II SA/Gl 320/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2018 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie wymeldowania uchyla zaskarżone postanowienie. Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej k.p.a.), orzekł o wymeldowaniu H. M. z pobytu stałego w m. B. ul. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. M., zaskarżając ją w całości. W uzasadnieniu podała m. in., że jest osobą schorowaną, a decyzja jest niesłuszna, bowiem miejsce to opuściła będąc do tego zmuszona siłą. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia [...]r., znak [...] (sprostowanym), wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie do terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podano m. in, że odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wniesione zostało z uchybieniem oznaczonego terminu, mimo prawidłowego pouczenia zawartego w tej decyzji. Zaskarżona decyzja została bowiem skutecznie doręczona w dniu 14 kwietnia 2017 r. Najpóźniej odwołanie mogło być zatem wniesione (nadane) w dniu 28 kwietnia 2017 r. (piątek). Natomiast odwołanie zostało nadane po upływie ww. terminu, tj. 2 maja 2017 r. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], wydanym na podstawie art. 58 §1 i 59 §2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy P. Nr [...] z dnia [...] r. orzekającej o wymeldowaniu H. M. z pobytu stałego przy ul. [...] w B., gm. P.. W uzasadnieniu podano m. in, że odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wniesione zostało z uchybieniem oznaczonego terminu, mimo prawidłowego pouczenia zawartego w tej decyzji. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że H. M. przez cały tok postępowania administracyjnego prowadzonego przed Wójtem Gminy P. odbierała korespondencję urzędową. Organ II instancji stanął na stanowisku, iż złożenie odwołania od decyzji Wójta Gminy P. z uchybieniem terminu jest zawinione przez H. M.. Zgodzić się należy, iż jej stan zdrowia utrudnia normalne funkcjonowanie, świadczą o tym liczne zaświadczenia lekarskie przedkładane przez nią w toku postępowania wyjaśniającego oraz wraz odwołaniem od decyzji, jednak - jak należy wywieść z akt administracyjnych - jak dotąd nie stało to na przeszkodzie w uczestniczeniu w postępowaniu meldunkowym. Skargę na powyższe postanowienie złożyła H. M., zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 58 §1 k.p.a. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podała m. in. że jest ciężko chora i podała swe choroby. Zdolność skarżącej do samodzielnej egzystencji jest mocno ograniczona, a przy tym jest ona samotną osobą. W takiej sytuacji jest ona zdana na łaskę innych osób. Z racji niedowidzenia nie jest ona w stanie pisać, a przedmiotowe pisma w postępowaniu sporządzały dla niej osoby trzecie. Jej pełnomocnik wycofał się z reprezentowania, zaś żadna inna osoba nie chciała się podjąć tej funkcji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że postanowienie organu odwoławczego wydane w przedmiocie przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia jest ostateczne (art. 59 §2 k.p.a.). Oznacza to, że na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie, lecz skarga do sądu administracyjnego (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2013 r., II SA/Wa 527/13). Formalnie zatem skarga podlegała rozpoznaniu. Procesowa instytucja przywracania terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta została unormowana w art. 58 i 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, skuteczność prośby uzależniona jest od jej wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz od jednoczesnego dopełnienia uchybionej czynności (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 20 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Ol 1119/14, stosownie do regulacji prawnej art. 58 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Tutejszy Sąd w niniejszej sprawie w prawomocnym postanowieniu z dnia 12 lutego 2018 r., sygn. II SA/Gl 850/17, wskazał m. in., że znajdujące się w aktach administracyjnych orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (znacznym) wskazuje na to, iż stan zdrowia skarżącej (m. in. kłopoty ze wzrokiem) stoi na przeszkodzie samodzielnemu, należytemu prowadzeniu spraw. To z kolei uzasadniało twierdzenie, że strona – wg ww. rozstrzygnięcia – nie dopełniła obowiązków procesowych w terminie bez swojej winy. Te same względy uzasadniają twierdzenie, że brak było podstaw do odmowy przywrócenia skarżącej terminu do złożenia odwołania od decyzji o wymeldowaniu. Świadczy o tym ilość i charakter schorzeń, które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie skarżącej (problemy ruchowe, niedowidzenie, i in.). Jednocześnie w zaświadczeniu lekarskim z 2 czerwca 2016 r. stwierdzono, że "stan pacjentki nie rokuje poprawy". Nawet jeśli skarżąca wcześniej była w stanie należycie dbać o swe interesy w postępowaniu, to nie oznacza, że mogła również o nie należycie zadbać na etapie odwołania od decyzji. Stan zdrowia z wiekiem zwykle ulega pogorszeniu i to przy tak poważnych schorzeniach, jak u skarżącej. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze powyższe ustalenia, biorąc pod uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu był zasadny. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.