II SA/Gl 294/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych, w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wyrokiem z dnia 23 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę L. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] wydaną w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. Następnie, to jest w dniu [...] r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych a także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że jest od [...] lat emerytem, ma na utrzymaniu żonę, ponosi znaczne wydatki bieżące (w tym na leczenie) i dlatego nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z niniejszym postępowaniem. Równocześnie zadeklarował, że posiada dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, samochód osobowy [...], rok produkcji [...] oraz zasoby pieniężne w kwocie około [...] zł. Miesięczny dochód brutto przypadający na dwuosobowe gospodarstwo domowe strony zadeklarowany został we wniosku w kwocie [...] zł uzyskiwanej przezeń z tytułu emerytury. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku L. S. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a., tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają całkowitego czy nawet częściowego uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem skarżący do osób takich nie należy albowiem zgodnie z oświadczeniami zawartymi we wniosku osiąga stały dochód w niemałym wszak rozmiarze, wynoszącym [...] zł brutto, posiada samochód osobowy średniej klasy, przedstawiający niewątpliwie znaczną wartość, a przede wszystkim dysponuje kwotą środków pieniężnych wynoszącą około [...] zł. Nie budzi zatem wątpliwości, że wnioskodawca posiada możliwości płatnicze wystarczające na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego, w tym wydatków jakie mogą wiązać się z wynagrodzeniem profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Poniesienie omawianych kosztów nie powinno spowodować uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny skarżącego. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem nie sposób zgodzić się, aby wnioskodawca lub jego małżonka mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kosztów związanych z niniejszą sprawą. Osiągają oni bowiem dochód i posiadają majątek (w tym zasoby pieniężne), który nawet przy znacznych kosztach bieżącego utrzymania powinien umożliwić poniesienie tych należności, bez konieczności rezygnowania z zaspokojenia elementarnych potrzeb dwuosobowego gospodarstwa domowego. Mając na uwadze powyższe, uznano, że przesłanki, o których mowa w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a nie zostały w sprawie zachowane i dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7, w związku z art. 258 §3 tej ustawy.