II SA/Gl 294/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. M. i H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. W następstwie wniosku z dnia [...] roku Z. i H. M. Wójt Gminy O. przeprowadził postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości oznaczonej jako działka 1 należącej do małżonków M. oraz nieruchomości – działki nr 2 – własność G. S. i działki nr 3 – własność D. i G. S.. Decyzję o rozgraniczeniu powyższych działek wydał Wójt Gminy O. w dniu [...] roku. W tym samym dniu, to jest [...] roku, Wójt Gminy O. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego i obciążył nimi wyłącznie małżonków M.. Koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone na kwotę 3.000 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] roku uchyliło postanowienie organu I instancji z dnia [...] roku. W postępowaniu ponownym Wójt Gminy O. postanowieniem z dnia [...] roku ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na 3.000 zł i kosztami tymi obciążył po 1.000 zł – Z. i H. M., D. i G. S. oraz G. S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] roku utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi D. S. i G. S. na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] roku wyrokiem z dnia [...] roku wydanym w sprawie II SA/Gl 369/12 uchyliło postanowienie ostateczne i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy O. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu Sąd przytoczył uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego składu siedmiu sędziów z 11 grudniu 2006 roku, sygn. akt I OPS 5/06, zgodnie z którą "organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 kc), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". Jednakże w niniejszej sprawie "przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, wszczęte na wniosek H. M., nie doprowadziło ostatecznie do utrwalenia granicy pomiędzy działkami należącymi do wnioskującego (...) i do skarżących D. i G. S. Pomimo braku wcześniejszego kwestionowania przebiegu granicy pomiędzy wymienionymi działkami skarżący wyrazili zgodę jej uregulowania w postępowaniu rozgraniczeniowym. Pomimo jednak przedłożenia w tym postępowaniu protokołu granicznego, szkicu sytuacyjnego oraz opinii technicznej przez uprawnionego geodetę, wytyczona w ten sposób granica nie została uznana przez uczestnika tego postępowania (autora wniosku H. M.)", a decyzja organu I instancji – Wójta Gminy O. o rozgraniczeniu nieruchomości nie uzyskała przymiotu ostateczności. Zdaniem Sądu "nie został więc tym samym osiągnięty cel postępowania rozgraniczeniowego w postaci trwałego, jednoznacznego i ostatecznego ustalenia przebiegu granicy pomiędzy wymienionymi działkami". Wreszcie Sąd stwierdził, iż "trudno uznać, że przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe przeprowadzone zostało w interesie wszystkich jego uczestników i wszyscy uczestnicy powinni być równo potraktowani w zakresie pokrycia kosztów tego postępowania". Sąd wskazał, że w sytuacji ponownego postępowania, co do kosztów postępowania rozgraniczeniowego organy winny uwzględnić stanowisko Sądu i wydać orzeczenie uwzględniające w sposób indywidualny interes prawny każdego z uczestników postępowania. Sąd wskazał także na rozumienie interesu z art. 265 § 1 pkt 2 kpa, który nie oznacza tylko bezpośrednich korzyści z przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, ale dotyczyć winien interesu prawnego wynikającego z art. 152 i art. 153 kc, jakim jest ustalenie stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami. Po uchyleniu, wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 roku, postanowienia SKO w C. z dnia [...] roku oraz poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy O. z dnia [...] roku i przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy O. postanowieniem z dnia [...] roku, wydanym na podstawie art. 123 oraz art. 262 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 kpa ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości, położonej we wsi Z. gmina O., oznaczonej jako działka 1, własność Z. i H. M. z nieruchomościami sąsiednimi na kwotę 3.000 zł, która stanowi wynagrodzenie upoważnionego geodety i kosztami tymi obciążył Z. i H. M. – właścicieli działki nr 1. Na powyższe postanowienie złożył zażalenia H. M. (podpis pod zażaleniem). Podał w nim, że od kosztów postępowania rozgraniczeniowego nie uchyla się ale uważa, że koszty te za pracę geodety uprawnionego zostały zawyżone. Dokonane przez niego pomiary nie wniosły nic nowego do sprawy, bowiem geodeta ten nie wykonał żadnych czynności pomiarowych tylko potwierdził wcześniej wyznaczone punkty przez innego geodetę. Zdaniem żalącego się, za taką pracę nie powinien on płacić tylko jego sąsiedzi, to jest małżonkowie S.. W zażaleniu zawarto także opis dotychczasowego postępowania w sprawie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144 kpa utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano na art. 262 § 1 i 264 § 1 kpa oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 roku, sygn. akt I OPS 5/06 i stwierdzono, powołując się na wyrok WSA w Gliwicach wydany w sprawie II SA/Gl 835/12, że uchwała ta (z 11 grudnia 2006 roku) nie przesądza, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zawsze obciążają wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości. Oznacza to, że rozważenie interesów stron winno nastąpić indywidualnie w każdej sprawie. Uchwała pozwala bowiem na przyjęcie (podobnie jak przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa), iż możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłączenie jednego właściciela nieruchomości, a zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania (tu przytoczono wyrok III SA/Kr 840/11). Następnie organ przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 lipca 2012 roku i powołując się na analizę zgromadzonych w sprawie materiałów stwierdził, że podjęte czynności, wiążące się z wydatkami organu, leżały wyłącznie w interesie wnioskodawców, natomiast małżonkowie S. nie przyczynili się do powstania sporu granicznego bowiem użytkowali swoją nieruchomość zgodnie z granicą ewidencyjną. Odnosząc się do zarzutu zawyżonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego organ wskazał, że w następstwie działań organu I instancji zostały złożone oferty przez geodetów uprawnionych do przeprowadzenia przedmiotowego rozgraniczenia. Najtańsza oferta opiewała na kwotę 3.660 zł brutto, a ostatecznie w dniu [...] roku została zawarta umowa z geodetą na przeprowadzenie czynności ustalenia przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości na kwotę 3.000 zł. Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyli Z. i H. M.. Następnie skargę tę uzupełnili pismami z dnia 30 stycznia 2014 roku, 7 kwietnia 2014 roku, 9 czerwca 2014 roku, 26 czerwca 2014 roku, 6 października 2014 roku. W skardze w istocie powtórzyli zarzuty wcześniej złożonego zażalenia kwestionując czynności upoważnionego geodety oraz – wskazując na swoją sytuację materialną – wnieśli o umorzenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania skarg na czynności upoważnionego geodety ani organem właściwym do orzekania w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Na rozprawie w dniu 11 marca 2015 roku uczestnik postępowania G. S. wyjaśnił, że spór graniczny rozpoczął się dopiero w momencie, gdy skarżący H. M. nie zgodził się z ustaleniami geodety (przez siebie powołanego), a według uczestnika ustalenia te były poprawne. Natomiast skarżący stwierdził, że to uczestnicy gdy kupowali drugą działkę (chyba nr 3) zobowiązani byli ją zmierzyć i sprawdzić granice. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd dokonuje po wyroku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gl 369/12 z dnia 5 lipca 2012 roku. Oznacza to, że Sąd działa w warunkach określonych w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270, dalej powoływana jako "ppsa). Z art. 153 ppsa wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie, co należy podkreślić, nie doszło do okoliczności zwalniających ze związania wynikającego z art. 153 ppsa. Z wyroku w sprawie II SA/Gl 369/12 wynika, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte na wniosek H. M., nie doprowadziło ostatecznie do utrwalenia granicy między działkami należącymi do H. M. i D. oraz G. S., a więc nie został osiągnięty cel postępowania rozgraniczeniowego, a to wobec skierowania decyzji Wójta Gminy O. z [...] roku do Sądu. W takiej sytuacji postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało przeprowadzone w interesie wszystkich jego uczestników, którzy powinni być równo potraktowani w zakresie kosztów. Z analizy materiału dowodowego sprawy wynika, że przebieg granicy między działkami 1 a działkami 2 i 3 był utrwalony stałymi znakami granicznymi, które zostały zastabilizowane po spisaniu protokołu stabilizacji z dnia [...] roku. Ten protokół został sporządzony po przyjęciu granic w postępowaniu podziałowym działki 4 (protokół z przyjęcia granic nieruchomości podlegającej podziałowi z dnia [...] roku, a z tego protokołu wynika, że przebieg granic jest bezsporny). Dopiero po dokonaniu stabilizacji skarżący H. M. stwierdził, że przebieg granic powinien być inny. Jednakże przebieg dotychczasowy granic został potwierdzony w kolejnym operacie dotyczącym rozgraniczenia działki 1 z działkami 2 i 3. Wtedy też została wydana decyzja z dnia [...] roku, którą Wójt Gminy O. zatwierdził rozgraniczenia wyżej wymienionych nieruchomości zgodnie z treścią protokołu granicznego, sporządzonego w dniu [...] roku. W postępowaniu rozgraniczeniowym, prowadzonym przez Sąd Rejonowy w C. przed geodetą – biegłym sądowym ustalono (identycznie jak poprzednio), że możliwe jest dokonanie rozgraniczenia według stanu prawnego. Skarżący H. M. kwestionował jednak wskazany przez biegłego sądowego przebieg granicy i odmówił podpisania protokołu granicznego, przyznając, że podczas czynności okazania granic dopuścił się przekopania jednego ze znaków granicznych na swoją korzyść. Postanowieniem z dnia [...] roku w sprawie [...] Sąd Rejonowy w C. dokonał rozgraniczenia przedmiotowych działek, a apelacja Z. i H. M. od tego postanowienia została oddalona przez Sąd Okręgowy w C. w dniu [...] roku (sygn. akt [...], [...]). Zaskarżone w niniejszym postępowaniu postanowienie zostało wydane na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 roku, sygn. akt I OPS 5/06 Sąd ten orzekł, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zdaniem składu orzekającego uchwała ta nie przesądza, że koszty postępowania rozgraniczeniowego zawsze obciążają wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, wynika to z faktu posłużenia się w uchwale zwrotem "może obciążyć". Artykuł 262 § 1 pkt 2 kpa jak i powoływana uchwała (przy uwzględnieniu treści jej uzasadnienia) wskazują, że koszty postępowania mogą być rozłożone pomiędzy strony, zaś określenie, w jakich częściach każda ze stron poniesie te koszty jest uzależnione od wyważenia interesów stron tego postępowania (por. II SA/Gl 835/12 i III SA/Kr 840/11 – prawomocne). Zdaniem składu orzekającego tak uchwała NSA jak i przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa pozwala na przyjęcie, iż możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, a zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania. Ponieważ z przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy wynika, że podjęte czynności wiążące się z wydatkami organu leżały wyłącznie w interesie wnioskodawcy, a nie G. i D. S., którzy nie przyczynili się do powstania sporu granicznego, rozstrzygnięcie podjęte w zaskarżonym postanowieniu odpowiada prawu. W związku z zarzutami skarżących dotyczącymi samych ustalonych przez organ kosztów postępowania, czynności upoważnionego geodety i wniosku o umorzenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, Sąd w całości podziela stanowiska SKO w C. zawarte w zaskarżonym postanowieniu i odpowiedzi na skargę Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak na wstępie.