II SA/Gl 393/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta R. orzekł o odmowie wymeldowaniu S. G. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w R [...]. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia [...] r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa o ewidencji ludności). Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w wniosku Z. G., który w piśmie z dnia [...] roku podał, że jego żona S. G. opuściła dobrowolnie wspólne mieszkanie stron i nie zamieszkuje w nim od [...] roku. Uzasadniając odmowę wymeldowania S. G. z dotychczasowego miejsca stałego pobytu organ I instancji wskazał, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami nie opuściła ona wspólnego mieszkania dobrowolnie lecz ze względu na przemoc w rodzinie. W ocenie organu świadczą o tym przedłożone przez S. G. dokumenty, a to potwierdzenie jej pobytu w Powiatowym Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w W. w okresie od [...] roku do [...] roku oraz zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od wielu lat jest ona w przewlekłym stanie wyczerpania psychicznego, a od [...] roku poddawana jest leczeniu przeciwdepresyjnemu. W toku oględzin mieszkania stron organ stwierdził, że przebywa w nim Z. G. wraz z synem M. Ustalono także, że S. G. w dalszym ciągu posiada klucze do tego mieszkania lecz w nim nie przebywa, bowiem aktualnie mieszka w K., przy ul. [...], gdzie od dnia [...] roku została zameldowana na pobyt czasowy. Zdaniem organu I instancji w sprawie nie została tym samym spełniona przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, bowiem znane jest miejsce pobytu S. G. Nie można także kwestionować czasowego charakteru jej pobytu w K. i przyjmować, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy stanowi nowe miejsce pobytu stałego. Przepisy meldunkowe nie mogą być bowiem traktowane instrumentalnie dla rozstrzygania sporów rodzinnych i majątkowych. Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. G. Wskazał w nim, że jego żona opuściła dobrowolnie wspólne mieszkanie powołując się na przemoc stosowaną wobec niej i dzieci. Postanowienie Prokuratora Rejonowego w R. wykluczyło jednak aby dochodziło do stosowania przemocy wobec któregokolwiek z domowników. Rodzina aktualnie nie posiada żadnego kuratora, jak twierdziła przed organem I instancji jego żona, a kurator taki był ustanowiony w związku z ucieczkami z domu jego córki M. G., która jest już pełnoletnia. Odwołujący się podał, że sam w toku toczącej się sprawy rozwodowej zwracał się do sądu o ustanowienie kuratora z uwagi na notoryczne opuszczanie zajęć szkolnych przez jego córki przebywające z matką. Podał, że żona w mieszkaniu w R. nie ma żadnych rzeczy osobistych, wartościowych, czy dokumentów. .Aktualnie pracuje ona w Komendzie Wojewódzkiej Policji w K. i podejmuje działania w celu przedłużenia toczącej się sprawy rozwodowej. Uciekając z domu żona pobrała także pieniądze ze wspólnego konta pozostawiając członków rodziny bez środków do życia. Decyzję o opuszczeniu mieszkania żona podjęła samodzielnie, bez przymusu i z sobie tylko wiadomych powodów. Zaskarżoną decyzją, sprostowaną postanowieniem z dnia [...] roku, Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu S. G. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w R. W podstawie prawne orzeczenia j organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu zaś podał, że ustalenia poczynione w toku postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji dowodzą opuszczenia przez S. G. lokalu przy ul. [...] w R. Od chwili opuszczenia tego lokalu nie przebywa ona w nim, nie nocuje, nie stołuje się oraz nie bywa nawet w nim przelotnie, chociaż posiada do niego klucze. W przedmiotowym mieszkaniu nie ma także rzeczy osobistych S. G., a koszty jego utrzymania ponosi jej mąż. Zdaniem Wojewody S. G. nie przedstawiła także żadnego dowodu świadczącego, że tylko czasowo opuściła miejsce dotychczasowego pobytu i nie utraciła więzi z przedmiotowym lokalem. Brak jest także - w jego ocenie - podstaw do przyjęcia, że do opuszczenia tego lokalu nie doszło dobrowolnie. Dochodzenie o znęcanie się nad S. G. zostało bowiem umorzone przez Policję i następnie zatwierdzone postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...] roku, 1 Ds. [...]. Organ odwoławczy uznał w tej sytuacji, że w sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nakazująca wymeldowanie S. G. z miejsca pobytu stałego. Badanie przesłanki nakładającej na stronę obowiązek wymeldowania się z pobytu stałego jest bowiem niezależne od tego czy dana osoba zastosowała się do innego obowiązku meldunkowego. Można mieć bowiem zameldowanie tylko na pobyt czasowy, nie mając nigdzie zapewnionego pobytu stałego. Organ dodał ponadto, że decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia S. G. praw do lokalu, a jedynie stwierdza iż w nim nie mieszka. Tym samym jeżeli uzyska ona pomyślne dla siebie orzeczenie sądu powszechnego dotyczące sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania stron i faktycznie w nim zamieszka wówczas powinna dokonać w nim zameldowania. W skardze na tę decyzję S. G. wskazała, że była zmuszona opuścić przedmiotowe mieszkanie z uwagi na przemoc psychiczną i fizyczną której dopuszczał się jej mąż o czym świadczy ustanowienie kuratora. Mieszkanie opuściła z uwagi na stan jej wycieńczenia i lęku, co doprowadziło do konieczności poddania się przez nią leczeniu psychiatrycznemu. W efekcie dalsze przebywanie z mężem pod jednym dachem jest niemożliwe, a opuszczając dom ratowała swoje zdrowie i chciała chronić małoletnie córki M. i M. obecnie zamieszkujące z nią w K. Skarżąca podała, że mieszkanie opuszczała w pośpiechu i nie zabrała z niego żadnych rzeczy osobistych, czy przedmiotów majątkowych. Po kilku miesiącach mąż przywoził jej te z tych rzeczy, które uznał za stosowne, co także wskazuje na stosowaną przez niego przemoc. Skarżąca podała także, że ze względu na trudną sytuację materialną nie może ponosić kosztów utrzymania mieszkania. Zarzuciła także organowi niedbalstwo oraz brak indywidualnego podejścia do sprawy, o czym świadczy konieczność sprostowania zaskarżonej decyzji postanowieniem. Ustanowiony w drodze pomocy prawnej pełnomocnik skarżącej adwokat T.B. sprecyzował żądania skargi wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w skardze organ wskazał, że sama skarżąca przyznaje iż w mieszkaniu, którego dotyczyło postępowanie nie przebywa od [...] roku. Nie przedstawiła także żadnych dowodów świadczących, iż nie utraciła więzi z rzeczonym lokalem oraz że jego opuszczenie nie miało cech trwałości i dobrowolności. Deklaracja skarżącej dotycząca zamiaru powrotu do przedmiotowego mieszkania w bliżej nieokreślonym czasie nie może podważać stanowiska, że jego opuszczenie ma charakter trwały nawet, jeżeli w tym lokalu pozostały sprzęty urządzenia domowego oraz przedmioty wchodzące w skład majątku wspólnego. Organ odwoławczy podkreślił także, że nie dał wiary twierdzeniom skarżącej dotyczących niedobrowolnego opuszczenia mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, jak nakazuje, art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu Wojewoda [...], poprawnie ocenił zebrane dowody, dokonując na ich podstawie trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadził prawidłowe rozważania prawne. Wskazać należy, że art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony, ustawa przewiduje tryb administracyjny wymeldowania, który może zostać uruchomiony z urzędu lub na wniosek strony ( m.in. właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu). W kontrolowanej sprawie postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte przez Prezydenta Miasta R. na wniosek męża skarżącej Z. G., który był najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...]w R. Zgodnie z zastosowanym przez Wojewodę [...] art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przesłankami orzeczenia wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące jest opuszczenie miejsca tego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W odróżnieniu od rozwiązań prawnych obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia [...]r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 93, poz. 887) w aktualnym brzmieniu przywołanego przepisu ustawodawca zrezygnował ze związania kwestii zameldowania na pobyt stały z utratą tytułu prawnego do lokalu, do czego doszło na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 716). Powyższa zmiana koresponduje z przepisem art. 9 ust. 2 b analizowanej ustawy zgodnie, z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Wskazać należy, że w aktualnym stanie prawnym pozbawiona znaczenia jest także powołana przez organ I instancji okoliczność dotycząca wiedzy organu, co do aktualnego miejsca pobytu osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu. Okoliczność ta miała bowiem znaczenie w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 maja 2004 roku, kiedy to organ meldunkowy był zobowiązany do wymeldowania z miejsca pobytu stałego osoby także w przypadku, gdy nie można było ustalić jej miejsca pobytu, a opuściła ona lokal mieszkalny i nieprzebywała w nim przez 6 miesięcy i to niezależnie od tego czy utraciła ona tytuł prawny do lokalu. Z drugiej strony wskazać należy, że zameldowanie się danej osoby w innej miejscowości na pobyt czasowy, co miało miejsce w kontrolowanej sprawie, nie daje jeszcze podstaw do przyjęcia, że jest to nowe miejsce jej stałego pobytu (por. m.in. wyroki: WSA w Opolu z dnia 9 czerwca 2005 roku, II SA/Op 255/04, [w:] ZNSA 2006/2/107 oraz WSA w Gliwicach z dnia 14 lutego 2008 roku, II SA/Gl 484/0, [w:] LEX nr 460013). Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych dopuszcza bowiem jednoczesne zameldowanie się na pobyt stały i pobyt czasowy w różnych lokalach mieszkalnych, nawet w tej samej miejscowości. Skutkiem przyjęcia takich rozwiązań prawnych jest dopuszczalna przepisami prawa możliwość posiadania przez osobę fizyczną stałego miejsca zameldowania w lokalu, w którym osoba ta faktycznie nie przebywa przez dłuższy okres czasu. To rozwiązanie prawne nakłada, przed wydaniem decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, obowiązek ustalenia, jaki charakter miało opuszczenie miejsca stałego zamieszkania przez osobę, która ma zostać wymeldowana z pobytu stałego. Oceny tej organ powinien dokonać kierując się definicją pobytu stałego zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy, zgodnie, z którą pobytem stałym jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie uznał, że Wojewoda [...] wydając kontrolowaną decyzję reformatoryjną prawidłowo wywiązał się z obowiązku nałożonego na niego omówionymi przepisami prawnymi. W szczególności prawidłowo przyjął, że skarżąca w sposób trwały opuściła lokal mieszkalny, w którym była dotychczas zameldowana na pobyt stały. W aktualnym stanie prawnym należy bowiem przyjąć, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały w przypadku, gdy osoba, której to dotyczy ześrodkowała aktywność życiową poza swoim dotychczasowym miejscem pobytu. O ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej poza dotychczasowym miejscem pobytu skarżącej świadczy szereg okoliczności. Od blisko półtora roku przebywała ona bowiem poza R. i nie odwiedza przedmiotowego lokalu mieszkalnego nawet okazjonalnie mimo, że posiada do niego klucze. W przedmiotowym lokalu skarżąca nie przechowuje przedmiotów ani sprzętów osobistego użytku oraz nie czyni praktycznie starań o zapewnienie sobie w tym lokalu dalszego pobytu. Skarżąca nie interesuje się tym mieszkaniem mimo, że poza mężem mieszka w nim jej syn, a w część weekendów przebywają w nim także jej córki. Nie można wreszcie przyjąć, że skarżąca nie odwiedzała dotychczasowego mieszkania z obawy przed mężem, gdyż przez dłuższe okresy przebywał on poza domem z tytułu wykonywania zawodu kierowcy w przedsiębiorstwie zajmującym się transportem międzynarodowym. Umorzenie przez Prokuratora Rejonowego w R. postępowania przygotowawczego w sprawie psychicznego i fizycznego znęcania się nad skarżącą przez jej męża także dowodzi braku dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżąca opuściła miejsce dotychczasowego pobytu pod przymusem. Zauważyć wreszcie należy, że do wydania decyzji o wymeldowaniu dochodzi prawie zawsze w sytuacjach, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego i nie wynika jedynie własnej woli osoby zainteresowanej. Konsekwencją tego stanu rzeczy było utrwalenie się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, zgodnie z którym "za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne" ( por. m.in. wyrok NSA z 25 października 2005 r., II OSK 127/05 [w:] LEX nr 201427). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że Wojewoda prawidłowo przyjął zaistnienie w sprawie przesłanek ustawowych do wymeldowania skarżącej z miejsca jej dotychczasowego pobytu w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Z powyższych względów zatem na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skarga podlegała oddaleniu.