II SA/Gl 682/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W piśmie z dnia 7 lutego 2011 r. J. G. wniosła o wymeldowanie P. S. podając, że pod adresem zameldowania w C. przy ul. [...] nie mieszka i nie przebywa od "minimum 3 lat". Podała nadto, że P. S. przebywał za granicą i może mieszkać pod innym adresem ze swoimi rodzicami. Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o ewidencji ludności) orzekł o wymeldowaniu P. S. z pobytu stałego w C. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na zeznania wnioskodawczyni J. G., zeznania ojca P. S. – B. S. stwierdził, że P. S. w objętym postępowaniem lokalu nie mieszka od 6 lat. Nie podjął też skutecznych środków celem zamieszkania w tym mieszkaniu. Toczące się w prokuraturze z jego wniosku postępowanie w sprawie uniemożliwiania mu korzystania z mieszkania zostało zakończone negatywnym rezultatem. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik P. S. – jego ojciec – B. S. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w przedmiocie wymeldowania. Zarzucił, że syn nie opuścił mieszkania dobrowolnie. Z Polski wyjechał tylko czasowo do Anglii, co nie dawało podstaw do jego wymeldowania, gdyż powinna o tym decydować wola syna opuszczenia mieszkania, a takiej nie było. Nie ma w tym względzie znaczenia, że obecnie dom w którym syn jest zameldowany stanowi własność innej osoby. Przy czasowym pobycie za granicą w celach zarobkowych wyjazdy i powroty do miejsca stałego zameldowania to normalne zjawisko. Nadto podniósł, że uczestniczka postępowania utrudniała synowi dostęp do mieszkania przez wymianę bramy i kluczy do bramy na nieruchomości. Pomimo prób dostania się do mieszkania syn na teren nieruchomości nie został wpuszczony. Nadto uczestniczka bezprawnie opróżniła mieszkanie syna z należących do niego rzeczy. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności utrzymał orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że o zamiarze stałego przebywania pod danym adresem nie decydują same deklaracje strony (jej oświadczenie) ale okoliczności faktyczne taki zamiar potwierdzające, które wskazują, iż nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego. W okolicznościach sprawy należało zaś zdaniem organu odwoławczego przyjąć, że do takiego opuszczenia doszło. P. S. w przedmiotowym mieszkaniu nie mieszka bowiem od 2007 r. W tym czasie na posesji przy ul. [...] w C. był jeden raz – 20 stycznia 2011 r. Nie wskazał też kiedy ma zamiar powrócić do Polski i kiedy miałby ponownie zamieszkać na stałe w przedmiotowym mieszkaniu. Organ nie podzielił twierdzeń B. S. co do utrudniania synowi wejścia na posesję od marca 2011 r., w sytuacji gdy P. S. sam w swojej korespondencji z dnia 10 lutego 2012 r. podał, że ostatnio przebywał w kraju 30 dni od 18 stycznia do 18 lutego 2011 r. Wojewoda stwierdził też, że sprawa opróżnienia przez uczestniczkę mieszkania z rzeczy P. S. nie ma bezpośredniego związku z wymeldowaniem. Nadto organ odwoławczy podniósł, że jeżeli P. S. w styczniu 2011 r. stwierdził, iż uczestniczka J. G. utrudnia mu wejście na teren posesji i dostęp do mieszkania w którym ma zgromadzony swój majątek, to powinien wystąpić na podstawie art. 344 kc z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania, czego nie uczynił. Prowadzone się zaś w tym przedmiocie postępowanie przez Prokuraturę Rejonową C. zakończyło się prawomocnym postanowieniem o odmowie wszczęcia dochodzenia przeciwko J. i M. G. W konsekwencji Wojewoda [...] stwierdził, że spełnione zostały określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przesłanki do wymeldowania P. S. Utrzymywanie tego zameldowania pozostawałoby w sprzeczności z jego funkcją, która powinna odzwierciedlać rzeczywiście istniejący stan. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] pełnomocnik B. S. wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem art. 15 ust. 2 w zw. z art. 50 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 7, 8, 10, 77 i 80 kpa. Uzasadniając to żądanie podniesiono, że organ II instancji nie uwzględnił zarzutów odwołania i dowolnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W szczególności błędne jest ustalenie co do dobrowolnego i trwałego opuszczenia mieszkania. Zamiar tego opuszczenia nie został zdaniem autora skargi dostatecznie zbadany. Zaakcentowano, że skarżący przebywa za granicą tylko czasowo w celach zarobkowych. W mieszkaniu pozostawił swoje rzeczy i tam też pozostaje jego centrum życiowe. W czasie pobytu za granicą regularnie przyjeżdża do C. O woli dalszego zamieszkiwania w objętym postępowaniem lokalu świadczą postępowania karne. Nie ma natomiast w sprawie znaczenia kwestia upływu terminu do realizacji roszczenia z art. 334 kc, jak również innych roszczeń cywilnoprawnych. Co do tego, że opuszczenie przez skarżącego mieszkania nie miało dobrowolnego charakteru autor skargi powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych. Na dalsze orzeczenia w tym względzie pełnomocnik skarżącego powołał się w piśmie procesowym z dnia 17 maja 2012 r. (zatytułowanym również "skarga"). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniesiono też, że skarżący nie zgłosił właściwemu organowi meldunkowemu faktu wyjazdu za granicę. W piśmie procesowym z dnia 10 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że J. G. i jej syn M. G. cofnęli wniesione przeciwko skarżącemu powództwo o jego eksmisję ze spornego mieszkania. Na rozprawie sądowej w dniu 6 grudnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego na potwierdzenie faktu, że syn nie był wpuszczany do mieszkania w którym był zameldowany, powołał się na przedłożone oświadczenie M. P. z dnia 2 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa skutkującym jej wzruszenie na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że skarżący w mieszkaniu przy ul. [...] w C. nie mieszka co najmniej od 25 października 2010 r., kiedy to był w nim ostatni raz (tak w swoim oświadczeniu z dnia 10 lutego 2012 r. – w aktach adm.). Ponownie chciał wejść do tego mieszkania w styczniu 2011 r. ale stwierdził, że zostały wymienione zamki w drzwiach wejściowych na posesję (tak w zawiadomieniu z dnia 16 lutego 2011 r. o popełnieniu przestępstwa) i dlatego nie mógł tego uczynić. W związku z takim zachowaniem się uczestniczki postępowania J. G. skarżący złożył do Prokuratury Rejonowej w C. zawiadomienie o popełnieniu przez nią przestępstwa polegającego na nieumożliwianiu mu korzystania z przedmiotowego mieszkania. Jak wynika z zalegającego w aktach administracyjnych pisma Prokuratury Rejonowej C. w C. z dnia 5 stycznia 2012 r. postępowanie w tej sprawie zostało zakończone prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia dochodzenia z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Mieszkanie w którym wcześniej zamieszkiwał zostało zajęte przez uczestników postępowania jako współwłaścicieli nieruchomości zaś znajdujące się w nim wcześniej rzeczy skarżącego zostały przez nich z tego mieszkania usunięte i zgromadzone w garażu. Przy takim stanie faktycznym zasadnie przyjęły organy orzekające, że skarżący bez wymeldowania się opuścił miejsce pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w C. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Rację ma skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że jedną z koniecznych przesłanek przyjęcia opuszczenia zgodnie z treścią tego przepisu ustawy jest jego dobrowolność, świadcząca o zamiarze zmiany miejsca zamieszkania przez skoncentrowanie spraw życiowych zameldowanego w innym miejscu. Należy mieć jednak na uwadze, że zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Zameldowanie powinno zatem odpowiadać stanowi faktycznemu polegającemu na rzeczywistym zamieszkiwaniu pod danym adresem. Nadto jak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 zameldowanie (co również podnosi skarżący) nie jest związane z uprawnieniami do lokalu, którego dotyczy. Z powyższych względów powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu lub też nie może w nim przebywać (mieszkać) w następstwie działań tego dysponenta, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań tego dysponenta za bezprawne (por. np. orzeczenia NSA z dnia 25.10. 2005 r. II OSK 127/05 – LEX nr 201427, z dnia 12.04.2001 r. V SA 3078/00 – LEX nr 78937 i z dnia 13.09.2006 r. II OSK 1069/05 – LEX nr 78937). Taka właśnie okoliczność zachodzi zdaniem Sądu w niniejszej sprawie. Niewątpliwie bowiem uczestnicy uniemożliwili skarżącemu dostępu do lokalu w którym był zameldowany. Nie wystąpił on jednak z powództwem cywilnym o przywrócenie mu naruszonego posiadania lokalu opartym na treści art. 344 kc. Skarżący podjął co prawda próbę obrony swoich praw inicjując postępowanie prokuratorskie ale zakończyło się ono dla niego niekorzystnie bo prawomocną odmową wszczęcia dochodzenia. W sytuacji zatem gdy skarżący w przedmiotowym mieszkaniu nie przebywał co najmniej od 25 października 2010 r., to w tych okolicznościach stan ten należało uznać za równoznaczny z opuszczeniem mieszkania, co dawało podstawę do jego wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy. Należy bowiem jednocześnie podnieść, iż w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący ma nie tylko faktyczne ale i prawne możliwości powrotu do tego lokalu celem zamieszkania w nim na pobyt stały. Gdyby jednak pomimo wszystko do tego doszło, to zaistniałyby przesłanki do ponownego w nim zameldowania. Jak to zasadnie wskazał organ odwoławczy o zameldowaniu pod danym adresem nie mogą przesądzać same przez się deklaracje danej osoby, co do zamiaru przebywania pod danym adresem i co do charakteru takiego przebywania jeżeli deklaracje te nie odpowiadają stanowi faktycznemu co do zajmowania danego lokalu lub co do rzeczywistej możliwości zajęcia lokalu celem skoncentrowania w nim swoich potrzeb życiowych. W tym przedmiocie nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność, że skarżący nie wskazał konkretnej daty powrotu na stałe do Polski. Utrzymywanie w takim stanie faktycznym jego zameldowania pozostawałoby zatem w oczywistej sprzeczności i istotą meldunku wynikającą z art. 9 ust. 2b ustawy. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270). sw