II SA/Gl 450/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi W. W. na pismo Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] W.W. wystąpił do Prezydenta Miasta S. z wnioskiem o zwrot części opłaty, w kwocie [...] złotych uiszczonej za wydanie [...] kart pojazdu. Przedmiotowe karty zostały wydane w związku z rejestracją w latach [...] [...] samochodów marki [...] i [...] marki [...]. W odpowiedzi na ten wniosek Zastępca Prezydenta Miasta S. w piśmie z dnia [...] nr [...] poinformował, że przedmiotowe opłaty zostały pobrane w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie rejestracji pojazdów, a w szczególności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Rozporządzenie to utraciło moc prawną na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, ale dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Natomiast nowa opłata jest ustalana w oparciu o § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 w sprawie opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 59, poz. 421), które weszło w życie w dniu 9 kwietnia 2006 r. Pismem z dnia [...] W.W. wystąpił do Prezydenta Miasta S. o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, domagając się zwrotu tym razem mniejszej kwoty ([...] zł.). W odpowiedzi na to wezwanie Zastępca Prezydenta Miasta S. pismem z dnia [...] nr [...] podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...]. Na to rozstrzygnięcie W.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 27 października 2008 r., II SA/Gl 1030/08, WSA w Gliwicach działając w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) odrzucił skargę W.W. na opisane pismo Prezydenta Miasta S. W uzasadnieniu Sąd powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, [w:] ONSAiWSA 2008/2/21) wskazując, że odmowa zwrotu opłaty za wydane karty pojazdu stanowi czynność materialno-techniczną, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Skuteczne wniesienie skargi uzależnione jednak zostało, w tym przypadku od uprzedniego wezwania na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. należało wnieść do organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu czynności. Biorąc pod uwagę przywołany przepis WSA uznał, że pismo skarżącego z dnia [...] należało potraktować jako spóźnione wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Sąd wyjaśnił także, że gdyby uznać, że skarga została wniesiona, jak w niej wskazano na pismo z dnia [...] to skargę tę należało także uznać za niedopuszczalną, gdyż faktycznie czynnością materialno-techniczną odmawiająca zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu było pismo Zastępcy Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. Omówione postanowienie WSA w Gliwicach uprawomocniło się [...]. Pismem z dnia [...] pełnomocnik W.W. radca prawny M.Z. ponownie wystąpił do Prezydenta Miasta S. z żądaniem zwrotu opłaty za wydane karty pojazdu. Podniósł, że poprzednie odpowiedzi na pisma kierowane do tego organu podpisane zostały przez Zastępców Prezydenta Miasta S. bez powołania się na stosowne upoważnienie organu. Sytuacja taka uniemożliwia ewentualne zaskarżenie stanowiska zajętego w tych pismach. W uzasadnieniu swojego żądania W.W., podobnie jak w swoim pierwszym piśmie z dnia [...], powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. oraz przepis art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2). W oparciu o wyrok TK oraz powołany przepis Traktatu skarżący uznał, że organ, który pobrał opłatę za wydane karty pojazdu na podstawie niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia naruszając jednocześnie normę prawa unijnego winien dokonać jej zwrotu jako nienależnego świadczenia. W odpowiedzi z dnia [...] nr [...] Zastępca Prezydenta Miasta S. działający z upoważnienia Prezydenta tego miasta nawiązał do swojego pisma skierowanego do strony opatrzonego datą [...] podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odpowiedź ta została doręczona pełnomocnikowi W.W. w dniu [...]. W piśmie z dnia [...] W.W. wezwał Prezydenta Miasta S. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu zawyżonej opłaty za wydane karty pojazdu w kwocie [...] zł. Podał, że stanowisko organu jest nieprawidłowe, bowiem skoro przepis ustanawiający obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu uznany został za niekonstytucyjny to odpadła podstawa świadczenia w tym zakresie, a tym samym istnieje podstawa domagania się zwrotu zawyżonej opłaty kwocie po 425 zł od każdego pojazdu. Kwota ta stanowi różnicę między kwotą zapłaconą, a ustaloną w później wydanym przepisie rozporządzenia. Wskazał, że organ, który pobrał opłatę zobowiązany jest do jej zwrotu jako nienależnego świadczenia. Skarżący odwołał się także do stanowiska zajętego przez WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 9 grudnia 2006 r., III SA/Gd 440/2006, [w:] OSP 2007/10/115. W krótkiej odpowiedzi na to wezwanie I Zastępca Prezydenta Miasta S., działający z upoważnienia tego organu, w podtrzymał w piśmie z dnia [...] wcześniejsze stanowisko organu. W skardze wniesionej na stanowisko Prezydenta Miasta S. zajęte w piśmie z dnia [...] W.W. domagał się uchylenia zaskarżonej czynności materialno-technicznej i zobowiązania organu do zwrotu kwoty [...] zł jako niesłusznie pobranej opłaty za wydane karty pojazdu. Uzasadnienie skargi stanowi w istocie powtórzenie (poza datami i numerami pism) uzasadnienia skargi z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydenta Miasta S. zastępowany przez radcę prawnego E.M. wniósł o odrzucenie skargi, bądź ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Uzasadniając pierwsze z tych żądań organ wskazał, że sprawa zwrotu przedmiotowych opłat za karty pojazdu została już prawomocnie osądzona. Tym samym w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Ewentualne żądanie oddalenia skargi (zgłoszone z ostrożności procesowej) organ uzasadnił brakiem podstaw do zwrotu uiszczonej opłaty, ponieważ jej wysokość była zgodna z obowiązującym wówczas prawem. Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., III CZP 125/07, [w:] OSNC 2008/12/138). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz zgodnie z art. 3 § 3 tej ustawy orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Wniesiona skarga została oparta na przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poddającym jurysdykcji sądów administracyjnych sprawy skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. We wskazanej wyżej uchwale z dnia 4 lutego 2008 r. NSA stwierdził, że na podstawie tego przepisu przysługuje skarga do sądu administracyjnego na skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, gdyż jest to sprawa administracyjna, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności. W uzasadnieniu tej uchwały NSA stwierdził ponadto, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty był w sprawie indywidualnej, został skierowany do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Biorąc pod uwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny kontrolowanej sprawy należało w pierwszym rzędzie rozważyć, czy stronie która kilkakrotnie zgłasza oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej żądania wydania przez organ administracyjny aktu lub podjęcia czynności każdorazowo przysługuje uprawnienie poddania tego aktu lub czynności kontroli sądowej. W szczególności rozważenia wymagało, czy w związku z powtórnie zgłoszonym przez tę samą stronę żądaniem dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na tej samej treści czynność materialno-techniczną. W kontrolowanej sprawie należy zatem odpowiedzieć na pytanie czy dopuszczalna była skarga na pismo Prezydenta Miasta S. z dnia [...], nr [...] stanowiące odpowiedź na ponowiony przez skarżącego wniosek o zwrot części pobranych opłat za wydane karty pojazdu. Szukając odpowiedzi na to pytanie wskazać należy, że jednym z warunków skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wywiązanie się przez skarżącego z obowiązku wyczerpania przysługujących mu środków zaskarżenia. W odniesieniu do aktów lub czynności wskazanych w art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. obowiązek ten został określony w art. 52 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. W świetle przywołanego przepisu należy zwrócić uwagę na wcześniejsze skierowane do skarżącego pisma Zastępców Prezydenta Miasta S. W szczególności na uwadze należy mieć pismo z dnia [...], nr [...], stanowiące odpowiedź na pisemny wniosek W.W. z dnia [...]. W piśmie tym organ po raz pierwszy zajął stanowisko w kwestii zgłoszonego żądania zwrotu opłaty za [...] wydanych kart pojazdu. Skarżący otrzymał także odpowiedź na drugie swoje pismo z dnia [...], w którym domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy przedstawionej w piśmie Zastępcy Prezydenta z dnia [...]. Odpowiedzi tej udzielono mu w piśmie Zastępcy Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...], na które wniósł on następnie skargę do WSA w Gliwicach. Oba te pisma, jak i następne pisma organu z dnia [...] i [...] dotyczyły tej samej sprawy indywidualnej, skierowane zostały do tego samego podmiotu (działającego samodzielnie, bądź przez pełnomocnika), odnosiły się do tego samego uprawnienia tego podmiotu, zaś uprawnienie to oparte zostało na tych samych podstawach prawnych ( por. rozważania zawarte w oraz postanowieniach NSA z dnia 2 lipca 2008r., I OSK 777/08, [w:] Lex Nr 506808 oraz z dnia 28 sierpnia 2008r., I OSK 992/08, niepublik.). Mając na uwadze powyższe ustalenia należy stwierdzić, że czternastodniowy termin do wniesienia przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa w związku z odmową zwrotu opłaty za wydane w latach [...] karty pojazdu dla [...] samochodów [...] i samochodu [...] rozpoczął swój bieg w dacie doręczenia mu pisma Zastępcy Prezydenta Miasta z dnia [...], nr [...]. Stanowisko takie zostało już szczegółowo uzasadnione w prawomocnym postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 27 października 2008 r., II SA/Gl 1030/08. Powyższe powoduje, że wobec niedotrzymania przez skarżącego terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a., skargę na pismo Prezydenta Miasta S. z dnia [...] należało uznać za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na aprobatę Sądu nie zasługuje natomiast zgłoszony przez Prezydenta Miasta S. zarzut powagi rzeczy osądzonej. Zarzut ten został podniesiony w związku z zapadłym wcześniej i wielokrotnie już przywoływanym prawomocnym postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 27 października 2008 r., II SA/Gl 1030/08. Mówiąc o powadze rzeczy osądzonej ( res iudicata), o jakiej mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy mieć bowiem na uwadze negatywny skutek orzeczenia sądu administracyjnego powodujący niemożność modyfikacji tego orzeczenia w zwykłym trybie postępowania sądowoadminstracyjnego. Skutek taki mogą jednak wywierać tylko orzeczenia rozstrzygające co do istoty sprawy, a zatem tylko wyroki, a nie postanowienia (w tym także postanowienia kończące postępowanie w sprawie). Takim rozumieniem powagi rzeczy osadzonej ustawodawca posłużył się wprost w art. 171 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko, co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Na końcu rozważań należy odnieść się do zarzutu postawionego w piśmie skarżącego z dnia [...] poddającego w wątpliwość rangę prawną wcześniejszych pism Zastępców Prezydenta Miasta S. kierowanych do skarżącego. W tej kwestii wskazać trzeba, że co prawda pisma Zastępców Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...] nr [...] nie zostały opatrzone stosownymi pieczęciami informującymi o posiadanym przez ich autorów upoważnieniu do działania w imieniu Prezydenta Miasta S. Do pism tych jednak nie można odnosić wymogów wynikających z art. 107 § 1 k.p.a., gdyż nie były to decyzje administracyjne. Dodatkowo należy zauważyć, że z późniejszej korespondencji kierowanej do skarżącego wynika niezbicie, że obaj Zastępcy Prezydenta podpisani pod kierowanymi do niego pismami posiadali stosowne upoważnienie organu wykonawczego gminy. W tym stanie rzeczy na mocy art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.p.s.a. Sąd skargę odrzucił.