II SA/Gl 498/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego treści wskazał, że domaga się zarówno zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia adwokata z urzędu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i małoletnim synem. Skarżący zadeklarował, że wraz z żoną osiąga łączny dochód w wysokości 1677 zł miesięcznie, przy czym 1200 zł pochodzi z prowadzonej przezeń działalności gospodarczej a 477 zł z zasiłku uzyskiwanego przez jego małżonkę. Z treści formularza wynika, że W. K. nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Pismem z dnia 16 maja 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, itp., - udokumentowanie wysokości dochodów osiąganych przez skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, - wskazanie do kogo należy nieruchomość, w której wnioskodawca mieszka wraz z rodziną oraz podanie, czy z tego tytułu ponosi jakiekolwiek wydatki typu czynsz, - udokumentowanie wysokości zasiłku otrzymywanego przez małżonkę strony (nadesłanie kopii decyzji MPOS o przyznaniu wspomnianego zasiłku). Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Aby jednak możliwe było odniesieni się do informacji podanych przez stronę, koniecznym jest uzyskanie jak najpełniejszego obrazu dotyczącego jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Ocena złożonego przez stronę wniosku opiera się co do zasady na informacjach zawartych w druku formularza PPF. Nie mniej jednak w sytuacji, gdy są one niewystarczające, budzą wątpliwości bądź też pozostają w sprzeczności ze sobą, sąd lub referendarz sądowy mogą, w trybie określonym w art. 255 P.p.s.a zażądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź też nadesłania tzw. dokumentów źródłowych. Warto zwrócić w tym miejscu uwagę, że zgodnie z treścią § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które w przypadkach budzących wątpliwości, a więc również wtedy, gdy strona nie podaje jakichkolwiek informacji na temat źródeł i wysokości swoich dochodów, mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym, mogą być w szczególności: - odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; - wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; - wypisy z rejestrów urzędowych; - odpis aktualnych bilansów; - zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; - zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Pamiętać trzeba, że jest to jedynie wyliczenie przykładowe, o czym świadczy użyty zwrot "w szczególności", a wobec tego sąd lub referendarz sądowy działający w oparciu o art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. może żądać takich dokumentów, jakie w jego ocenie w konkretnej sprawie pozwolą na najpełniejszą ocenę sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Konsekwencją uchylenia się od realizacji tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy. W tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych wykazuje daleko idącą jednolitość (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W rozpoznawanej sprawie istnieją poważne wątpliwości odnośnie stanu rodzinnego i majątkowego strony. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że skarżący nie udzielił jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących prawa do nieruchomości, w której zamieszkuje wraz z rodziną. Jest to zaś kwestia istotna, gdyż pozwala ona skonfrontować informacje dotyczące kosztów utrzymania tej nieruchomości (których nota bene W.K. również nie przedstawił) z wysokością uzyskiwanego dochodu i w ten sposób ocenić, czy pozostałe do dyspozycji strony środki pozwalają na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Ponadto, z akt administracyjnych wynika, ze pod wskazanym przez skarżącego adresem mieszka również J.K. określona przez doręczyciela jako matka. Wnioskodawca nie wykazał tej osoby w druku formularza jako swojego domownika, nie podał również wysokości i źródła dochodów osiąganych przez tę osobę. Z tego też względu stwierdzić wypada, że istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących stanu majątkowego strony aby możliwym było jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.