II SA/Gl 521/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-11-19
Skład orzekający: Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zatwierdzająca taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, która wprowadza opłaty za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z powierzchni budynków, ustalane w sposób szacunkowy jako iloczyn powierzchni i średniego opadu z poprzednich lat, jest zgodna z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy zatwierdzająca taryfy za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, która wprowadza szacunkowe ustalanie opłat jako iloczyn powierzchni i średniego opadu z poprzednich lat, narusza przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa nie upoważnia do takiego szacunkowego ustalania ilości ścieków, a jedynie dopuszcza ustalanie ich ilości na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych lub w drodze umowy w przypadku braku takich urządzeń. Wprowadzenie przez radę gminy takiego sposobu naliczania opłat, niezgodnego z ustawą, skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały.Stan faktyczny
Spółdzielnie Mieszkaniowe wniosły skargi na uchwałę Rady Miejskiej w B. zatwierdzającą taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w szczególności poprzez zaliczenie dachów i powierzchni zabudowanych do powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni oraz błędne ustalenie należności za wody opadowe i roztopowe jako iloczynu powierzchni i średniego opadu z poprzednich lat. Rada Miejska w B. zatwierdziła taryfę, która wprowadzała opłatę za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, obliczaną na podstawie powierzchni i średniego opadu.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i orzekł, że uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Gminy B. na rzecz skarżących Spółdzielni zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowksa, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skarg "C" Spółdzielni Mieszkaniowej, "D" Spółdzielni Mieszkaniowej w B., Spółdzielni Mieszkaniowej "E" w B., Spółdzielni Mieszkaniowej "F." w B. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości i orzeka, że uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. zasądza od Gminy B. na rzecz skarżących Spółdzielni kwoty po 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu [...] r. "A" Sp. z o.o. w B. przedstawiło Prezydentowi Miasta B. wniosek o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na okres od 1 lutego 2012 r. do 31 stycznia 2013 r., dołączając do niego kalkulację cen i stawek opłat oraz wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych na lata 2009-2012. W planie tym m. in. podano, że miasto ma własną sieć kanalizacji, która obejmuje kanalizację sanitarną, deszczową i ogólnospławną, przewidziano w nim również budowę kanalizacji sanitarnej i deszczowej. Na etapie sprawdzeń i weryfikacji kosztów przez Prezydenta Miasta, podniesiono w szczególności kwestię wprowadzenia opłaty za odprowadzanie ścieków – wód opadowych i roztopowych. Przedsiębiorstwo wyjaśniło pismem z [...] r., że w dniu [...] r. Gmina B. przeniosła na przedsiębiorstwo aktywa w postaci elementów kanalizacji deszczowej, co wiąże się z obowiązkiem ponoszenia kosztów utrzymania i eksploatacji. Przedsiębiorstwo nie posiada własnych środków na eksploatację kanalizacji deszczowej, nie osiąga przychodów, a ponosi koszty. Do 2011 r. wydatki związane z tą działalnością były finansowane przez wnoszone do Spółki przez Gminę B. dopłaty, aporty gotówkowe oraz podział zysku netto, co niekorzystnie wpływa na sytuację finansową Spółki. Wobec zakończenia projektu "Poprawa gospodarki wodno-ściekowej na terenie gminy B.", wybudowano także kanalizację deszczową, co spowodowało dalszy wzrost kosztów związanych z utrzymaniem i eksploatacją kanalizacji deszczowej. Okoliczność ta uzasadnia wprowadzenie opłat za odprowadzanie ścieków do kanalizacji deszczowej.
Taryfy zostały przedstawione Radzie Miejskiej B., która uchwałą z dnia [...] r. nr [...] zatwierdziła, stanowiącą załącznik do uchwały, taryfę cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na okres od 1 lutego 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. W podstawie prawnej uchwały podano przepis art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 24 ust. 1 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., nr 123,poz. 858 ze zm.) W uzasadnieniu uchwały wskazano, że nie wnosi się zastrzeżeń do wyliczonej taryfy, która zakłada minimalną marżę zysku na poziomie 1%. Ceny i stawki zostały skalkulowane tak, aby zapewnić samofinansowanie się działalności i eliminację subsydiowania skrośnego. Cena 1 m3 wody nie zakłada wzrostu w stosunku do obowiązującej, cena odprowadzania 1 m3 ścieków zakłada spadek ceny o 1,5% w stosunku do obowiązującej. Taryfa wprowadza cenę za odprowadzenie wód opadowych i roztopowych w sposób pośredni i bezpośredni urządzeniami będącymi w posiadaniu przedsiębiorstwa z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni. Cena za odprowadzanie tych ścieków wynosi 4,50 zł za m3 na rok. Należność będzie liczona jako iloczyn taryfowych cen i stawek opłat oraz ilości wód opadowych i roztopowych. Ilość wód opadowych i roztopowych w okresie rozliczeniowym ustalana będzie jako iloczyn powierzchni, z której wody te są odprowadzane i średniego opadu w okresie rozliczeniowym, liczonego jako średnia opadów z 10 ostatnich lat według danych IMiGW w K. W roku obowiązywania taryfy przyjęto średnią roczną sumę opadów wyliczoną z okresu 2001 – 2010 na poziomie 757,3 mm słupa wody, czyli 757,3 litra/m2 powierzchni.
W stanowiącej załącznik do uchwały taryfie dla odprowadzania ścieków – wód opadowych i roztopowych przewidziano jedną grupę odbiorców: odbiorcy odprowadzający ścieki – wody opadowe i roztopowe w sposób bezpośredni i pośredni urządzeniami będącymi w posiadaniu przedsiębiorstwa, z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni. W pkt V taryfy – Rodzaje i wysokość cen i stawek opłat- podano, że cena za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych będzie wyrażana w złotych za 1 m3 ścieków z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, wprowadzanych w sposób bezpośredni lub pośredni do urządzeń będących własnością przedsiębiorstwa. W tabeli 4 : wysokość cen i stawek opłat za odprowadzanie ścieków - wód opadowych i roztopowych- przewidziano jedna grupę odbiorców, cenę netto 4,50 (brutto 4,86) oraz jednostkę miary zł/m3/rok. Natomiast w pkt VI taryfy: warunki rozliczeń z uwzględnieniem wyposażenia nieruchomości w przyrządy i urządzenia pomiarowe podano, że należność za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ustalać się będzie jako iloczyn taryfowych cen i stawek opłat oraz odpowiadających im ilości dostarczanych wód opadowych i roztopowych. Ilość wód opadowych i roztopowych w okresie rozliczeniowym ustalana będzie jako iloczyn powierzchni, z której wody te są odprowadzane i średniego opadu w okresie rozliczeniowym (m3/m2), liczonego jako średnia opadów z 10 ostatnich lat według danych IMiGW w K.. W roku obowiązywania taryfy przyjęto średnią roczną sumę opadów wyliczoną z okresu 2001 – 2010, która wynosi 757,3 mm słupa wody, czyli 757,3 litra/m2 powierzchni.
Wezwania do usunięcia naruszenie prawa w związku z podjętą uchwałą wystosowały do Rady Miejskiej w B.: Spółdzielnia Mieszkaniowa B. w B., C Spółdzielnia Mieszkaniowa, D. Spółdzielnia Mieszkaniowa w B., Spółdzielnia Mieszkaniowa E. w B., Spółdzielnia Mieszkaniowa F. w B.. Wezwania nie zostały uwzględnione, wobec czego wymienione Spółdzielnie wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargi na uchwałę. Zarządzeniami przewodniczącego Wydziału skargi te zostały połączone pod sygn. II SA/Gl 521/12 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Skarga Spółdzielni Mieszkaniowej B. w B. została przez Sąd prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r.
C. Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały i zasądzenie zawrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 8 lit. c ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., nr 123, poz. 858 ze zm.), zwanej dalej ustawą, poprzez błędne przyjęcie, że powierzchnie budynków można zaliczyć do powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni oraz naruszenie art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 4 i 5 ustawy poprzez błędne ustalenie należności za wody opadowe i roztopowe jako iloczynu powierzchni budynków i średniego opadu z poprzednich 10 lat. Podniesiono, że ustawa nie przewiduje ustalania ilości wód w oparciu o dane dotyczące średnich opadów z lat poprzednich. Wskazano, że ustawa określa sposób ustalania odpłatności za ścieki, jako iloczynu stawki i ilości ścieków, przy czym ilość ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych, a w razie ich braku, na podstawie postanowień umownych. Dla poparcia zarzutów powołano się na stanowisko przedstawione w wyroku NSA z 24 maja 2007 r., II OSK 255/07, wyroku NSA z 19 sierpnia 2010 r., II OSK 893/10 oraz wyroku WSA w Warszawie z 10 listopada 2011 r., IV SA/Wa 1335/11. Zarzucono też, że uchwała narusza art. 32 Konstytucji i zasadę równości, albowiem różnicuje członków i innych właścicieli mieszkań, których zarządcą jest Spółdzielnia względem innych właścicieli i członków wspólnot mieszkaniowych. Spółdzielnie obejmują bowiem z reguły znaczne tereny, podczas gdy zasadniczo wspólnoty mieszkaniowe to teren po obrysie budynku. Oznacza to, że członkowie Spółdzielni będą ponosić wyższe koszty.
D. Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. wniosła w skardze o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 8 lit. c ustawy poprzez błędne przyjęcie, że powierzchnie budynków można zaliczyć do powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, co prowadzi do naliczania opłat za wody opadowe i roztopowe z powierzchni budynków, oraz naruszenie art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 4 i 5 ustawy poprzez ustalenie należności za wody opadowe i roztopowe jako iloczynu powierzchni i średniej ilości opadów za okres 10 lat poprzedzających okres rozliczeniowy. Dla poparcie stanowiska, że naliczanie opłat za wody opadowe z powierzchni budynków nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy, powołano wyroki NSA z 24 maja 2007 r., II OSK 255/07 i WSA w Olsztynie z 5 października 2010 r., II SA/Ol 763/10. Także sposób ustalania ilości ścieków nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy, co potwierdza stanowisko przedstawione w wyroku NSA z 19 sierpnia 2010 r., II OSK 893/10.
Spółdzielnia Mieszkaniowa "E." w B. wniosła w skardze o stwierdzenie nieważności uchwały w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 2 pkt 40 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r., nr 9, poz. 43 ze zm.), nie uzasadniając jednak skargi w tym zakresie. Nadto zarzucono także naruszenie art. 2 pkt 8 lit. c i art. 26 ust. 1 oraz art. 27 ust. 4 i 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, a także art. 32 Konstytucji, podając argumenty analogiczne do podnoszonych w wyżej opisanych w skargach. Zwrócono uwagę, że przepis § 2 pkt 10 i § 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Budownictwa z 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. nr 127, poz. 886) dopuszcza możliwość rozliczania za wody opadowe, ale przepisy te przekraczają zakres delegacji ustawowej i nie mogą mieć zastosowania (wyroki WSA w Poznaniu z 10 lutego 2010 r. IV SA/Po 916/09 i NSA z 19 sierpnia 2010 r., II OSK 893/10).
Spółdzielnia Mieszkaniowa F. w B. w skardze na uchwałę wniosła o stwierdzenie wydania uchwały z naruszeniem prawa i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 2 pkt 8 lit. c ustawy poprzez przyjęcie, że wody opadowe z dachów są wodami pochodzącymi z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni. Dachy budynków do takich powierzchni nie mogą być zaliczone, co potwierdzono w orzecznictwie sądowym.
W odpowiedziach na skargi Prezydent Miasta B. wniósł o ich oddalenie. Podniósł, że wody opadowe i roztopowe ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów, są ściekami. Wyliczenie ustawowe ma charakter przykładowy i brak jest definicji legalnej wyrażenia "powierzchnie zanieczyszczone o trwałej nawierzchni", wobec czego rozumienie tego rodzaju powierzchni jest kształtowane w orzecznictwie. Zwrócono uwagę, że powoływane w skargach orzeczenia w zasadzie dotyczą kwestii dopuszczalności obliczania należności za wody opadowe w oparciu o powierzchnię dachów, wyrażaną w metrach kwadratowych. To taka praktyka jest przez sądy administracyjne uznawana za niedopuszczalną. Jednocześnie sądy uznają za powierzchnie zanieczyszczone o trwałej nawierzchni powierzchnię ziemi, w tym również zabudowanej. Zwrócono uwagę, że w zatwierdzonej zaskarżoną uchwałą taryfie, w żadnym miejscu nie podano, że opłatą objęte są dachy budynków, zaś jednostką miary nie jest m2 powierzchni. Podnoszone w skargach zarzuty są zatem chybione. Wody opadowe i roztopowe, trafiając do systemu kanalizacji, podlegają identycznym procesom jak inne ścieki, niezależnie od powierzchni z jakiej pochodzą.
Odnośnie sposobu obliczania należności za ścieki omawianego rodzaju wskazano, że nie stanowi ona pochodnej powierzchni. Wobec braku urządzeń pomiarowych dla tych ścieków, brak jest narzędzia prawnego dla obliczenia taryfy przez przedsiębiorstwo. W taryfie wskazano zatem na sposób obliczania jednego ze składników iloczynu, którego określenie każdorazowo będzie miało miejsce w umowie. Zwrócono uwagę, że sądy administracyjne nie mają kompetencji do badania zgodności aktów prawnych z Konstytucją i ustawami.
Wyjaśniono, że dla potrzeb określenia stawki w taryfie przyjęto trzy rodzaje powierzchni utwardzonych, z których odprowadzane są wody opadowe i roztopowe: powierzchnie szczelne (asfalt, beton), powierzchnie częściowo przepuszczalne (kostka betonowa, płyty, bruk, trylinka itp.) oraz powierzchnie budynków w rzucie. Przy określaniu współczynników posiłkowano się normą do projektowania kanalizacji deszczowej PN-S-02204/1997, która określa współczynniki spływu dla pow. szczelnych od 0,85 – 0.9, dla częściowo przepuszczalnych od 0,5 – 0.7 i dla dachów szczelnych od 0.9 – 0.95. Nie zastosowano natomiast w taryfie rozróżnienia wedle rodzaju zabudowy (luźna, zwarta), wobec braku danych o granicach o konieczności zapewnienia względnej prostoty taryfy. Zarzut naruszenia Konstytucji oceniono jako skierowany do niewłaściwego adresata, winien on zostać skierowany do ustawodawcy, rada miejska nie może weryfikować reguł kształtujących stosunki właścicielskie we wspólnotach mieszkaniowych i spółdzielniach. Równocześnie w odpowiedzi na skargę powołano się na tezy uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z [...] r. [...], w którym sąd uznał dachy za powierzchnie zanieczyszczone i oparł się na konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, uzasadniając obowiązek spółdzielni ponoszenia opłat za wprowadzanie do sieci kanalizacyjnej wód opadowych i roztopowych.
Na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. pełnomocnik SM F. w B. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Skarżące Spółdzielnie, powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu z 25 czerwca 2012 r. II SA/Wr 929/11 podały, że brak jest możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części.
Pełnomocnik organu na rozprawie podniosła, że art. 27 ust. 5 ustawy reguluje obliczanie opłat wedle ilości ścieków, jednak nie odnosi się bezpośrednio do obliczania samej ilości ścieków. Zawarte w taryfie postanowienie o sposobie ustalania tej ilości nie narusza zatem ustawy. Taryfa nie posługuje się pojęciem dachu, lecz dotyczy powierzchni zabudowanych, a przytaczane przez Skarżące Spółdzielnie wyroki sądów nie wykluczają powierzchni zabudowanych z katalogu powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Zarzuty podnoszone przez Skarżące Spółdzielnie w sprawie koncentrowały się na dwóch kwestiach. Po pierwsze dotyczyły zaliczenia dachów i powierzchni zabudowanych budynkami do powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w związku z czym formułowano zarzut naruszenia przepisu art. 2 pkt 8 lit. c ustawy. Przepis ten zawiera ustawową definicję ścieków, które stanowią wprowadzane do wód lub ziemi wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów. Katalog powierzchni, z których odprowadzane wody stanowią ścieki nie jest zamknięty i jest w orzecznictwie przedmiotem kontrowersji, na co zwracano uwagę w skargach. W szczególności kwestionowane jest uznawanie dachów budynków za tego rodzaju powierzchnię. Rozbieżności tych nie neguje także gmina. Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest jednak akt normatywny, jakim jest uchwała i zatwierdzona nią taryfa, nie zaś kwestia zakresu terenów, których dotyczy przepis art. 2 pkt 8 lit. c ustawy. Zasadnie w odpowiedziach na skargi zauważono, że zatwierdzona uchwałą taryfa w zakresie, który dotyczy odprowadzania wód opadowych i roztopowych, posługuje się wyłącznie terminologią ustawową, stanowiąc o odprowadzaniu tego rodzaju ścieków z terenów zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni. Brak wobec tego postaw do postawienia zarzutu, że zatwierdzająca taryfę uchwała narusza art. 2 pkt 8 lit. c ustawy, skoro nie wprowadza regulacji modyfikującej definicję ustawową ani nie określa rodzaju terenu, uznawanego za teren utwardzony, w sposób modyfikujący czy uzupełniający katalog wymieniony przykładowo w definicji ustawowej. Zasadnie też w odpowiedziach na skargi wskazywano, że z katalogu powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni nie wyklucza się w orzecznictwie sądowym co do zasady terenów zabudowanych, kładąc jedynie akcent na to, że ustawowa definicja dotyczy powierzchni terenu.
Za zasadny natomiast Sąd uznał zarzut skarg, dotyczący ustalenia w zatwierdzonej taryfie opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, związany z naruszeniem art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 4 i 5 ustawy. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy, podstawą rozliczeń przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego za zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, są ceny i stawki ustalone w taryfie oraz ilość dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków. Iloczyn tych wielkości stanowi zatem należność za usługę przedsiębiorstwa. Ustawa w odrębny sposób reguluje kwestie określania ilości dostarczanej wody i ilości odprowadzanych ścieków. Ilość wody ustala się na podstawie wskazań wodomierza, a w przypadku jego braku, w oparciu o przeciętne normy zużycia wody (art. 27 ust. 1 ustawy). Przepis art. 27 ust. 3 ustawy zawiera delegację do wydania rozporządzenia określającego przeciętne normy zużycia wody dla poszczególnych odbiorców usług, które stanowią podstawę do ustalania ilości pobranej wody w razie braku wodomierza. Normy te mają charakter szacunkowy i pozwalają na obliczanie należności niezależnie od faktycznie pobranej ilości wody, przez co wnoszona opłata ma charakter ryczałtowy.
Inaczej wygląda jednak sytuacja w przypadku opłat za odprowadzanie ścieków. Zasada jest analogiczna jak w przypadku poboru wody, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych (art. 27 ust. 4). W razie braku urządzeń pomiarowych ilość ścieków ustala się na podstawie umowy, jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie. W przypadku takich ścieków jak wody opadowe i roztopowe nie ma zastosowania wielkość wody pobranej, do powstania tych ścieków nie dochodzi bowiem do zużycia uprzednio pobranej wody. Kwestią dyskusyjną jest także montaż urządzeń pomiarowych służących obliczaniu ilości takich ścieków. Istotne dla sprawy jest jednak, że w zatwierdzonej taryfie, pomijając w ogóle możliwość ustalenia ilości ścieków w oparciu o wskazania urządzeń pomiarowych, ustalono w istocie szacunkową ilość wód opadowych i roztopowych, równą iloczynowi powierzchni, z której są odprowadzane oraz średniego opadu z 10 ostatnich lat według danych IMiGW w K.. Do wprowadzenia takiego szacunku ilości wód opadowych i roztopowych ustawa żadnego podmiotu, w tym także rady gminy, nie upoważnia. W wydanym przez Ministra Budownictwa rozporządzeniu z 28 czerwca 2006 r. w sprawie w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. nr 127 poz. 886) w § 5 ust. 4 przewidziano, że taryfa określa cenę za jednostkę miary powierzchni zanieczyszczonej o trwałej nawierzchni, z której odprowadzane są ścieki opadowe i roztopowe kanalizacją deszczową, uwzględniającą rodzaj i sposób zagospodarowania powierzchni. W tym zakresie rozporządzenie oceniane jest jako wydane z przekroczeniem granic udzielonego w ustawie upoważnienia, a stanowisko to, akceptując argumenty podane w uzasadnieniach wyroków WSA w Poznaniu z 10 lutego 2010 r. IV SA/Po 916/09 i NSA z 19 sierpnia 2010 r., II OSK 893/10, Sąd podziela. W tej sytuacji należy uznać, że w obowiązującym stanie prawnym brak zarówno regulacji materialnoprawnej dotyczącej szacunkowego i ryczałtowego ustalania opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, jak i podstaw do wprowadzania takich wielkości szacunkowych w taryfach przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Pośrednim potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest inicjatywa ustawodawcza w sprawie zmiany ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, która ma na celu zmianę regulacji ustawowej w sposób umożliwiający pobieranie opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni z uwzględnieniem wielkości tej powierzchni. W stanie prawnym aktualnym zastosowanie może mieć tylko zasada określona w art. 27 ust. 5 ustawy, w braku urządzeń pomiarowych pozostawiająca kwestię określania ilości ścieków, które nie są pochodną wody pobranej, umowie zawieranej na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy.
Taryfy ustalone przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy, podlegają kontroli rady gminy, która zatwierdza je w określonym terminie, lub odmawia zatwierdzenia, gdy zostały sporządzone niezgodnie z przepisami. Wskazane wyżej naruszenie przepisów ustawy obligowało radę gminy do odmowy zatwierdzenia przedłożonej taryfy. Jej zatwierdzenie kwestionowaną uchwałą uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały rady miejskiej w B., wobec czego Sąd uwzględnił skargi. Konsekwencją uwzględnienia skarg jest stwierdzenie nieważności taryfy w całości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu z 25 czerwca 2012 r., II SA/Wr 929/11, że zarówno rada, jak i sąd administracyjny, nie mają kompetencji do merytorycznej ingerencji w treść taryfy, a taki byłby skutek w sytuacji częściowego wyeliminowania uchwały w obrotu prawnego. Skoro rada nie może zatwierdzić taryfy w części, a w części odmówić zatwierdzenia, to także sąd nie może wywołać takiego skutku poprzez stwierdzenie nieważności uchwały w części.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz każdej ze skarżących Spółdzielni postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło