II SA/Gl 594/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Referendarz Łukasz Strzępek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Prezydent Miasta C., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 z późn. zm. i Dz. U. z 2012 roku, poz. 1407) – po rozpatrzeniu wniosku A. P. orzekł o wymeldowaniu W. P. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w C.. W uzasadnieniu organ podał, że z wnioskiem o wymeldowanie W. P. wystąpiła współwłaścicielka budynku przy ul. [...] pismem z dnia [...] roku, podając że W. P. nie zamieszkuje przy ul. [...] [...] roku, a od tej daty mieszka w C., ul. [...]. Powołała się na protokół z dnia [...] roku ze sprawy [...], w którym W. P. przyznał, że nie mieszka przy u. [...] od [...] roku oraz umowę najmu lokalu w C. przy ul. [...] z dnia [...] roku. Dołączyła także wyrok wydany w sprawie [...] z dnia [...] roku, na mocy którego Sąd uregulował sytuację mieszkaniową stron poprzez przyznanie A. P. do wyłącznego korzystania dom położony w C., przy ul. [...]. Wnioskodawczyni wskazuje, że ten ostatni wyrok jest prawomocny w związku z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] roku, sygn. akt [...]. W następstwie przeprowadzonego postępowania organ uznał, że pod spornym adresem W. P. nie zamieszkuje od [...] roku, kiedy to zamieszkał w lokalu wynajętym przy ul. [...]. Ponieważ W. P. opuścił dotychczasowe miejsce zameldowania stałego nie dopełniając obowiązku wymeldowania się, a opuszczenie to miało charakter dobrowolny zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Organ wyjaśnił, że nie uwzględnił wniosku W. P. z [...] roku w przedmiocie zwrócenia się do Komisariatów [...],[...],[...] Policji w C. w celu uzyskania informacji o czynnościach procesowych podjętych wskutek zgłoszeń W. P., a dotyczących kłótni A. P. i W. P. na nieruchomości przy ul. [...] z uwagi na oświadczenie W. P. złożone na rozprawie administracyjnej w dniu [...] roku, iż wszystkie interwencje policji w budynku przy ul. [...] zakończyły się umorzeniem postępowania. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył W. P., działając przez adwokata E. K.. Zarzucił on, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności bowiem opuszczenie spornego lokalu nie nosiło cech dobrowolności, błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że odwołujący się nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], mimo nie przeprowadzenia oględzin tego lokalu, naruszenie art. 7 kpa i 8 kpa przez nieuwzględnienie wniosków odwołującego się zawartych w piśmie z dnia [...] roku (data wpływu). Odwołujący się kwestionował status strony A. P. twierdząc, że z art. 15 ustawy wynika, że status strony przysługuje wyłącznie osobie, której zameldowania postępowanie dotyczy. Odwołujący się wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania – wobec braku przesłanek materialnoprawnych do wymeldowania. Wojewoda [...] decyzją ostateczną z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg postępowania przed organem I instancji i jego ustalenia, które stały się podstawą wydania przez ten organ decyzji z [...] roku. Przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i wskazał (z powołaniem się na orzecznictwo sądowoadministracyjne), że przez "faktyczne opuszczenie lokalu" należy rozumieć nie tylko fizyczne nie przebywanie w lokalu, ale także zamiar jego opuszczenia i skoncentrowania spraw życiowych w innym miejscu. Zdaniem organu odwoławczego skoro jest bezsporne, że skarżący w lokalu nie mieszka (materiał dowodowy), a wszystkie interwencje Policji prowadzone na skutek żądania odwołującego się dotyczące okresu wspólnego zamieszkania – zakończyły się umorzeniem postępowania, to wyprowadzenie się odwołującego miało charakter dobrowolny i trwały (zeznania wnioskodawczyni i świadka P. P.). Istotnie oględzin lokalu w budynku przy ul. [...] nie przeprowadzono (z uwagi na stanowisko wnioskodawczyni), ale przeprowadzenie takiego dowodu – w świetle całości materiału dowodowego nie było konieczne. Nadto pozostawienie rzeczy osobistych i ruchomych w lokalu nie świadczy o zamieszkiwaniu odwołującego się w tym lokalu. Odnośnie statusu A. P. w niniejszym postępowaniu organ odwoławczy wskazał na uchwałę NSA z dnia 5 grudnia 2011 roku, sygn. akt II OPS 1/11. Podkreślono także deklaratoryjny charakter decyzji a w związku z tym brak związania organu tą decyzją w sytuacji, gdy dojdzie do zmiany stanu faktycznego, nie rozstrzyganie w sprawie wymeldowania spornych kwestii dotyczących uprawnień do zamieszkania i rozliczeń z tytułu zajmowanego lokalu. Wskazano na cel ewidencji ludności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. P. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Pod adresem decyzji ostatecznej sformułował zarzuty identyczne jak w odwołaniu, a nadto wskazał, że doszło do naruszenia art. 618 kpc przez przyjęcie, że sprawa prowadzona przez Sąd Rejonowy w C. pod sygn. [...] nie dotyczy posiadania, podczas gdy z przepisów prawa wynika, że sprawa o podział dotyczy także posiadania i wydania nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją orzeczono na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych o wymeldowaniu W. P. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w C.. Zdaniem Sądu decyzja ta zapadła po poprawnej ocenie zebranych dowodów, dokonaniu na ich podstawie trafnych ustaleń faktycznych i przeprowadzeniu prawidłowych rozważań prawnych. Zgodnie z powołanym wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) przesłankami orzeczenia wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące jest opuszczenie przez nią miejsca tego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W aktualnym brzmieniu przywołanego przepisu, w odróżnieniu od rozwiązań prawnych obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 93, poz. 887) ustawodawca zrezygnował ze związania kwestii zameldowania na pobyt stały z utratą tytułu prawnego do lokalu, do czego doszło na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku, sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 roku, nr 72, poz. 716). Powyższa zmiana koresponduje z przepisem art. 9 ust. 2b analizowanej ustawy, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktycznego pobytu w lokalu. Wskazać należy, że ustawa o ewidencji ludności dopuszcza jednoczesne zameldowanie na pobyt stały i pobyt tymczasowy w różnych lokalach mieszkalnych, nawet w tej samej miejscowości. Ustawodawca przewidział zatem możliwość posiadania przez osobę fizyczną stałego miejsca zameldowania w lokalu, w którym osoba ta faktycznie nie przebywa przez dłuższy okres. Wydając decyzję o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu organ powinien mieć tym samym na uwadze tę okoliczność oraz ustawową definicję pobytu stałego zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą definicją pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Oznacza to, że przed wydaniem decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji (...) organy mają obowiązek dokonania ustaleń faktycznych pozwalających na stwierdzenie czy osoba dotychczas zameldowana na pobyt stały pod określonym adresem nie tylko faktycznie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, ale także czy opuszczenie miejsca tego pobytu ma charakter trwały i dobrowolny. W sprawie jest bezsporne, że skarżący od [...] roku nie mieszka w lokalu w budynku przy ul. [...] w C., w którym jest zameldowany na pobyt stały i którego jest współwłaścicielem. Od tej daty mieszka bowiem w wynajętym lokalu przy ul. [...] w C. (umowa najmu lokalu z [...] roku). Skład sądu orzekającego w niniejszej sprawie uznał, że oba organy prawidłowo przyjęły, że skarżący w [...] roku w trwały sposób opuścił sporny lokal. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały w przypadku, gdy osoba, której to dotyczy ześrodkowała swoją aktywność życiową poza dotychczasowym miejscem pobytu i w najbliższym czasie sytuacja ta nie ulegnie zmianie. Sąd podziela stanowisko organów (wskazany materiał dowodowy), że doszło do ześrodkowania aktywności życiowej skarżącego poza dotychczasowym miejscem pobytu stałego, czemu sam skarżący nie zaprzecza. Wyraźnie w tym miejscu należy stwierdzić, że przechowywanie w dotychczasowym miejscu pobytu części rzeczy osobistych i ruchomości, jak twierdzi skarżący, a nawet sporadyczne odwiedzanie mieszkania dowodzi, że to nie w tym mieszkaniu (dotychczasowy pobyt stały) ześrodkowana jest aktywność życiowa. Zagadnieniem spornym w sprawie była dobrowolność opuszczenia przez skarżącego dotychczas zajmowanego lokalu. Skarżący bowiem twierdzi, że został do opuszczenia lokalu zmuszony przez swoją ówczesną żonę (wnioskodawczynię), czego dowodem mają być jego interwencje w Komisariacie nr [...] Policji w C.. Rozważając kwestie dobrowolności opuszczenia przez skarżącego miejsca dotychczasowego pobytu stałego na wstępie wskazać należy, że do wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy dochodzi prawie zawsze w sytuacjach, gdy opuszczenie miejsca pobytu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego oraz nie wynika jedynie z własnej woli osoby zainteresowanej. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest utrwalenie się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu, zgodnie z którym "za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne" (por. II OSK 127/05, LEX 201427). Niewątpliwie skarżący takich działań nie podjął, a takim środkiem nie było zawiadomienie Policji o działaniach żony uniemożliwiających mu przebywanie we wspólnym lokalu. Wszystkie zarzuty dotyczące zachowania żony (wnioskodawczyni) w okresie poprzedzającym wyprowadzenie się skarżącego z lokalu we wspólnym budynku zostały bowiem zakończone umorzeniem postępowania, jak to przyznał sam skarżący. Dlatego też nie przeprowadzenie przez organy orzekające dowodów w tym zakresie Sąd uznał za zasadne. Dobrowolny charakter wyprowadzenia się skarżącego potwierdziła swoimi zeznaniami wnioskodawczyni, świadek P. P. i wynika on także z wniosku skarżącego z dnia [...] roku o podział majątku dorobkowego. Podkreślić też należy, że co do zasady dobrowolny charakter opuszczenia mieszkania ma miejsce także wtedy, jeśli ma to na celu poprawienie komfortu życiowego przez uniknięcie konfliktowych sytuacji związanych ze wspólnym zamieszkaniem z byłym małżonkiem (por. II OSK 140/07, LEX 506574). W niniejszej sprawie małżeństwo stron zostało rozwiązane wyrokiem wydanym w sprawie [...] z dnia [...] roku, a w punkcie II tego wyroku Sąd orzekł o sposobie korzystania przez strony (to jest skarżącego i wnioskodawczynię) ze wspólnych lokali mieszkalnych w ten sposób, że do wyłącznego użytkowania A. P. (wnioskodawczynię) przyznał mieszkanie położone w domu jednorodzinnym przy ul. [...] w C.. Wyrok ten jest wyrokiem prawomocnym (co wynika z wyroku oznaczonego sygn. akt [...]). Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że sprawa [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w C. z wniosku skarżącego (z dnia [...] roku) jest o podział majątku dorobkowego, a nie o przywrócenie utraconego posiadania. Podobnie na uwzględnienie nie zasługuje zarzut braku po stronie wnioskodawczyni statusu strony, co wynika z uchwały NSA z dnia 5 grudnia 2011 roku, sygn. akt II OPS 1/11 w której stwierdzono, że osoba mająca prawo do lokalu jest stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania i zameldowania innej osoby. Co się zaś tyczy wniosku skarżącego o umorzenie postępowania wobec braku przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wyjaśnić należy, że przepisy kpa nie dają podstaw do umorzenia z tego powodu wszczętego postępowania. Zdaniem Sądu ustalenie braku istnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy powinno skutkować odmową wymeldowania. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji (...) i w oparciu o to ustalenie orzekły o wymeldowaniu skarżącego z miejsca jego dotychczasowego pobytu stałego. Z powyższych względów na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.