II SA/Gl 419/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-05-24

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dochody małżonka, który formalnie pozostaje w związku małżeńskim, ale faktycznie nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą, powinny być uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko?
Ratio decidendi
Dochody małżonka pozostającego w związku małżeńskim podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, niezależnie od faktycznej separacji lub braku wspólnego gospodarstwa domowego, do momentu prawomocnego orzeczenia rozwodu lub separacji. Definicja rodziny zawarta w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest wyłączna i nie dopuszcza swobodnej interpretacji.
Stan faktyczny
Skarżąca A.G. (wcześniej A.K.) wnioskowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza ustalone kryterium dochodowe. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, argumentując, że dochody męża skarżącej, mimo faktycznej separacji, powinny zostać uwzględnione, ponieważ małżeństwo nie zostało formalnie rozwiązane. Skarżąca podnosiła, że jej mąż nie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny, a ona sama korzysta z pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2019 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwołąwcze w Katowicach po rozpatrzeniu odwołania A. K. (obecnie G.) na decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...], odmawiającej A. K. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko B. K. od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.- utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. A. K. w dniu 1 kwietnia 2016 r. wystapiła do organu I instancji z wnioskeim o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na B. K.oraz M. K. W treści wniosku wskazała, że wnosi o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko zamieszkujące z nią oraz pozostające na jej utrzymaniu, tj. na B. K. . Jednocześnie wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania do momentu orzeczenia separacji małżeństwa zawartego pomiędzy stroną i D. K. . Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne. W dniu 7 lutego 2017 r. strona wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, z uwagi na przedłużanie się trwającego postępowania rozwodowego oraz chęć uzyskania ww. świadczenia. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Pismem z dnia 3 marca 2017 r. organ I instancji poinformował stronę o konieczności złożenia poprawnie wypełnionego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz złożenia oświadczenia o wysokości dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został uzyskany (tj. październik 2015 r.) z tytułu prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. W dniu 8 marca 2017 r. strona uzupełniła wnosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm. – dalej “ustawa") świadczenie wychowawcze przysługuje osobom m.in. matce, ojcu w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Natomiast art. 2 pkt 16 ustawy stanowi, iż rodzina oznacza m.in. następujących członków rodziny; małżonków, rodziców dzieci, zamieszkujące wspólne z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia. We oświadczeniu z dnia 8 marca 2017 r. strona wskazała, iż skład jej rodziny to; ona, mąż D. K. , pierwsze dziecko B. K. oraz kolejne dziecko M. K. . Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Natomiast w myśl art. 2 pkt 14 pierwsze dziecko - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00 zł. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Wskazał dalej, że strona przedłożyła orzeczenie o niepełnosprawności B. K. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. dnia 6 października 2016 r. na okres do dnia 31 października 2017 r. Natomiast z oświadczenia strony zawartego we wniosku o świadczenie wychowawcze z dnia 1 kwietnia 2016 r. oraz w uzupełnieniu do wniosku z dnia 8 marca 2017 r. wynika, że nie nastąpiła, utrata przez członka rodziny dochodu oraz nastąpiło uzyskanie przez członka rodziny dochodu. Organ I instancji na podstawie posiadanej dokumentacji ustalił, iż strona w roku bazowym, tj, w 2014 r., nie uzyskała dochodu. Mąż strony - D. K. w roku bazowym, osiągnął dochód w wysokości 105 087,86 zł. Dochód ten w całości został uwzględniony w obliczeniach. Ponadto nastąpiło uzyskanie dochodu przez A. K. po roku bazowym, spowodowane rozpoczęciem przez nią działalności gospodarczej, w dniu 2 września 2015 r. Dochód uzyskany za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został uzyskany, tj za październik 2015 r. wyniósł 0,00 zł. Dochód rodziny po odliczeniu podatku oraz składek ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego wyniósł 75 224,51 zł (105 087,86 – 4 282 – 14 198,24 – 11 383,11 =75 224,51). Przeciętny miesięczny dochód: 6 268,71 zł. Przeciętny miesięczny dochód w przeliczeniu na członka rodziny: 1567,18 zł (6 268,71 : 4 = 1 567,18). Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko B. K. gdyż nie zostało spełnione jest kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia (1200 zł), bowiem miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, przy uwzglednieniu czteroosobowego jej skłądu wyniósł 1567.18 zł. Wobec powyższego organ I instancji decyzją z dnia 11 kwietnia 2017 r. nie przyznał stronie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko-B. K. od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że została zmuszona do uwzględnienia we wniosku D. a K. Stwierdziła, że jej stosunki z mężem są bardzo złe, a ona sama jest osobą bez środków do życia i matką dwojga niepełnosprawnych dzieci. Zdaniem strony D. K. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/GI 716/17 uchylił postanowienie Kolegium z dnia 30 maja 2017 r. Kolegium, rozpoznając ponowne sprawę z uwzględnieniem stanowiska sądu zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 maja 2018 r. Stwierdził, że decyzja organu I instancji została odebrana przez stronę w dniu 21 kwietnia 2017 r., a odwołanie od wskazanej decyzji zostało wniesione przez stronę z zachowaniem ustawowego terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego przywołało przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz.1851- dalej “ustawa" (w brzmieniu obowiązującym w okresie zasiłkowym 2016/2017)) a w szczególności treść art. 4, art. 5. Przywołało również definicje zawarte w art. 2 ustawy (dochód, dochód członka rodziny, dochód rodziny). Wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ( w brzmieniu obowiązującym w okresie zasiłkowym 2016/2017) ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Wyjaśniło dalej, że zgodnie z art. 48 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy Kolegium stwierdziło, że wobec niepełnosprawności córki strony orzeczonej w dniu 6 października 2016 r.przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. na okres do 31 października 2017 r. na okres 2016/2017 kryterium dochodowe na pierwsze dziecko w rodzinie wynosiło dla rodziny strony 1200,00 zł. Ponadto zauważyło, że z poczynionych ustaleń wynika, że Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] rozwiązał małżeństwo A. K. i D. K. i powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi B. K. i M. K. matce ustalając ojcu kontakty z dziećmi i zobowiązując go do alimentów na rzecz córek i A. K. . Sąd Apelacyjny w K. pismem z dnia 27 lipca 2018 r. poinformował organ I instancji, że w sprawie z powództwa A. K. przeciwko D. K. o rozwód w dniu 22 czerwca 2018 r. zostało wydane orzeczenie kończące postępowanie w sprawie [...]. Wyrok jest prawomocny z dniem 22 czerwca 2018 r. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., w świetle art. 2 pkt 16 ustawy A. i D. K. byli rodziną w rozumieniu wskazanego przepisu gdyż w okresie zasiłkowym 2016/2017 pozostawali w związku małżeńskim. Przepis ten nie wprowadza żadnych okoliczności ani kryteriów, w których możliwe byłoby nie zakwalifikowanie osób pozostających w związku małżeńskim jako członków jednej rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, ustalając dochód rodziny uwzględniono dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Kolegium dokonało na podstawie posiadanych dokumentów weryfikacji dochodu rodziny i podzieliło stanowisko organu I instancji, że strona nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, a organ I instancji prawidłowo postąpił odmawiając przyznania stronie prawa do tego świadczenia. Przekroczenie nie jest duże lecz ustawa nie przewiduje możliwości przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nawet przy niewielkim przekroczeniu kwoty 1200 zł. Odnosząc się do odwołania strony Kolegium wyjaśniło, że okoliczności podniesione przez stronę, iż samotnie wychowuje córki oraz nie prowadziła wspólnego gospodarstwa z mężem nie mogą zostać uwzględnione w niniejszej sprawie ze względu na definicję rodziny określoną w art. 2 pkt 16 ustawy. Podkreśliło, że do czasu uzyskania przez stronę prawomocnie orzeczonego rozwodu- D. K. , jako mąż wnioskodawczyni, stanowił z nią i dzieckiem rodzinę w rozumieniu ustawy i jego dochody musiały zostać uwzględnione przy ustalaniu prawa do przedmiotowego świadczenia na okres zasiłkowy 2016/2017. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanych przez organ odwoławczy. Wniosła o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji Kolegium, jako bardzo krzywdzącej. W uzasadnieniu nie zgodziła się z twierdzeniami Kolegium, iż państwo K. byli małżeństwem i rodziną, a dochód na członka rodziny wyniósł 1567.18 zł. Zauważyła, że ze względu na swoją trudną sytuację życiową korzystała z pomocy żywnościowej i finansowej MOPS w Ż. Zaakcentowała, że jej mąż otrzymywał świadczenie wychowawcze na drugą córkę, a mimo to nie wykorzystał i nie przeznaczył tych środków na dzieci. W tym zakresie skarżąca odwołała się do uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowegow G. z dnia [...] r. w sprawie o sygn. [...] w sprawie zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich córek. Ponadto podkreśliła, że obie jej córki wymagają kosztownej rehabilitacji, która mogła być podjęta dopiero w 2018 r. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie nie zachodziły podstawy do odmowy przyznania prawa do świadczeniach wychowawczego na córkę B. K. . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło jej oddalenie. Stwierdziło, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. W piśmie z dnia 8 stycznia 2019 r. skarżąca stwierdziła, że organy błędnie uznały, że jej mąż wraz z nią i córkami stanowili rodzinę w rozumieniu ustawy, a jego dochody winny być uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawaczego na okres zasiłkowy 2016/17. Domagała się przedstawienia przez Kolegium obiektywnego dowodu na potwierdzenie jego stanowiska. Podkreśliła, że mąż zablokował jej dostęp do konta bankowego, nie przekazywał pieniędzy, a wobec tego skarżąca zmuszona była korzystać z pomocy znajomych i MOPS w Ż. Ponownie podkreśliła, że to organ I instancji pod groźbą odrzucenia wniosku zmusił ją do wpisania D. K. do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Wniosła również o przesłuchanie członków Kolegium uczestniczących w wydaniu zaskarżonej decyzji w przypadku nie przedstawienia przez Kolegium obiektywnego dowodu potwierdzającego fakt korzystania przez nią z pieniędzy męża. Podkreśliła, że MOPS w Ż. nie odrzucił jej wniosków o pomoc finansową i żywnościową uznając, że jej rodzina jest 3 osobowa i przynał jej pomoc. Na te okoliczność skarżąca załączyła do pisma pięć kserokopii decyzji z okresu od marca 2017 r.do maja 2017 r. W ocenie skarżacej Kolegium poświadczyło nieprawdę w zakresie jej sytuacji rodzinnej, czym naruszyło art.273 kk. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności., co prowadzi do uznania, że skarga nie mogła być uwzględniona. Kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ż. orzekająca o odmowie przyznania A. K. (obecnie G.) prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko B. K. . Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego było przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca nie zgodziła się z decyzją Kolegium, jak i decyzją organu I instancji, zarzuciła organom bezpodstawne zaliczenie jej małżonka do członków rodziny, a w konsekwencji błędne zaliczenie do dochodu rodziny dochodu uzyskiwanego przez jej małżonka. Skarżąca wskazywała na toczące się postępowanie rozwodowe i złe stosunki między małżonkami. Twierdziła, że małżonek prowadzi odrębne gospodarstwa, a w skoro zablokował jej dostęp do konta bankowego to jego dochody nie powinny być podstawą ustalenia dochodu rodziny. Wskazywała przy tym, że ze względu na trudną sytuację rodzinną korzystała z pomocy społecznej, gdzie organ administracji uznał, iż jej rodzina jest trzyosobowa. Domagał się przy tym dostarczenia przez Kolegium obiektywnych dowodów na okoliczność korzystania przez nią z dochodów męża. Natomiast zarówno Kolegium, jak i organ I instancji zgodnie twierdziły, że dopóki między stronami istnieje związek małżeński stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm.) to brak jest podstaw prawnych do pominięcia przy obliczaniu dochodu rodziny, dochodu współmałżonka. W sporze tym rację należy przyznać organom. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134; dalej: "ustawa"). Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Natomiast przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Definicję legalną rodziny zawiera przepis art. 2 pkt 16 ustawy stanowiąc, że oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W świetle zarzutów podniesionych w skardze, wymaga podkreślenia, że organy - ustalając, na potrzeby oceny spełnienia kryterium dochodowego, ilość członków rodziny skarżącej - zobowiązane były do uwzględnienia definicji terminu "rodzina" zawartej w art. 2 pkt 16 ustawy. Definicja ta nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. Przepis ten statuuje zaś jako członków rodziny między innymi małżonków, a jednocześnie nie wprowadza żadnych okoliczności ani kryteriów, w których możliwe byłoby nie zakwalifikowanie osób pozostających w związku małżeńskim jako członków jednej rodziny. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, znajduje zatem oparcie w obowiązujących przepisach prawa, zaliczenie do rodziny skarżącej, oprócz skarżącej i jej dwóch córek, w tym B. K. , na którą skarżąca wnioskowała o świadczenie wychowawcze, także męża skarżącej Organy nie zostały uprawnione do badania, czy w danym stanie faktycznym zastosowanie definicji legalnej rodziny jest korzystniejsze dla strony, czy też należałoby odstąpić od tej definicji na korzyść innego rozumienia tego terminu. Wskazać należy, że przepisy ustawy w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny, przykładowo wspólnego gospodarowania. W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny. Osoby pozostające w związku małżeńskim są traktowane bowiem jako członkowie rodziny do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd separacji lub rozwodu. (wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 144/18). W świetle zatem przepisów ustawy małżonkowie aż do chwili ustania małżeństwa zawsze będą stanowili rodzinę i to niezależnie od tego, czy mają na utrzymaniu dzieci wspólne, czy też tylko dzieci jednego z małżonków (patrz wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 133/18-dostepny w CBOSA), a także niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 954/16; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1104/17 - dostępne w CBOSA). Potwierdzeniem słuszności powyższej interpretacji jest definicja "osoby samotnie wychowującej dziecko", zawarta w art. 2 pkt 13 ustawy, w myśl której za osobę taką uważa się wyłącznie: pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. A contrario z definicji tej wynika zatem, że osoba pozostająca w związku małżeńskim, do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd rozwodu bądź separacji, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, zaś jej małżonka nie można do tego momentu pomijać przy ustaleniu składu rodziny, a co za tym idzie dochodu rodziny. W sprawie nie jest kwestionowane, że Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] rozwiązał małżeństwo A. K. i D. a K. ego i powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi B. K. i M. K. matce ustalając ojcu kontakty z dziećmi i zobowiązując go do alimentów na rzecz córek i A. K. . Nadto w sprawie z powództwa A. K. przeciwko D. K. o rozwód w dniu 22 czerwca 2018 r. zostało wydane orzeczenie kończące postępowanie w sprawie [...]. Wyrok jest prawomocny z dniem 22 czerwca 2018 r. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że słusznie Kolegium stwierdziło, że w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., w świetle art. 2 pkt 16 ustawy skarżąca i D. K. byli rodziną w rozumieniu wskazanego przepisu gdyż w okresie zasiłkowym 2016/2017 pozostawali w związku małżeńskim. Wobec powyższego Sąd akceptuje przyjęte przez organy stanowisko, że w świetle definicji legalnej "rodziny", członkiem rodziny, którego dochód podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny, jest małżonek strony ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, niezależnie od tego, czy osoby te prowadzą wspólne, bądź odrębne gospodarstwa domowe, jak i obliczony na jego podstawie dochód rodziny. W sprawie nie było kwestionowane dokonywanie ustaleń w oparciu o dochód osiągnięty przez małżonków w roku bazowym tj. po 2014 r., jak i dochód związany z działalnością gospodarczą podjętą przez skarżącą w dniu 2 września 2015 r. We wskazanym okresie jedynym dochodem rodziny był dochód małżonka skarżącej podlegający opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne uzyskany w 2014 r. tj. roku bazowym w kwocie 75224,51 zł (105087,86 zł dochód - 14198,24 zł składka na ubezpieczenie społeczne; 11383,11 zł - składki zdrowotne, 4282,00 zł podatek ) czyli miesięcznie 6268,71 zł a w przeliczeniu na 4 osoby w rodzinie 1567,18 zł. Skarżąca w 2014 r. nie osiągnęła żadnego dochodu, a także w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej od dnia 2 września .2015 r. nie osiągnęła dochodu za miesiąc październik 2015 r. Odpowiadało to przyjętemu w art. 2 pkt 1 ustawy sposobowi ustalania dochodu rodziny. Prawidłowość powyższych obliczeń oznacza słuszność końcowego ustalenia, iż miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2014 r. wynosił 6 268,71 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 1 567.18 zł, przekraczającą wartość kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 4 ustawy. W świetle powyższych rozważań za bezzasadne należy uznać żądanie skarżącej, by Kolegium przedstawiło dowody na okoliczność otrzymywania przez nią pieniędzy od małżonka, czy też przesłuchania na wskazaną okoliczność członków orzekających Kolegium. Należy bowiem jeszcze raz wskazać i podkreślić, że podstawą orzekania w niniejszej sprawie był w szczególności art. 2 pkt 16 ustawy zawierający ustawową definicję rodziny, określoną przez ustawodawcę wyłącznie na potrzeby świadczenia wychowawczego. Wskazane przez skarżącą decyzje w zakresie pomocy społecznej wydane zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm), w odrębnych sprawach, nie będących przedmiotem niniejszego postępowania. Podsumowując, organy zasadnie przyjęły, że w realiach rozpoznawanej sprawy konieczne było, dla potrzeb ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, uwzględnienie dochodu osiąganego przez małżonka skarżącej. Dochód ten wynika z dokumentów urzędowych, skutecznie nie zakwestionowanych. Wyliczenie przez organy, że ustalony prawidłowo dochód na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe, oznaczało konieczność wydania decyzji odmownej. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło