II SA/Gl 69/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Na skutek kontroli samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] przeprowadzonej w K. na drodze krajowej [...] w dniu [...]r. doszło do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie do wydania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. decyzji z dnia [...]r., Nr [...], nakładającej na obecnie skarżącą "A" Spółkę z o.o. z siedzibą w K. karę pieniężną w łącznej kwocie [...]zł. Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), zwanej dalej u.t.d., oraz ustalenia zawarte w protokole kontroli z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż kierujący wymienionym wyżej pojazdem K. S. i R. P. nieprawidłowo operowali przełącznikiem grup czasowych (selektorem). Na podstawie okazanych wykresówek ustalono, że kierowcy w okresie, gdy w rzeczywistości znajdowali się w dyspozycji tj. w pojeździe obok kierowcy prowadzącego mają zarejestrowane, że wykorzystywali wymagane okresy odpoczynku i przerw w jeździe. Tego rodzaju naruszenie objęte jest dyspozycją 92 ust. 1 pkt 8 u.t.d., zaś wysokość kary wynika z pkt 11.2.4 załącznika do ustawy i wynosi [...] zł za każdą wykresówkę, maksymalnie [...]zł. Ponieważ nieprawidłowość ta wykazana została na ponad 10 wykresówkach, karę z tego tytułu wymierzono w maksymalnej kwocie tj. [...]zł. Stwierdzono ponadto, że kierowca K. S. nie posiadał ważnych badań lekarskich i psychologicznych, co z kolei stanowi naruszenie przepisów ustawy, za które kara określona została w pkt 1.8.1 załącznika i wynosi [...]zł. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wniosła też o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 92a ust. 4 u.t.d. poprzez prowadzenie postępowania pomimo, iż okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, iż skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia przez kierowców przepisów ustawy; art. 93 ust. 7 poprzez prowadzenie i kontynuowanie postępowania w celu wymierzenia kary, pomimo istnienia egzoneracyjnej przesłanki wyłączającej odpowiedzialność skarżącej i obligującej do umorzenia postępowania; art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na nieuwzględnieniu przez organ pierwszej instancji zarzutów skarżącej odnośnie nie przyczynienia się do naruszenia obowiązków przewidzianych ustawą; art. 2 Konstytucji RP poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na gramatycznym brzmieniu art. 92 u.t.d. bez uwzględnienia zarzutów skarżącej wpływających na wymiar zastosowanej sankcji; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przyczyn, z powodu których organ odmówił mocy dowodowej zarzutom skarżącej. Rozpoznając to odwołanie Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...]zł z tytułu naruszenia pkt 11.2 ust. 4 załącznika do u.t.d. Organ odwoławczy ustalił, że jakkolwiek kierowca K. S. podczas przeprowadzonej kontroli drogowej nie okazał zaświadczenia o spełnieniu wszystkich wymagań określonych ustawą (badania psychologiczne i lekarskie), to jednak w toku postępowania okazane zostało orzeczenie psychologiczne oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organ odwoławcza uznał zatem, że nie doszło do naruszenia pkt 1.8 ust. 3 załącznika do ustawy, co uzasadniało uchylenie decyzji w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do naruszenia polegającego na nieprawidłowym operowaniu przełącznikiem grup czasowych, organ odwoławczy stwierdził na podstawie zgromadzonego materiału, że naruszenie takie miało miejsce. Uzasadniając brak przesłanek do zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności za to naruszenie, organ powołał się na prawodawstwo wspólnotowe, z którego wynika obowiązek przedsiębiorcy odpowiedniego wyszkolenia kierowców oraz przeprowadzania regularnych kontroli przestrzegania przez nich przepisów. Powołując się z kolei na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92 a ust. 4, ani też art. 93 ust. 7 u.t.d. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazanej następnie zgodnie z właściwością tutejszemu Sądowi, skarżąca powtórzyła co do zasady argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji w zakresie zarzutów dotyczących braku podstaw do zastosowania sankcji za naruszenie, o którym mowa w pkt 11.2 ust. 4 załącznika do ustawy. Z całą stanowczością podtrzymała twierdzenia odnośnie wystąpienia w sprawie przesłanek do zastosowania art. 92a ust. 4 lub art. 97 ust. 3 u.t.d. Zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz dokonywanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym. Wskazała na rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje twierdzenia i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi, w szczególności zwrócić przyjdzie uwagę, że organy orzekające uzasadniły swoje rozstrzygnięcia w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie ich wydania. Uwaga ta jest o tyle istotna, iż na skutek nowelizacji przepisów u.t.d., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., powoływane w dalszej części uzasadnienia przepisy uległy zmianie (Dz.U. z 2011 r., Nr 244, poz. 1454). Sąd dokonuje jednak kontroli zaskarżonych aktów na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie ich wydania. Przepisy art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 u.t.d. zostały dodane na mocy art. 3 pkt 4 lit. b) i art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 99, poz. 661) i weszły w życie z dniem 20 czerwca 2007 r. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 4 u.t.d. postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Z kolei zgodnie z art. 93 ust. 7 u.t.d. przepisów ust. 1 – 3 (art. 93) nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Odnosząc powyższe do przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego wskazać należy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy zezwalał na to, by na jego podstawie w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż wbrew twierdzeniom skarżącej nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 92a ust. 4 lub 93 ust. 7 u.t.d. W szczególności zwrócić przyjdzie uwagę, że bezsporną jest okoliczność naruszenia przez kontrolowanych kierowców przepisów ustawy w zakresie nieprawidłowego operowania przełącznikiem grup czasowych. Ta okoliczność wynika zarówno z samych wykresówek, jak i z zeznań kierowców. Została również przyznana przez samą skarżącą. Trudno w takiej sytuacji mówić o naruszeniu przez organy przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Kwestią sporną jest natomiast kwestia, czy w sprawie miały lub mogły znaleźć zastosowanie powołane wyżej przepisy ustawy zwalniające przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów tej ustawy. W ocenie składu orzekającego taka sytuacja nie miała miejsca i w tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko organów obu instancji. W szczególności podzielić przyjdzie pogląd, na który powołuje się organ odwoławczy, a prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym art. 93 ust. 7 u.t.d. jest przepisem wyjątkowym, odnoszącym się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Przepis art. 93 ust. 7 u.t.d., w sytuacji gdy chodzi o uwolnienie przedsiębiorcy od kary pieniężnej związanej z brakiem dokumentujących czas pracy kierowców wykresówek, winien być wykładany ścieśniająco (wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 976/09). Podobnej wykładni należy też dokonywać w odniesieniu do art. 92a ust. 4 u.t.d. Zgodnie z kolei z poglądem, wyrażonym również w powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08, okoliczności objęte hipotezą art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu, w postaci uwolnienia go od odpowiedzialności za naruszenie przepisów przez kierowcę. Przepis art. 92a ust. 4 u.t.d. posługuje się sformułowaniem braku wpływu podmiotu wykonującego przewóz (przedsiębiorcy) na naruszenie prawa przez kierowcę. Natomiast przepis art. 93 ust. 7 u.t.d. stanowi o braku możliwości przewidzenia przez przedsiębiorcę zdarzeń lub okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie przez kierowcę przepisów prawa (por. również wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Dokonując takiej wykładni komentowanych przepisów, jaka została zaprezentowana w przywołanych orzeczeniach NSA, nie sposób zgodzić się z twierdzeniami skarżącej, co do zaistnienia okoliczności w tych przepisach przewidzianych. W ocenie Sądu naruszenie przepisów u.t.d., za które w niniejszej sprawie została ukarana skarżąca, jest naruszeniem na którego powstanie, a w zasadzie któremu zapobiec mogła jako profesjonalny przedsiębiorca. To po jej stronie bowiem leżało takie zorganizowanie pracy kierowców i takie prowadzenie kontroli przestrzegania przez nich przepisów, aby do tego rodzaju naruszenia nie doszło. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest bez znaczenia również i ta okoliczność, że podczas kontroli wykazano wielokrotność dokonanych naruszeń. Potwierdza to jedynie brak należytego dozoru przedsiębiorcy nad osobami, którym powierzył świadczenie pracy jako kierowcom. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Wskazać jeszcze przyjdzie, że treść powołanych w uzasadnieniu orzeczeń sądów administracyjnych dostępna jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl