II SA/Gl 604/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Działając na wniosek K. M. decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta B., po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o odmowie wymeldowania A. M. z pobytu stałego w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, iż A. M. trwale opuścił przedmiotowy lokal. Zgodnie bowiem z jego zeznaniem z dnia 7 września 2009 r. oraz oświadczeniem z dnia 12 grudnia 2010 r. mieszka on w spornym lokalu, posiada do niego dostęp i lokal ten nie przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Okoliczność ta, w ocenie organu, została potwierdzona w przeprowadzonym przez Zastępcę Komendanta Komisariatu I Policji w B. wywiadzie środowiskowym (pismo z dnia 17 września 2009 r.) oraz w ramach przesłuchania świadków. Nadto, podczas wizji lokalu w dniu 22 września 2009 r. i 7 lutego 2011 r. ustalono, że A. M. w jednym z pokoi nocuje i stołuje się, zaś K. M. oraz jej pełnomocnik nie wnieśli zastrzeżeń do protokołów sporządzonych z w/w czynności. Organ zwrócił uwagę, że oględziny spornego lokalu przeprowadzone w dniu 9 grudnia 2009 r. i 11 października 2010 r. wskazały na okoliczność niezamieszkiwania w nim lokatorów, lecz pokój przyznany A. M. wyrokiem rozwodowym zastano zamknięty, bowiem kluczami dysponował jedynie jego użytkownik. Organ ustalił również, że w okresie od 11 października 2010 r. do 7 lutego 2011 r. w lokalu nastąpiło zwiększenie zużycia energii elektrycznej i wody. Odwołanie od powyżej decyzji wniosła K. M. wskazując na błędne przyjęcie, że A. M. nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu i nie skoncentrował swojej aktywności życiowej w innym lokalu. Jej zdaniem, organ nie wykorzystał wszystkich możliwych środków dowodowych opierając decyzję na oświadczeniach osób bezpośrednio zainteresowanych wynikiem sprawy. Nadto w przypadku wzajemnie wykluczających się twierdzeń stron co do stanu faktycznego organ winien dokonać szczegółowej analizy wszystkich okoliczności i weryfikacji zebranych zeznań, wskazując w uzasadnieniu decyzji, dlaczego jednym dowodom przyznano walor wiarygodności, zaś innym go odmówiono (art. 106 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej Kpa, w związku z art. 80 Kpa). Odwołująca się zwróciła uwagę, że organ nie ustalił, gdzie A. M. przebywał do grudnia 2010 r., zaś okoliczności przywołane przez organ (min. niskie zużycie energii elektrycznej do grudnia 2010 r. i wzrost jej zużycia w okresie Świąt Bożego Narodzenia oraz tygodnia ferii zimowych 2011 r., odmowa okazania osobistych rzeczy) potwierdzają, że od maja 2009 r. do grudnia 2010 r. utrzymanie zameldowania A. M. w spornym lokalu miało charakter fikcyjny. K. M. podważyła dopuszczalność dowodu w postaci wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Zastępcę Komendanta Komisariatu I Policji w B. (pismo z dnia 17 września 2009 r.) wskazując, że dokument ten nie określa, kto i na jaką okolicznośc został przesłuchany, brak jest także podpisów osób zeznających. Odwołująca się zaakcentowała, że organ umniejszył znaczenie zeznań świadków potwierdzających fakt niezamieszkiwania A. M. w przedmiotowym lokalu, jak również jej zeznania potwierdzone dowodami. W świetle tych okoliczności wskazała na naruszenie art. 7, art. 77, art. 75 § 1 zd. 1, art. 80 i art. 107 § Kpa. Nadto art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, podnosząc, że wnioskiem złożonym do protokołu w dniu 14 maja 2010 r. złożyła zastrzeżenia co do właściwości osoby biorącej udział w czynności urzędowej i prowadzącej przesłuchanie, zaś organ nie wydał w tej sprawie żadnego postanowienia. Zaskarżoną decyzją, podjętą z upoważnienia Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy wyjaśnił, że opuszczenie miejsca stałego pobytu będące niezbędną przesłanką wymeldowania, określoną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu jako miejsca pobytu oraz dobrowolne i trwałe wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak również poprzez odpowiednie zachowanie się, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, brak jest dowodów świadczących o tym, że nastąpiło trwałe opuszczenie spornego lokalu. Według organu drugiej instancji zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają, że A. M. przez pewien czas, w tym w dacie złożenia przez K. M. wniosku o jego wymeldowanie, przebywał poza dotychczasowym miejscem pobytu stałego. Jednakże opuszczenie lokalu nie miało charakteru trwałego. Zdaniem organu odwoławczego niezasadny jest zatem zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż decyzja wydana została w oparciu o stan faktyczny istniejący w dniu orzekania, a nie w dniu złożenia wniosku. Organ drugiej instancji uznał, że swobodna ocena dowodów w rozpatrywanej sprawie została dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł wszechstronnej oceny całokształtu tego materiału. Podkreślił również, że kwestie wzajemnych relacji między stronami nie podlegają ocenie organu meldunkowego, zaś toczące się postępowanie ma charakter jedynie ewidencyjny, a nie służy rozstrzyganiu sporów o charakterze rodzinnym czy majątkowym. Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 Kpa organ odwoławczy nie znalazł podstaw do stwierdzenia obowiązku wyłączenia z postępowania administracyjnego pracownika organu pierwszej instancji. W dniu 18 lipca 2011 r. skargę na decyzję Wojewody [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. M. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2011 r. skarżąca podtrzymując stanowisko zawarte w skardze zaakcentowała zarzut naruszenia art. 24 §1 pkt 5 Kpa. Jednocześnie zwróciła uwagę, że okoliczność przyznania spornego lokalu na wyłączną własność A. M., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., orzekającego o podziale majątku wspólnego (sygn. [...]) nie przesądza o fakcie zamieszkiwania przez niego w tym lokalu. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. A. M. wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik złożył do akt sprawy kserokopię w/w postanowienia Sądu Rejonowego w B., prawomocnego z dniem 20 czerwca 2011 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem skarżąca nie legitymuje się interesem prawnym do jej wniesienia, zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej Ppsa. Stosownie do treści tego przepisu, uprawnionym do wniesienia skargi jest bowiem każdy, kto ma w tym interes prawny. W obronie obiektywnie pojętego interesu społecznego władny jest do wniesienia skargi jedynie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacje społeczne (w wymienionych przypadkach). Legitymacja czynna innego podmiotu uzależniona jest natomiast od wykazania interesu prawnego, którego źródłem winien być konkretny przepis prawa. Podkreślić przy tym należy, że legitymacji takiej nie tworzy sam fakt, iż wnoszący skargę brał udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę musi być mieć charakter osobisty, indywidualny, oparty o konkretny przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt I SA 74/96, ONSA 1997/2/89). Oznacza to, że niezbędne jest wskazanie przepisu prawa, uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Należy zatem ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na podstawie którego skarżący może skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakieś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania (por. wyrok NSA z dnia 17 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98, niepubl.). Powyższy związek między sytuacją prawną strony a normą prawną odnieść należy także do przepisów prawa ustrojowego oraz procesowego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1465/10, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl ). Interes prawny ujmuje się bowiem jako zobiektywizowaną, czyli realnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej. Zaakcentować wymaga również, że interes prawny strony musi istnieć aktualnie w danej sprawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać wymaga, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie meldunkowej interes prawny posiadają osoby, na których spoczywa zarówno obowiązek, jak i uprawnienie zameldowania się w związku z pobytem czasowym lub stałym w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, co odnieść należy także do wymeldowania. Przymiot stron tego postępowania wywodzi się najczęściej z przysługującego im prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym, tj. prawa własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczych praw do lokalu, często również z praw o charakterze zobowiązaniowym, głównie prawa najmu lokalu (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 756/10 dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl ). Sądowi orzekającemu znany jest pogląd wyrażony w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym jedynie osoba, której wymeldowanie dotyczy ma interes prawny w sprawie o wymeldowanie. Jednakże Sąd poglądu tego nie podziela. Nie można bowiem wywodzić, że wyłącznie ewidencyjny charakter postępowania meldunkowego oznacza, iż właściciel lokalu lub inne osoby posiadające do niego tytuł prawny, na których spoczywają określone ustawowo obowiązki bądź uprawnienia nie mają interesu prawnego w sprawie meldunkowej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 613/11, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 lipca 2011 r., wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 371/11, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jak wynika z akt sprawy w momencie wszczęcia postępowania o wymeldowanie A. M. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B., K. M. była współwłaścicielem tego lokalu. Prawidłowo zatem organ wszczął postępowanie z jej wniosku, uznając ją za stronę tego postępowania. Jednakże na skutek postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...] stan faktyczny sprawy uległ zmianie, albowiem na mocy tego orzeczenia dokonany został podział majątku wspólnego A. M. oraz K. M. Zgodnie z pkt II, ppkt 1 lit. a) powyższego orzeczenia prawo własności lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. przyznano na wyłączną własność A. M. Orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 20 czerwca 2011 r. W dacie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tj. w dniu 18 lipca 2011 r., K. M. nie legitymowała się już zatem tytułem współwłasności przysługującym jej w odniesieniu do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. Tymczasem właśnie na tym uprawnieniu (prawie współwłasności spornego lokalu) oparty był jej dotychczasowy interes prawny w niniejszej sprawie. Z chwilą, w której K. M. utraciła powyższe prawo współwłasności, odpadła wobec tego przesłanka warunkująca możliwość wniesienia przez nią skargi do sądu administracyjnego w sprawie o wymeldowanie A. M. z przedmiotowego lokalu. W świetle przywołanych okoliczności - brak legitymacji czynnej po stronie K. M., Sąd obowiązany był jej skargę oddalić na podstawie art. 151 Ppsa. Skarga wniesiona przez podmiot nieuprawniony nie podlegała zatem ocenie Sądu pod względem jej merytorycznej zasadności.