II SA/Gl 325/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.T. i A. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w kwestii wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wnioski o przyznanie prawa pomocy W piśmie procesowym z dnia 18 stycznia 2012 r. G. T. i A. T. wystąpili o przyznanie prawa pomocy. Na wezwanie Sadu skarżący złożyli urzędowe druku formularzy PPF, w treści których zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych. motywując złożone wnioski wskazali, że wnioskując o przyznanie prawa pomocy maja na względzie krzywdy doznane przez A. D. (poprzednika prawnego skarżących) a także to, iż uwzględnienie wniosków będzie stanowiło dla nich formę zadośćuczynienia. Z treści formularzy wynika, że A. i G. T. wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 250 m2 oraz lokal mieszkalny o pow. 64 m2. Wnioskodawcy dysponują również oszczędnościami w kwocie 35.000 zł i samochodem osobowym. W drukach formularzy wskazano również, że strony zaciągnęły kredyt bankowy w kwocie 50.000 zł, a miesięczna rata spłaty kształtuje się na poziomie 536 zł. Łączny dochód wnioskodawców wynosi 3200 zł miesięcznie, ale jak podkreślili, ze względu na zły stan zdrowia G. T. znaczące sumy przeznaczają na leczenie (około 500 zł miesięcznie). Pismami z dnia 15 marca 2012 r. oboje skarżący zostali wezwani do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - przedłożenie dokumentu potwierdzającego wysokość emerytur uzyskiwanych przez skarżących, - udokumentowanie wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się (opłat za energię elektryczną, czynsz za mieszkanie, dostawy wody, usługi telekomunikacyjne itp.) oraz wydatków na lekarstwa, - udokumentowanie wysokości miesięcznej raty kredytu, o którym wspomniano we wniosku, - nadesłanie kserokopii dowodu rejestracyjnego posiadanego samochodu osobowego oraz wyciągu z rachunku, na którym zgromadzone zostały należące do skarżących oszczędności. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że możliwość skorzystania z prawa pomocy jest uwarunkowana od tego, czy strona w należyty sposób wykaże, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504). Przenosząc wskazane wyżej spostrzeżenia na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej skarżących, aby można było z całym przekonaniem uznać, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić wypada, że prawo pomocy jest instytucją, która w założeniu ma służyć zapewnieniu prawa do sądu osobom najuboższym, których nie stać na zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Od kogoś, kto ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych należy oczekiwać, że najpierw podejmie wszelkie możliwe kroki zmierzające do zabezpieczenia środków na ten cel, a dopiero wówczas, gdy nie przyniosą one zadowalających efektów - zwróci się o wsparcie ze środków publicznych. W realiach rozpoznawanej sprawy nie sposób dostrzec przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosków G. i A. T. Skarżący dysponują stałym dochodem w wysokości 3200 zł miesięcznie. W zasadzie, poza wysokością raty spłacanego kredytu nie podali jakiejkolwiek informacji na temat stałych, miesięcznych wydatków, co pozwoliłoby ustalić proporcję w jakiej bieżące koszty utrzymania uszczuplają ten dochód. Oświadczenie o wysokości środków przeznaczanych na leczenie G. T. (500 zł) nie zostało w jakikolwiek sposób potwierdzone ani też chociażby w niewielkim stopniu uprawdopodobnione, co sprawia, że jego wartość dowodowa jest nikła. Co więcej, z informacji zawartych w druku formularza wynika, że wnioskodawcy posiadają środki pieniężne zgromadzone w kwocie 35.000 zł, co oznacza, że maja możliwość pokrycia kosztów postępowania. Trudno bowiem uznać, że dysponując taką kwota zasługiwaliby na zwolnienie do kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie może zaś być traktowane jako forma "rekompensaty" za ewentualne szkody, o co w istocie chodzi wnioskodawcom. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.