II SA/Gl 558/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu pełnomocnika M.G. i E.G. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie ze skargi M. G. i E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 500 (pięćset) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 maja 2012 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia należnego wpisu sądowego w kwocie 905 (dziewięćset pięć) złotych w związku ze złożoną przez nich skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...]w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżących wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych składając jednocześnie podpisane przez M. G. i E. G. wnioski o przyznanie prawa pomocy sporządzone na urzędowym formularzu PPF. We wnioskach podano, że dochód prowadzonego przez skarżących wspólnie gospodarstwa domowego jest stały i wynosi około 3 100 (trzy tysiące sto) złotych miesięcznie. Skarżący wymienili również wydatki przeznaczone na spłatę zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 1 230 (jeden tysiąc dwieście trzydzieści) złotych, a nadto oświadczyli, że są właścicielami nieruchomości składającej się z domu o powierzchni 202 m2 oraz działki o powierzchni 949 m2. Wnioskodawcy nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych, jak również przedmiotów, których wartość przekraczałaby trzy tysiące euro. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego pełnomocnik skarżących nadesłał dokumenty poświadczające wysokość uzyskiwanych przez skarżących dochodów w roku 2011, harmonogram spłat rat dotyczących kredytu hipotecznego, umowę o kredyt gotówkowy oraz potwierdzenia dokonania zapłaty rat kredytów, a także opłat za gaz, energię elektryczną, wodę i ścieki. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu podniósł, że sytuacja majątkowa skarżących nie wyklucza możności poniesienia kosztów postępowania sądowego. Wskazał przy tym na stałość źródeł dochodu, poziom wydatków i ich strukturę, a także na znaczne obciążenia związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań kredytowych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Referendarz podkreślił, że koszty sądowe jako danina o charakterze publicznym winny mieć pierwszeństwo przez zobowiązaniami kredytowymi, wskazując, że do niezbędnych wydatków dotyczących utrzymania się można ewentualnie zaliczyć ratę kredytu hipotecznego. W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik M. G. i E. G. zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o zwolnienie skarżących od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł on, że osobliwym jest zaliczenie do niezbędnych wydatków ponoszonych przez skarżących rat kredytu hipotecznego, a nieuznanie za takie obciążeń z tytułu innych kredytów. Podkreślił, że wszystkie wydatki wskazane we wniosku zostały uprawdopodobnione, a po ich odliczeniu pozostaje kwota, która nie pozwala na jednorazowe pokrycie wpisu w wysokości 905 (dziewięćset pięć) złotych, kwota ta bowiem stanowi ponad 30% miesięcznego, wspólnego dochodu skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu [...]r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 5 lipca 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, utraciło ono moc. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku M. G. i E. G. wskazać należy, że intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien jednak w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby okazało się to niewystarczające może zwrócić się o pomoc, która - co należy podkreślić - jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wnosi strona skarżąca, może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć również trzeba, że ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dokonywana zarówno pod względem wysokości i struktury uzyskiwanych dochodów, jak i stałych wydatków oraz stan majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie wspomniane wyżej kryteria uznano, że wniosek M. G. i E. G. zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 500 (pięćset) złotych. Skarżący uzyskują dochód w stałej wysokości około 3 000 (trzy tysiące) złotych, a dodatkowo są oni właścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Wykazane wydatki, związane z utrzymaniem się, wynoszą natomiast około 900 (dziewięćset) złotych. Z powyższych kwot, zdaniem Sądu, nie wynika, ażeby skarżący nie byli w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu, a spełnienie tej przesłanki jest niezbędne dla uzyskania prawa pomocy w zakresie przez nich wnioskowanym. Podkreślić przy tym należy, że we wniosku nie wskazano żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które powodowałyby obciążenie budżetu domowego skarżących i w jednoznaczny sposób wpływały na pogorszenie sytuacji bytowej ich rodziny. Sąd uznał, że do niezbędnych wydatków nie można zaliczyć kwot związanych ze spłatą zobowiązań wynikających z umów kredytu. Wskazać tutaj trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 130/11 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego pokrywa Skarb Państwa a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych ponad daniny publiczne. Biorąc powyższe pod uwagę - zdaniem Sądu - po odliczeniu niezbędnych wydatków do dyspozycji skarżących pozostaje kwota, która mogłaby zostać przeznaczona właśnie na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, że zamierzając wytoczyć sprawę sądową należy liczyć się z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 174/12 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Oceniając wniosek Sąd wziął jednak pod uwagę wysokość należnej opłaty sądowej, której jednorazowe uiszczenie mogłoby stanowić nadmierne obciążenie dla gospodarstwa domowego M. G. i E.G. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 16 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.