II SA/Gl 621/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za odbiór odpadów komunalnych bez wymaganego wpisu do rejestru działalności regulowanej w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2016 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 maja 2016 r. oddalono wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Odpis tego orzeczenia został doręczony stronie skarżącej w dniu 6 czerwca 2016 r. W dniu 7 lipca 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie Sądu. Do wniosku załączono również przedmiotowe zażalenie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia zażalenia było poszukiwane obrońcy z wyboru, bowiem spółka nigdy wcześniej nie współpracowała z żadną kancelarią i nie posiada żadnej wiedzy prawniczej. Dodatkowo podano, iż stan finansowy spółki jest krytyczny wobec czego poszukiwano pełnomocnika, który podjąłby się obrony pro-bono. Nadto wyjaśniono, że korespondencja zawierająca ww. postanowienie Sądu została doręczona skarżącej podczas nieobecności jedynego prezesa spółki, który jest uprawniony do dokonywania czynności w imieniu spółki. Jego nieobecność spowodowana była złym stanem zdrowia. Przesyłka Sądu przeleżała długi okres wśród wszystkich innych listów do czasu powrotu prezesa. Wówczas podjął on poszukiwanie pomocy prawnej, bowiem nie posiada żadnej wiedzy prawniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z powołanej regulacji prawnej wynika, że przywrócenie terminu procesowego jest instytucją mającą na celu ochronę zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. W powołanych wyżej przepisach zostały ustanowione przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, by wniosek mógł zostać uwzględniony. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest jednak wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Dokonując analizy merytorycznej wniosku oraz całokształtu akt sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżącej spółki o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności przedstawione we wniosku nie uprawdopodabniają dostatecznie, iż do uchybienia terminu do dokonania powyższej czynności doszło bez winy skarżącej w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II OZ 872/07). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Przede wszystkim zły stan zdrowia prezesa spółki nie został potwierdzony stosownym zaświadczeniem lekarskim. Nie zostało tym samym uprawdopodobnione, że choroba prezesa spółki stanowiła przeszkodę, której nie mógł przezwyciężyć w wyniku odpowiedniej organizacji pracy spółki. Wskazać trzeba, iż w niniejszej sprawie powołanie się na okoliczność choroby wymagało wykazania, że była to taka przeszkoda, która uniemożliwiła w ogóle działanie strony skarżącej. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na ewentualny sposób funkcjonowania spółki. Przede wszystkim jednak wniesienie zażalenia nie jest w ocenie Sądu czynnością, która wymagałaby specjalistycznej wiedzy prawniczej, na co powołuje się strona skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu. Wskazać również należy, że stosownie do art. 261 p.p.s.a. w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. nie pobiera się opłat sądowych od wszystkich zażaleń strony ubiegającej się o prawo pomocy, wnoszonych na postanowienia referendarza sądowego lub sądu, które są wydawane w toku postępowania wywołanego wnioskiem o prawo pomocy aż do prawomocnego rozstrzygnięcia o zasadności tego wniosku. W świetle powyższych okoliczności Sąd nie dostrzegł zatem na gruncie niniejszej sprawy niezależnych od strony skarżącej i niemożliwych do pokonania przeszkód, które usprawiedliwiałyby niedochowanie terminu do złożenia zażalenia i uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Wobec czego należało na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.