II SA/Gl 436/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka, po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] Miasta P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżące Stowarzyszenie zwróciło się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku powołano treść regulaminu Stowarzyszenia, z którego wynika, że prowadzi ono niedochodową działalność (§ 8) oraz, że majątek stowarzyszenia uzyskiwany jest ze składek członkowskich (§ 21). Poza tym nie podano żadnych okoliczności dotyczących kondycji majątkowej Stowarzyszenia. Wobec tego, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał Stowarzyszenie do uprawdopodobnienia okoliczności wskazanych we wniosku poprzez: udokumentowanie aktualnej ilości członków Stowarzyszenia, udokumentowanie wysokości składek członkowskich zebranych w roku bieżącym oraz wykazanie, że zostały one przeznaczone na działalność statutową. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Instytucja prawa pomocy została stworzona z myślą o tych podmiotach, dla których brak dostatecznych środków pieniężnych mógłby stanowić przeszkodę w dochodzeniu ochrony swoich praw przed sądem. Nie można przy tym tracić z pola widzenia faktu, że jest to wyjątek od ogólnej reguły, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Ustawodawca dopuszcza przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (a więc zarówno zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu) podmiotowi niebędącemu osobą fizyczną wówczas, gdy wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Trzeba zarazem stanowczo podkreślić, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu o słuszności złożonego wniosku. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w przywołanym przepisie posłużył się zwrotem "wykaże". Jeżeli zaś złożone oświadczenie budzi jakiekolwiek wątpliwości – wówczas możliwym jest wezwanie strony do uprawdopodobnienia okoliczności powołanych we wniosku na mocy art. 255 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II GZ 409/10 – Lex nr 743182). Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504). Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanego wniosku uznać przyjdzie, że Stowarzyszenie [...] Miasta P. nie uprawdopodobniło w sposób dostateczny, że jego sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby koniecznym było zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W istocie, we wniosku nie podano jakichkolwiek konkretnych informacji, które umożliwiłyby ocenę, czy strony skarżącej rzeczywiście nie stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomimo wezwania Stowarzyszenie uchyliło się zarówno od podania ilości członków jak i wysokości uzyskanych składek oraz sposobu ich rozdysponowania. Stąd też trudno uznać, że jego sytuacja materialna jest szczególnie trudna. Podkreślić również trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, który wypada podzielić, że obowiązkiem ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (por. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 279/10 – Lex nr 619876 oraz z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt 1155/10 – Lex nr 743676). W realiach rozpoznawanej sprawy, także ta okoliczność nie została uprawdopodobniona. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 1 i art. 254 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.