II SA/Gl 644/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ewa Krawczyk Sędziowie WSA Iwona Bogucka (spr.) WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. B. i M. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...], 2) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał M. B. i M. B. rozbiórkę ogrodzenia od strony ul. A i ul. B w K.. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. II SA/Ka 3009/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę na tę decyzję. Kasacja od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. OSK 375/04. W konsekwencji zobowiązani złożyli skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Pismem z dnia [...] 2004 r. skarżący złożyli wniosek do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o uchylenie w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Skarga na rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalona wyrokiem z 1 grudnia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 681/05. Od wyroku tego została wniesiona skarga kasacyjna. Natomiast na podstawie pozostającej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki płotu zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia [...] 2004 r. doręczonym [...] 2004 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., jako organ egzekucyjny, skierował do zobowiązanych upomnienie wzywające do wykonania obowiązku rozbiórki, z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Następnie [...] r. wystawiony został tytuł wykonawczy wraz z klauzulą wykonalności, doręczone [...]r. W sprawie postępowania skarżący wnieśli zarzuty, które zostały uznane przez organy obu instancji za nieuzasadnione. Postępowanie ze skargi w tym zakresie toczyło się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. II SA/Gl 643/05, który nieprawomocnym wyrokiem z 20 czerwca 2006 r. skargę oddalił. Prowadząc postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia [...] r., doręczonym [...] r., Powiatowy Inspektor Nadzoru w K. nałożył na skarżących grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku orzeczonego ostateczną decyzją o nakazie rozbiórki w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podano, że przed organem było prowadzone postępowanie w sprawie rozbiórki przedmiotowego płotu, zakończone decyzją orzekającą tę rozbiórkę. W złożonym zażaleniu M. B. i M. B. zarzucili, że postanowienie w przedmiocie grzywny jest przedwczesne, gdyż obowiązek nie jest wymagalny. Nie było skuteczne upomnienie z [...] 2004 r., albowiem w tym czasie obowiązywało postanowienie NSA OZ w Katowicach z dnia 21 stycznia 2002 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji /II SA/Ka 3009/01/. Przedwczesność egzekucji uzasadniono trwającymi postępowaniami sądowymi na decyzje organów administracji oraz przyjęciem do rozpoznania skargi przez ETPCz w Strasburgu. Grzywnę uznano również za wygórowaną ze względu na wiek i status majątkowy zobowiązanych. Po rozpoznaniu złożonego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu opisano przebieg dotychczasowego postępowania i wskazano, że znajdująca się w obiegu prawnym decyzja o nakazie rozbiórki płotu jest ostateczna. Nałożoną grzywnę uznano za zgodną z art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze do sądu administracyjnego M. B. i M. B. powtórzyli zarzuty sformułowane w zażaleniu, sprowadzające się do przedwczesności postępowania egzekucyjnego wobec trwających postępowań sądowoadministracyjnych, skierowanych przeciwko decyzji o nakazie rozbiórki i w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu części nieruchomości. Podnieśli także, że nie są w stanie uiścić tak wysokiej grzywny. Argumenty te zostały podtrzymane przez pełnomocnika skarżących na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Wobec konieczności uwzględnienia przez Sąd z urzędu okoliczności rzutujących na legalność wydanych postanowień w przedmiocie grzywny, postanowienia te podlegały uchyleniu, choć nie z powodów podnoszonych przez skarżących i ich pełnomocnika. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było przedwczesne. Jest niewątpliwym, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja orzekająca o nakazie rozbiórki i nakaz ten może być egzekwowany. Faktem jest, że w postępowaniu przed NSA OZ w Katowicach w sprawie o sygn. II SA/Ka 3009/01, dotyczącym nakazu rozbiórki, doszło do wydania przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji wobec jednak wydania w dniu [...] r. wstrzymanie to upadło. Nie mają także znaczenia dla wymagalności orzeczonego nakazu postępowania przed ETPCz w Strasburgu czy postępowanie kasacyjne w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki. W przekonaniu Sądu organy administracji były zatem uprawnione do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po uprzednim wezwaniu do wykonania obowiązku doszło do wystawienia tytułu wykonawczego i opatrzenia go klauzulą o skierowaniu do egzekucji. Tytuł wraz z klauzulą zostały doręczone zobowiązanym w dniu [...] r., co zgodnie z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiło chwilę wszczęcia egzekucji administracyjnej. Wniesienie przez skarżących zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 35 § 1 powoływanej ustawy, nie wstrzymuje tego postępowania. Organy egzekucyjne są zatem uprawnione do dokonywania dalszych czynności egzekucyjnych. Przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, środkami egzekucyjnymi są m.in. grzywna w celu przymuszenia. W przypadku obowiązków wynikających z prawa budowlanego, grzywna jest jednorazowa, w stosunku do nakazu rozbiórki płotu jej wysokość nie może przekroczyć w stosunku do osób fizycznych kwoty [...]zł /art. 121 § 2 i § 4 ustawy/. Warunki dotyczące postanowienia o nałożeniu grzywny precyzuje art. 122 § 2. Zgodnie z tym przepisem, postanowienie to winno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia grzywny, 2) pouczenie, że w przypadku nieuiszczenia zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji należności pieniężnych, 3) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, 4) zagrożenie, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, orzeczone będzie wykonanie zastępcze. Poddając kontroli wydane w sprawie postanowienia o nałożeniu grzywny Sąd stwierdził, że nie zawierają one wszystkich koniecznych elementów. W istocie postanowienie organu I instancji sprowadza się do nałożenia grzywny oraz obowiązku wniesienia opłaty egzekucyjnej, zaś w uzasadnieniu zawarto informację o nałożonym na stronę obowiązku rozbiórki i pouczenie o prawie wniesienia skargi do sądu. Taka treść wynika z poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia z dnia [...] r. k. [...] przedstawionych sądowi akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz dokumentów nadesłanych na żądanie Sądu przy piśmie z dnia [...] 2006 r. Treść ta nie odpowiada wymaganiom art. 122 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, orzekający jako organ II instancji, w zaskarżonym postanowieniu, nie usunął wskazanych braków i nie uzupełnił postanowienia o nałożeniu grzywny o konieczne elementy. Po wtóre należy wskazać, iż organy nałożyły grzywnę w wysokości [...] zł na dwie osoby fizyczne, będących rodzeństwem M. B. i M. B., którzy nie pozostają wszak we wspólności majątkowej. Art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przewiduje jeden przypadek, gdy wystawienie tytułu egzekucyjnego, a w następstwie stosowanie środków egzekucyjnych, może dotyczyć łącznie dwóch osób. Sytuacja ta odnosi się do małżonków, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego jak i z majątków osobistych. Sytuacja taka w sprawie nie zachodzi. Mając zatem na względzie podaną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a w związku z art. 135 oraz art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 2 i 209 powołanej ustawy.