2 U.p.s., ani z naruszeniem zasad pomocy społecznej określonych w art. 2 i art. 3 U.p.s. Z tych samych przyczyn na uwzględnienie nie zasługują również podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji dokonał bowiem, w zgodzie z art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a., kontroli działalności administracji publicznej, która to kontrola doprowadziła do uznania, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wbrew również zarzutom skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał natomiast wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ww. ustawy, po złożeniu przez tego pełnomocnika stosownego oświadczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło