II SA/Gl 456/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-08-05
Skład orzekający: Tomasz Dziuk, Beata Kalaga-Gajewska, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne, który nie osiągnął wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, podlega karze pieniężnej, nawet jeśli brak osiągnięcia tego poziomu wynikał z przyczyn niezależnych od niego, a organ powinien odstąpić od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.?Ratio decidendi
Kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych ma charakter obiektywny i jej nałożenie jest obligatoryjne, jeśli nie zostanie osiągnięty wymagany poziom. Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) w sposób odrębny regulują przesłanki wymiaru tej kary, co wyłącza stosowanie art. 189d k.p.a. Odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a. jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, a w niniejszej sprawie, ze względu na znaczną różnicę między wymaganym a osiągniętym poziomem recyklingu oraz fakt, że naruszenie nie miało charakteru znikomego, nie było podstaw do odstąpienia od jej nałożenia.Stan faktyczny
Spółka P. sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2023 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (11,78% zamiast wymaganego 35%). Spółka kwestionowała nałożenie kary, argumentując, że przyczyny nieosiągnięcia poziomu były od niej niezależne, a organy nie dokonały wszechstronnej analizy przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary zgodnie z art. 189f k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając karę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi P. sp.z o. o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 stycznia 2025 r. nr SKO.OS/41.9/985/2024/22061/KS w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę.
Decyzją nr [...] znak [...] z dnia 28 listopada 2024 r. Prezydent Miasta K. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i art. 9zb ust. 1 w zw. art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 399 z późn. zm., dalej: u.c.p.g.), nałożył na spółkę P. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Skarżąca Spółka) karę pieniężną w wysokości 61.399 zł za nieosiągnięcie w 2023 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych
Sprawa rozpoznawana jest ponownie. Uprzednia decyzja nr [...] z dnia 29 sierpnia 2024 r. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr [...] z dnia 18 października 2024 r., a sprawa przekazana do ponownego rozparzenia.
W uzasadnienia, po przywołaniu brzmienia przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, organ wskazał, iż Spółka odbiera odpady komunalne z terenu gminy K. na podstawie umów zawartych z właścicielami nieruchomości, a ze sprawozdania za rok 2023 wynika, że łączna masa odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniosła 103,7822 Mg, łączna masa odebranych odpadów komunalnych wyniosła 880,9400 Mg, natomiast ustalony na podstawie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1530) poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniósł 11,78%, zatem Spółka nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku, bowiem zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 2 u.p.c.g. wymagany poziom za 2023 rok wynosił 35% wagowo. Brakująca masa odpadów komunalnych wyrażona w Mg, wymagana do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wyniosła: 204,5468 Mg (35% z 880,9400 Mg = 308,3290 Mg - 103,7822 Mg = 204,5468 Mg).
Wobec powyższego organ, na podstawie Załącznika nr 2 do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 października 2022 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2023 (M.P. z 2022, poz. 1009), w którym określono, że - jednostkowa stawka opłaty za korzystanie ze środowiska za umieszczenie niesegregowanych odpadów komunalnych na składowisku w roku 2023 wynosiła 300,17 zł/Mg, ustalił karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g., w wysokości 61.398,81 zł (tj. 204,5468 Mg x 300,17 zł/Mg). Organ podał również, iż stosownie do wytycznych organu odwoławczego przeprowadził postępowanie w zakresie weryfikacji danych zawartych w sprawozdaniu. W odpowiedzi na wezwanie organu Spółka przesłała dokumenty potwierdzające, że odpady wskazane w Dziale VI Tab. A sprawozdania spełniają przesłanki do ich uwzględnienia w masie odpadów przygotowanych do ponownego użycia i recyklingu.
Następnie wyjaśnił, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w art. 189d k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, natomiast organ obowiązany jest do stosowania art. 189f k.p.a. – przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Przeprowadzona analiza doprowadziła organ do wniosku, że Spółka nie zaprzestała naruszenia prawa, ponieważ dotyczyło ono roku 2023 i jest nieusuwalne, niewykonanie obowiązku miało miejsce również w poprzednich latach 2021 i 2022, nadto naruszenie nie ma charakteru znikomego uwzględniając wielkość procentową uzyskanego poziomu 11,78% w stosunku do wymaganego 35%, sytuacja ta ma wpływ na uzyskanie całościowo przez Gminę wymaganego poziomu i wiąże się z wymierzeniem kary, która została nałożona na Gminę decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nr [...] z dnia 30 lipca 2024 r. za rok 2021. Organ zwrócił też uwagę, że ponowne użycie, recykling i odzysk odpadów komunalnych to istotna forma ochrony środowiska zmierzająca do ograniczenia zanieczyszczenia środowiska. Zdaniem organu podjętych przez Spółkę działań informacyjnych czy edukacyjnych nie można uznać za wystarczające do uznania, że waga naruszenia prawa była znikoma. Spółka działała jako podmiot profesjonalny, odpady komunalne odbierane były na podstawie umów zawieranych z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych, Spółka znała dane kontrahentów oraz posiadała informacje o faktycznym składzie odpadów wytworzonych, i mogła podjąć indywidualne działania jako strona zawartych umów. Decyzja została doręczona w dniu 3 grudnia 2024 r.
Skarżąca Spółka złożyła w ustawowym terminie, odwołanie od opisanej wyżej decyzji podnosząc, iż w sprawie zabrakło dokonania należytej oceny, uwzględniającej całokształt okoliczności sprawy, w tym analizy czy waga naruszenia prawa była znikoma oraz czy doszło do zaprzestania naruszenia prawa. Skarżąca akcentowała, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu wynikał z przyczyn całkowicie niezależnych od Spółki, Spółka zmodyfikowała zawierane umowy, informuje o obowiązku segregacji odpadów, prowadzi działania mające na celu propagowanie dokonywania segregacji odpadów, Spółka, co do zasady nie miała możliwości odmowy świadczenia usług, jeśli umowa dotyczyła odbioru wyłącznie niesegregowanych odpadów komunalnych, nadto osiągnięcie wymaganych poziomów uzależnione jest także m.in. od jakości wytwarzanych odpadów, czy możliwości lokalnych instalacji. Powyższe w ocenie Spółki uzasadnia spełnienie przesłanki znikomego naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Wskazała, iż została spełniona także druga przesłanka, tj. Spółka zaprzestała naruszenia prawa, co nastąpiło automatycznie z końcem 2023 r., a w konsekwencji organ obligowany był do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.
Organ nie dokonał też, zdaniem Skarżącej Spółki, wszechstronnej oceny wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 189f § 2 i 3 k.p.a., oraz niezasadnie uznał, że art. 189d k.p.a. nie ma w niej zastosowania.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając w oparciu o art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2018 r., poz. 570 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), decyzją nr SKO.OS/41.9/985/2024/22061/KS z dnia 31 stycznia 2025 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przedstawił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Następnie, w oparciu o akta sprawy, dokonał takich samych ustaleń dowodowych jak organ pierwszej instancji, oraz w sposób tożsamy dokonał ustaleń osiągniętego przez Spółkę w roku 2023 poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (11,78%), brakującej masy odpadów komunalnych wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania i recyklingu przez Spółkę (BMO = Rp x Mw /100% = 35% x 880,9400 Mg /100% =308,3290 Mg - 103,7822 Mg = 204,5468 Mg), a także wysokości kary pieniężnej (61.399 zł).
Kolegium oceniło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie został popełniony delikt administracyjny, określony w art. 9x ust. 2 pkt 1, który podlega karze obliczanej zgodnie z art. 9x ust. 3 u.p.c.g.
W ocenie Kolegium brak było również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, bowiem naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego, a ponadto Spółka już nie osiągnie zakładanego poziomu recyklingu w 2023 roku. W tym kontekście organ odwoławczy zauważył, iż konieczność osiągania odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych powinna była być znana profesjonalnym podmiotom zajmującym się zbiórką odpadów, co najmniej od roku 2012 i już zawierając umowy na okres objęty zaskarżoną decyzją i realizując je Spółka musiała mieć świadomość konieczności osiągnięcia tych poziomów, a mimo to zawarła odpowiednie umowy oceniając, iż wymagane prawem poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych są możliwe do osiągnięcia, i nie zabezpieczając się w żaden sposób przed niewłaściwą realizacją umów przed wytwórców odpadów. Kolegium stwierdziło dalej, że w sprawie nie doszło do wystąpienia przesłanek z art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Końcowo podkreśliło, że podmiot podejmujący się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium nie podzieliło zawartego tam stanowiska, oraz nie dopatrzyło się wskazanych przez Spółkę naruszeń przepisów postępowania. Decyzja została doręczona w dniu 3 lutego 2025 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wnosząc w dniu 27 lutego 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułowała zarzuty naruszenia:
I.1 art. 80, art. 77 § 1 oraz art. 7 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego i ustalenia, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada zawartemu w hipotezie normy prawnej, ergo że Skarżąca dopuściła się naruszenia art. 9g pkt 1 w zw. z art. 9x ust. 2 u.c.p.g., podczas gdy nie jest ona adresatem obowiązku wynikającego z ww. norm prawnych; w konsekwencji niewłaściwego ustalenia, że Skarżąca dopuściła się naruszenia ww. przepisów prawa materialnego, podczas gdy przyczyny powstania obowiązków określonych w przywołanych przepisach były od Skarżącej niezależne,
I.2 art. 189f § 2 i 3 k.p.a., tj. brak wszechstronnej oceny przesłanek wynikających z tej normy prawnej, co ma znaczenie dla możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu,
I.3 art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w okolicznościach sprawy przepis ten winien mieć zastosowanie,
I.4 art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w okolicznościach sprawy przepis ten winien mieć zastosowanie,
I.5 art. 189d w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że nie znajduje on zastosowania do administracyjnej kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. z uwagi na fakt, że przepis odrębny, tj. art. 9x ust. 3 u.c.p.g., określa przesłanki jej wymiaru, podczas gdy przepis ten ma charakter techniczny i wskazuje wyłącznie sposób obliczenia kary, a nie przesłanki jej wymiaru,
I.6 art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 11 oraz art. 8 § 1 k.p.a. polegające na tym, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania, nie wskazał faktów i dowodów, na których oparł się wydając decyzję oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w konsekwencji doprowadziło także do naruszenia zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej z art. 8 § 1 k.p.a.,
II. art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. przez ich błędną wykładnię i uznanie, że znajdują zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, a odpowiedzialność administracyjna wynikająca z tych przepisów ma charakter obiektywny i absolutny, co w doprowadziło do nałożenia na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy brak osiągnięcia przez Skarżącą wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynikał z przyczyn niezależnych od Skarżącej, a co więcej odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego.
Przy tych tak sformułowanych zarzutach pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, w szczególności odnoszące się do braku zawinienia Spółki oraz zaistnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na nocy art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Pełnomocnik ponowił również argumentację przedstawioną na etapie złożonego odwołania, przywołując szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazał, iż Spółka nie miała żadnej realnej możliwości kontroli klientów, co do tego w jaki sposób odbierają odpady, komu zlecają odbiór poszczególnych frakcji oraz jakie odpady realnie wytwarzają, nie ma także możliwość wysortowania odpadów, ani żadnych narzędzi do kontroli tego procesu. Zdaniem strony skarżącej, organy nie zweryfikowały czy Skarżąca wykonała obowiązki wynikające z zawartych umów, ani nie zwróciły uwagi na podnoszone przez Spółkę okoliczności wykonania wszystkich możliwych czynności, do zwiększenia osiągnięcia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu za rok 2023. Nie dokonały również prawidłowej analizy okoliczności wskazanych w art. 189d k.p.a. Pełnomocnik zwrócił też uwagę na możliwe skutki wykluczenia Spółki z postępowań o udzielenie zamówień publicznych, stosownie do zapisu art.109 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. z 2023 r., poz. 1605).
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenia podnosząc aktualność stanowiska zawartego w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 456/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszania decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów pierwszej i drugiej instancji odpowiadają prawu.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu uczyniona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z jej art. 9g pkt 1, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Stosownie do art. 3b ust. 1 pkt 3, gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 35% wagowo za rok 2023.
Z kolei w myśl art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g, podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu, przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.p.c.g.).
Zgodnie z Załącznikiem Nr 2 do Obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 października 2022 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2023 (M.P. z 2022, poz. 1009), wydanego na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 z późn. zm.) – jednostkowe stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, wynoszą 300,17 zł/Mg (kod odpadów: 20 03 01).
Poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się na podstawie § 3 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (Dz. U. 2021 r., poz. 1530)
W rozpoznawanej sprawie: łączna masa odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażona w Mg (Mr) wyniosła 103,7822 Mg (Sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, Dział VI Sprawozdania, Tabela B), natomiast łączna masa wytworzonych odpadów komunalnych wyrażona w Mg (Mw) wyniosła 880,9400 Mg, zatem poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wyniósł 11,78%, (Mr/Mw x100% = 103,7822 Mg/880,9400 Mg x100%).
Wynikający z art. 3b ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., poziom wymagany 35%. Iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku w wysokości 300,17 zł/Mg i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg (BMO), wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w wysokości 204,5468 Mg, daje kwotę 61.399 zł, stanowiąc wysokość administracyjnej kary pieniężnej dla wskazanego naruszenia. Prawidłowość obliczenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej nie budzi wątpliwości.
Przedmiotem odwołania a następnie skargi nie były ustalenia w zakresie wyżej wskazanych danych przyjętych przez organy do obliczenia administracyjnej kary pieniężnej.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy Skarżąca Spółka w roku 2023 była podmiotem odbierającym odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości na terenie gminy K., złożyła również stosowne Sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2023 (kart nr 1-22 akt administracyjnych). Nie budziło zatem wątpliwości Sądu, iż w kontrolowanej sprawie na Skarżącej Spółce ciążył obowiązek, o którym mowa w art. 9g ust. 1 u.c.p.g. W sprawie nie pozostaje sporne, że Spółka nie osiągnęła w roku kalendarzowym 2023 w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych (880,9400 Mg) wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w art. 3b ust. 1 pkt 3, tj. poziomu 35%.
Zgodnie z przywołanymi wyżej regulacjami administracyjna kara pieniężna, o której mowa w art. 9x ust. 3 u.p.c.g., za niewykonanie przez podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości obowiązku osiągnięcia w danym roku kalendarzowym, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, należy do kategorii bezwzględnie określanych, a jej wysokość zależy od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz jednostkowej stawki opłaty. W związku z powyższym Skarżąca Spółka podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 obliczonej zgodnie z jego ust. 3, zaś organy orzekające w sprawie dokonały w tej materii stosownych obliczeń.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone przez tut. Sąd w wyroku z dnia 31 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1714/22, w którym podkreślono, że przesłanką jej wymierzenia jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g. W konsekwencji należy uznać, że prowadząc postępowanie w sprawie organ właściwy nie bada innych okoliczności sprawy, takich jak stopień przyczynienia się przedsiębiorcy do nieosiągnięcia przewidzianych ustawą poziomów recyklingu, zawinienia zobowiązanego, czy też sytuacji rynkowej. Bez znaczenia jest tu również fakt osiągnięcia poziomu recyklingu przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, czy też adekwatność podejmowanych przez nią działań (podobnie: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 680/23, z dnia 12 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1339/23). Wobec powyższego niezasadne są w tym zakresie wszelkie zarzuty skargi oraz argumentacja na ich poparcie dotyczące braku winy Skarżącej Spółki odnośnie nieosiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, podobnie zarzuty oparte o podnoszony zarzut naruszenia art. 9g pkt 1 oraz art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Zauważenia również wymaga, że Skarżąca Spółka, jako podmiot profesjonalny, wiedziała jakie zasady obowiązują przy prowadzeniu tego rodzaju działalności oraz jakie wiążą się z tym konsekwencje. Planując swoją działalność powinna czynić to w taki sposób, aby wypełnić wymagania prawem przewidziane. Jeśli bowiem podmiot chce wykonywać działalność gospodarczą, czyli zarobkową, przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające z przepisów i ponosi odpowiedzialność za ich niewypełnienie (zob. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 680/23 oraz z dnia 17 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1538/22, z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 369/24).
W tym miejscu odnotować należy, iż zgodnie z Uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f k.p.a. Stosownie do treści § 1 tego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (pkt 1) lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (pkt 2). Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu) o charakterze administracyjnym. Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex el. 2020). Przesłanka określona w pkt 2 przywołanego przepisu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, do jej zastosowania konieczne jest bowiem spełnienie przesłanki tożsamości (identyczności) zachowania będącego przedmiotem odrębnych postępowań.
W rozpoznawanej sprawie, organy administracji dokonały analizy możliwości zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary, przedstawionej w części historycznej niniejszego uzasadnienia, i nie wymagają ponownego przytoczenia. Wyniki tych rozważań doprowadziły organy do stwierdzenia, że brak było podstaw na gruncie rozpoznawanej sprawy do zastosowania tej instytucji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to stanowisko. Należy pamiętać, że w tym przypadku wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wynosił 35% wagowo, natomiast poziom osiągnięty wyniósł 11,78%, stanowiąc różnicę w wysokości 23,22 %. Oznacza to, że Spółka nawet w połowie nie zrealizowała ciążącego na niej obowiązku, co słusznie podkreśliły organy orzekające w sprawie. Jednocześnie, jak wynika z ustaleń organów, nieosiągnięcie wymaganego poziomu odzysku przez Skarżącą nie jest zdarzeniem wyjątkowym i jednorazowym.
Odnotować również trzeba, że instytucja przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowana ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot jest zobowiązany ten obowiązek wykonać. Kara administracyjna jest naturalną reakcją na jego niewypełnienie. Uzasadnione było w ocenie Sądu stwierdzenie przez organy orzekające w sprawie, że naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego, zatem nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od nałożenia na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Takie stanowisko zostało przez organy szczegółowo uzasadnione w zapadłych decyzjach.
W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. W sprawie podjęto czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Organy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), który nie wymagał uzupełnienia, a jego ocena nie naruszyła zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organ odwoławczy rozpoznał ponownie sprawę. Poczynione ustalenia znalazły odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, i do tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo organy administracji publicznej orzekające w sprawie zastosowały przepisy prawa materialnego (zarzut nr I.1 petitum skargi). Podobnie uzasadnienia decyzji z pogłębioną argumentacją czynią zadość regułom wynikającym z treści art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadny pozostaje zatem zarzut naruszenia tego przepisu, a w konsekwencji naruszenia art. 11 oraz art. 8 § 1 k.p.a. (zarzut nr I.6 petitum skargi).
Z przyczyn wskazanych szczegółowo w treści uzasadnienia, Sąd nie dopatrzył się podniesionego w skardze naruszenia art. 189f k.p.a. (zarzut I.2 i I.3 petitum skargi).
Jak zauważyła sama Skarżąca w skardze "wprawdzie przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie uzależniają nałożenia kary od stopnia zawinienia przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielami nieruchomości, a jedynie od poziomu wykonania obowiązku określonego ustawą, tym niemniej (...) instytucja odstąpienia od nałożenia kary zawarta w art. 189f k.p.a. znajduje tu zastosowanie". Organy analizę w tym zakresie przeprowadziły.
Brak było także podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 189d k.p.a. (zarzut nr I.4 i I.5 petitum skargi). Zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., przepisy działu IVa nie mają zastosowania w przypadku uregulowania przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej w przepisach odrębnych. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Zasady wymiaru będącej przedmiotem postępowania kary wynikają z ustępu trzeciego art. 9x u.c.p.g. Ustawa jednocześnie wyłącza możliwość uwzględniania przy wymiarze kary nakładanej na podstawie powyższego przepisu innych okoliczności, takich jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu. Nie zachodzi zatem sytuacja braku uregulowania w ustawie szczególnej przesłanek wymiaru kary pieniężnej, która uzasadniałaby sięgnięcie do przepisów art. 189d k.p.a. (zob. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 28/25, z dnia 2 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 266/25).
Zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje zgodne z przepisami materialnoprawnymi, w tym art. 9g pkt 1 oraz art. 9x ust. 2 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (zarzut nr II petitum skargi).
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło