II SA/Gl 402/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy E. O. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, swój wniosek argumentując trudną sytuacją materialną. Z informacji uzyskanych od strony wynika, że zamieszkuje wraz z małżonkiem w budynku mieszkalnym o pow. 53,55 m2. Strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro miesięcznie. Źródłem dochodów jej rodziny jest emerytura jej małżonka oraz dochód z wykonywanej pracy – łącznie otrzymywane w wysokości 2082 zł miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni nadesłała szereg dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, w tym kopie rachunków za TV satelitarną, kopię umowy kupna - sprzedaży samochodu Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Aby złożony przez stronę wniosek mógł być uwzględniony konieczna jest dokładna analiza jej sytuacji materialnej. O ile w druku formularza nie podano wszystkich istotnych informacji, bądź też są one niekompletne lub budzą wątpliwości - Sąd lub referendarz sądowy, na mocy art. 255 P.p.s.a. mogą zobowiązać stronę do nadesłania dodatkowych dokumentów celem uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504). Pomimo wyraźnego w tym zakresie wezwania referendarza sądowego E. O. uchyliła się od nadesłania dokumentów obrazujących poziom uzyskiwanych dochodów oraz kopii rachunków za media, ograniczając się jedynie do przesłania rachunku za TV [...] oraz kopii dokumentu obrazującego wysokość raty za samochód. Już tylko z tego względu powstają wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Biorąc zarazem pod uwagę zestawienie wydatków sporządzone przez E. O. w piśmie procesowym z dnia 22 kwietnia 2012 r. ustalono, że w skali miesiąca jej wydatki kształtują się na poziomie około 1000 zł. Jednocześnie, co zresztą zastrzegła sama skarżąca, w miesiącu kwietniu zapłaciła ona ostatnia ratę pożyczki zaciągniętej na zakup samochodu, co oznacza, że do jej dyspozycji pozostaje kwota powiększona o 257 zł miesięcznie. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy pod uwagę wzięto, że koszty postępowania, na jego obecnym etapie sprowadzają się w zasadzie do wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Biorąc pod uwagę spłacenie całej pożyczki na zakup samochodu, poniesienie tego rodzaju wydatku nie będzie stanowiło dla wnioskodawczyni znaczącego problemu. Wysokość wpisu jest bowiem niższa od wysokości rat za samochód. Zauważyć również trzeba, że strona nie może oczekiwać, iż przyznane zostanie jej prawo pomocy w sytuacji, gdy sama spłaca pożyczki zaciągnięte np. na zakup odbiornika TV. Należności o charakterze publicznoprawnym, a do takich niewątpliwie zalicza się wpis od skargi mają pierwszeństwo względem zobowiązań prywatnoprawnych - np. pożyczek na zakup dóbr konsumpcyjnych. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.