II SA/Gl 442/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga Gajewska (spr.), Sędziowie, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 stycznia 2025 r., nr SKO.PS/41.5/1211/2024/22104/ w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej oddala skargę. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II SA/Gl 670/23 uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium") z dnia 24 października 2024 r., nr [...], oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta C. (w skrócie: "organ I instancji") z dnia 10 stycznia 2023 r., nr [...], w przedmiocie odpłatności A. K. (dalej: "strona" lub "skarżąca"), z tytułu kosztów poniesionych zastępczo przez Gminę C. za pobyt jej babci - E. B. w Domu Pomocy Społecznej w C. (DPS), celem ponownego rozpatrzenia sprawy i ustalenia rzeczywistych kosztów utrzymania jej i rodziny w [...], z uwzględnieniem stanu zdrowia. Organ I instancji decyzją z dnia 3 czerwca 2024 r., nr [...], ustalił odpłatność skarżącej za pobyt babci w DPS, w okresie od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Kolegium decyzją kasacyjną z dnia 24 października 2024 r., nr [...], uchyliło wspomnianą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, w celu rozważenia możliwości zwolnienia z opłaty, na podstawie art. 64 pkt 2 i pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, poprzez uwzględnienie nie tylko kryterium dochodowego, ale również sytuacji osobistej, zdrowotnej i majątkowej rodziny. W tym celu, organ I instancji skierował do profesjonalnego pełnomocnika skarżącej pismo z dnia 4 listopada 2024 r., w którym poinformował o treści obowiązujących przepisów prawa oraz określił 7-dniowy termin do zajęcia stanowiska wobec zebranego w sprawie materiału dowodowego (prawidłowe jego doręczenie nastąpiło w dniu 7 listopada 2024 r.). Organ I instancji decyzją z dnia 27 listopada 2024 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (podany publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (podany publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1283; aktualny: Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, w skrócie: "u.p.s."), ustalił dla skarżącej odpłatność za pobyt babci w DPS, z tytułu poniesionych zastępczo przez Gminę C. kosztów wyszczególnionych w miesięcznych kwotach za okres od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2023 r., oraz począwszy od miesiąca stycznia 2025 r. w kwocie 1 587,93 zł. miesięcznie (pkt 1 sentencji), jednocześnie częściowo zwolnił z odpłatności od 1 listopada 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. i od 1 stycznia do 31 października 2025 r. (pkt 2), jak też odmówił całkowitego zwolnienia z obowiązku wnoszenia tejże opłaty (pkt 3), podał również termin jej wnoszenia wraz z numerem rachunku bankowego (pkt 4). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał obowiązujące przepisy prawa, szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy, tabelarycznie podał za poszczególne miesiące dochód w rodzinie skarżącej i wydatki w przeliczeniu na PLN, oraz przeanalizował sytuację materialną pod kątem tego czy nałożony obowiązek nie doprowadzi do jej pogorszenia jako że jest osobą długotrwale chorująca i utrzymującą się z jednego wynagrodzenia, przy uwzględnieniu, że babcia w okresie 1 stycznia do 30 grudnia 2024 r. sama ponosi 100% odpłatności za pobyt w DPS, w związku ze sprzedażą własnego lokalu mieszkalnego, co skutkowało również częściowym zwolnieniem z opłat. Nie negując wysokich zobowiązań finansowych w postaci wydatków na leczenie, potwierdzonych zaświadczeniem oraz kosztem badań w klinice w [...], organ I instancji zaznaczył, że z uwagi na przekroczenie 300% kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, nie jest możliwe całkowite zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty. Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie, wyrażając w nim niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia. Domagała się jego zmiany i odstąpienia od żądania zwrotu opłaty za pobyt babci w DPS, względnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Podkreśliła, że za odstąpieniem od obciążania kosztami przemawia jej przewlekła choroba oraz wysokie koszty utrzymania w [...] (wyżywienie, odzież, obuwie), które są kilkukrotnie wyższe niż w Polsce. Dlatego uważa, że organ I instancji nieprawidłowo zbadał jej sytuację finansową i życiową. Wcześniej skarżąca prowadziła trzyosobowe gospodarstwo domowe wspólnie z dziećmi, ale od miesiąca października 2023 r. jest to gospodarstwo dwuosobowe (wyprowadził się jej starszy syn i podjął pracę zawodową), jednak co do wysokości odpłatności organ I instancji nie różnicuje tych okresów. Zauważyła, że za wcześniejszy okres dwoma decyzjami z dnia 8 lutego 2024 r. została zwolniona z odpłatności za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 maja 2022 r. oraz od 1 czerwca do 31 sierpnia 2022 r. Nadto, w wydatkach nie uwzględniono stosowania przez nią w sposób ciągły leku, łącznie 24 zastrzyków rocznie, który jest refundowany po przekroczeniu kwoty 2 500, [...]. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i uznała, że powinien odstąpić od obciążania jej jakimikolwiek kosztami. Nie zgodziła się z tym, że obowiązek wnoszenia opłaty wyprzedza jej własne potrzeby, w tym koszty utrzymania rodziny, którą stanowi razem z młodszym synem. Kolegium decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r., nr SKO.PS/41.5/1211/2024/22104/, działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 poz. 570) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 27 listopada 2024 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nakreśliło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przypomniało ustalenia poczynione przez organ I instancji. Wyjaśniło, że skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, mającego na celu wydanie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt babci w DPS, oraz zapewniono jej czynny udział w tym postępowaniu, a także rozpatrzono wniosek o zwolnienie z odpłatności. Według zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżąca od listopada 2022 r. do września 2023 r. prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z dwojgiem dzieci, bowiem pozostaje w separacji z mężem, a opłaty związane z utrzymaniem domu i dzieci były dzielone po połowie, obecnie tylko z jednym. Rodzina utrzymuje się z jej wynagrodzenia a posiadany dochód po przeliczeniu jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (600 zł. x 300% = 1 800 zł., co wynika z przeliczeń dokonanych na str. 262 akt administracyjnych).. Zatem organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację dochodową i wysokość opłat za poszczególne miesiące, bowiem w sprawie ma zastosowanie art. 104 ust. 4 u.p.s., przy czym decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet po dokonaniu ustalenia, że skarżąca spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności, to organ administracji nie ma obowiązku orzec zgodnie z jej wnioskiem. W tym kontekście Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, że w sprawie nie występują przesłanki pozwalające na całkowite zwolnienie z przedmiotowej opłaty wniesionej zastępczo przez Gminę C. z powodu posiadanego przez skarżącą dochodu. W pierwszej kolejności osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS babci, będącą wdową, jest jej wnuczka, czyli skarżąca a nie jej prawnuki (dorosły syn skarżącej i córka zmarłego brata skarżącej). Jednocześnie Kolegium nie negowało wydatków skarżącej związanych z chorobą. Prawidłowe ustalenia dotyczące jej sytuacji materialnej pozwalają jednak przyjąć, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s., ponieważ za takie mogą być uznane wyłącznie okoliczności o charakterze nadzwyczajnym i w takim stopniu rzutujące na sytuację osoby zobowiązanej do zwrotu, że nieuzasadnione byłoby egzekwowanie odpłatności. W skardze z dnia 3 marca 2025 r. skarżąca, działając przez zawodowego pełnomocnika, zarzuciła Kolegium naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie uwzględnienie okoliczności świadczących o istnieniu podstaw do całkowitego jej zwolnienia z odpłatności; oraz art. 64 pkt 2 i 3 u.p.s., poprzez ich nieprawidłową wykładnię, a tym samym błędne zastosowanie i ustalenie, że nie występują żadne szczególne przesłanki pozwalające na zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłat za pobyt babci w DPS, podczas gdy jej sytuacja majątkowa, rodzinna i zdrowotna (przewlekła choroba), powinny to uzasadniać. W związku z tymi zarzutami domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz wstrzymania ich wykonania, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w sposób lakoniczny i enigmatyczny odniesiono się do charakteru rozstrzygnięcia. Nie dokonano, po raz kolejny, szczegółowej analizy twierdzeń i dowodów przedstawionych przez skarżącą w toku postępowania. Wskazuje na to schematyczny sposób przeliczenia uzyskiwanych przez skarżącą dochodów ze [...] na polskie złote, pomijając podnoszone przez nią wydatki i to pomimo wykazania stałych kosztów, w tym zakupu specjalistycznych leków (zastrzyków). Zdaniem skarżącej, w pierwszej kolejności ma obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania siebie i syna. Nadto, prowadzenie gospodarstwa domowego w Polsce jest niższe niż w [...]. Kolegium nie podało przy tym, jakie wydatki uznaje za konieczne i dlaczego innych nie bierze pod uwagę. Nie przeliczyło też faktycznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą w poszczególnych miesiącach od dnia 1 listopada 2022 r., mimo, że za wcześniejszy okres zważywszy na długotrwałą chorobę, została zwolniona z ponoszenia opłaty w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 31 maja 2022 r. i od 1 czerwca do 31 sierpnia 2022 r. Świadczy to o braku konsekwencji i nienależytej ocenie materiału dowodowego, wbrew wskazaniom wynikającym z art. 80 k.p.a. oraz naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej, określonej w art. 7 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). W niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., a to wobec wniosku skarżącej w tym zakresie i braku żądania ze strony Kolegium rozpoznania sprawy na rozprawie. Jak wynika z akt sprawy i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przed jej wydaniem Kolegium uwzględniło treść wiążącego wyroku tut. Sądu z dnia 18 sierpnia 2024 r., stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., oraz dokonało oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W sprawie bezsporne jest, że babcia skarżącej od dnia 1 grudnia 2020 r. jest umieszczona w DPS, na mocy decyzji organu I instancji z dnia 10 listopada 2020 r. Pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie art. 60 ust. 1 u.p.s. jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) a o zasięgu powiatowym - starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s.). Ustalenie kręgu osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej następuje w oparciu o art. 61 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 3 u.p.s. w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 (mieszkaniec domu) i pkt 2 (małżonek, zstępni przed wstępnymi) oraz ust. 2a (osoby niewymienione w ust. 2), z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Przy czym osoby określone w pkt 2 i 3 oraz gmina nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 u.p.s. stosuje się odpowiednio. Skarżąca jako zstępna mieszkanki DPS (babci) jest osobą wymienioną w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zatem należy do kręgu osób obowiązanych do ponoszenia przedmiotowej opłaty. Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Zatem zawierając umowę, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej bierze pod uwagę nie tylko dochody, ale i możliwości osoby zobowiązanej. W piśmiennictwie wskazuje się, że interpretację pojęcia "możliwości", o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., ustawodawca pozostawia organowi. Jednakże przez "możliwości" należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej. Mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex el.). Chodzi zatem o różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty. W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Zgodnie z art. 61 ust. 2e u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Jak wynika z zacytowanych wyżej regulacji organ w pierwszym etapie ustalania wysokości opłaty prowadzi postępowanie zmierzające do zawarcia z osobami zobowiązanymi umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., jak i do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, który między innymi stanowi podstawę do określenia wysokości opłaty osobie zobowiązanej. W sytuacji, gdy osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, to organ ustala w drodze decyzji administracyjnej wysokość opłaty, której wysokość jest uzależniona od tego, czy osoba zobowiązana wyraziła, czy też nie wyraziła, zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W sytuacji, w której osoba zobowiązana odmawia zawarcia umowy, ale wyraża zgodę na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2d u.p.s.), organ ustalając wysokość opłaty winien uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także możliwości osoby zobowiązanej. Natomiast gdy osoba zobowiązana odmawia i zawarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu (art. 61 ust. 2e u.p.s.), to przy ustaleniu wysokości opłaty znajdzie zastosowanie tylko kryterium dochodowe (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1620/23). Wobec tego umowny tryb konkretyzacji zobowiązań małżonka, wstępnych i zstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej ma pierwszeństwo zastosowania przed trybem administracyjnym. Dopiero gdy osoba zobowiązana odmówi zawarcia umowy, organ powinien skonkretyzować jej obowiązki w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie art. 61 ust. 2d u.p.s. bądź art. 61 ust. 2e u.p.s. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana m.in. na podstawie art. 104 ust. 3 i 4 u.p.s., który stanowi, że wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z ust. 4 tej regulacji w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Z przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s. wynika, że organ "może" odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie. Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do odstąpienia od żądania zwrotu opłat. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi. W razie braku przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi organ zobligowany jest wydać rozstrzygnięcie negatywne. Kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion dowolności Sąd nie ocenia słuszności wybranego przez organ rozstrzygnięcia, ale prawidłowość samego procesu jego podjęcia. Uwzględniając ograniczony zakres kontroli, jaką w niniejszej sprawie może sprawować sąd administracyjny należy jednocześnie zaakcentować, że użyty w art. 104 ust. 4 u.p.s. zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" obejmuje całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. Oznacza to, że organy mogą przejść do oceny, czy w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dopiero po ustaleniu aktualnej sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) samego wnioskodawcy, jak i jego rodziny. Podnoszenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przy wydawaniu decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienia możliwości osoby zobowiązanej byłoby możliwe jedynie w razie powiązania zarzutu naruszenia art. 103 ust. 2 z art. 61 ust. 2d u.p.s. (por. NSA w Warszawie w wyroku z dnia 06.06.2017 r. sygn. akt I OSK 649/16). Obowiązek wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz ciężarem publicznoprawnym. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, czy majątkowej nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty, na podstawie art. 64 u.p.s., co w sprawie ma miejsce. W toku niniejszego postępowania organy dokonały ustalenia, że babcia skarżącej ponosi odpłatność za pobyt w DPS w wysokości stanowiącej 70% jej dochodu, a w okresie późniejszym pokrywa nawet cały koszt tego pobytu. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji wykazało, że posiadany dochód skarżącej pozwalał na regulowanie opłat za pobyt babci w DPS, albowiem był wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a po wniesieniu ustalonej opłaty skarżącej pozostawała kwota dochodu nie niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W celu ustalenia dochodu skarżącej i jej sytuacji socjalno-bytowej, organ pomocy społecznej zebrał stosowne dokumenty. Dokonując ustalenia wysokości określonych kwot opłaty za poszczególne miesiące, uwzględnił zmienność tego dochodu w poszczególnych miesiącach a prawidłowości wyliczenia dochodu skarżąca nie kwestionowała. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalił krąg wszystkich osób, które mogą być zobowiązane do ponoszenia opłat za pobyt babci w DPS. Wyjaśnił również, iż aktualnie odpłatność skarżącej została ustalona jako różnica pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca DPS-u, a odpłatnością wnoszoną przez samą tam przebywającą babcię. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca organ ma obowiązek ustalenia zarówno aktualnego kosztu utrzymania osoby przebywającej w domu opieki społecznej, wysokości opłat ponoszonych przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej, jej aktualnej sytuacji dochodowej oraz sytuacji dochodowej osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., na których ciąży obowiązek partycypowania w kosztach pobytu pensjonariusza w placówce (por. (por. wyroki NSA: z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 3039/19 i z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 323/19). Ustalenie dochodu na gruncie art. 61 ust. 2d u.p.s. pozostaje obowiązkiem organu przy uwzględnieniu kwoty dochodu na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej oraz przy uwzględnieniu "dochodów i możliwości". Takie miarkowanie zostało dokonane w rozpatrywanej sprawie i uwzględnione w ustaleniu wysokości opłaty. Zaskarżona decyzja została wydana w ramach kolejny już raz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z zachowaniem jego zasad, w związku z czym skład orzekający w niniejszej sprawie nie uznaje, aby kontrolowane postępowanie wskazywało na naruszenie wskazanych w skardze przepisów postępowania, które mogło by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, działające w sprawie organy nie naruszyły art. 7 i art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a., gdyż wyczerpująco zebrały, uzupełniły i rozważyły materiał dowodowy. Treść uzasadnień kontrolowanych decyzji spełnia przesłanki, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., w związku z czym nie doszło do naruszenia art. 8 w związku z art. 107 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, które mogło by mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, Sąd uznał skargę za nieusprawiedliwioną, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.