II SA/Gl 690/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2017 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. nr [... Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał inwestorowi – L. C., rozbiórkę (demontaż) wykonanych bez wymaganego zgłoszenia, krat na loggii balkonowej w lokalu mieszkalnym nr 36 w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w T.. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż L. C. pismem z dnia 5 maja 2016 r. wniosła o zalegalizowanie zainstalowanych krat w loggii jej mieszkania. Przed dokonaniem tej instalacji nie dokonała jednak wymaganego prawem zgłoszenia robót budowlanych, ani też nie uzyskała zgody zarządcy budynku – "A" (dalej: "A") na te roboty. Wobec powyższego PINB podjął postępowanie naprawcze na podstawie art. 50 ust. 1 i art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 290 z poźn. zm.). Instalacja krat została bowiem dokonana na "elewacji budynku", która służy nie tylko stronie, ale także innym mieszkańcom do użytku wspólnego, stąd konieczne jest uzyskanie zgody "A". Brak takiej zgody uniemożliwia legalizację przeprowadzonych robót, co z kolei skutkuje koniecznością wydania nakazu rozbiórki (demontażu) krat. Kraty nie spełniają nadto wymogów bezpieczeństwa i mogą stanowić zagrożenie dla sąsiadów oraz osób postronnych. Decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. W odwołaniu z dnia 21 czerwca 2016 r. L. C. zakwestionowała ustalenia organu I instancji co do konieczności uzyskania zgody "A" na zamontowanie krat w loggii. Loggia, jak stwierdziła, stanowi jej własność i pozostaje częścią jej mieszkania, stąd nie ma przeszkód do zalegalizowania wykonanych robót budowlanych. Poza tym w odwołaniu wskazano na szereg okoliczności, które zdaniem strony uzasadniają zamontowanie krat. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki krat ze względu na jego bezprzedmiotowość. Organ II instancji nie podzielił bowiem stanowiska PINB co do zaistnienia podstaw z art. 51 Prawa budowlanego do zakończenia postępowania naprawczego decyzją nakazującą rozbiórkę krat ze względu na dwie okoliczności. Po pierwsze - w ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do przyjęcia tezy, iż w sytuacji w której instalacja krat następuje w obrębie lokalu należącego do członka spółdzielni mieszkaniowej, zaś spółdzielnia ta wykonuje zarząd nieruchomością wspólną, jest wymagana jej zgoda na wykonanie tego rodzaju robót budowlanych. Po drugie - ze względu na sygnalizowany przez organ I instancji problem jakości wykonanych robót oraz zagrożenia, jakie stwarzają zainstalowane kraty należy rozważyć wszczęcie postępowania na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. W wyniku rozpoznania wniesionej na ww. decyzję skargi "A" wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 935/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną doń decyzję [...]WINB, przesądzając jednocześnie kwestie sporne i wskazując sposób w jaki sprawa winna zostać przez organ zakończona (tezy te zostaną przytoczone w dalszej części niniejszego uzasadnienia). Wyrok, o którym mowa, uzyskał przymiot prawomocności w dniu 24 lutego 2017 r. W konsekwencji ww. wyroku decyzją z dnia [...] r. nr [...] [...]WINB utrzymał w mocy nakazującą L. C. rozbiórkę przedmiotowych krat decyzję PINB nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu [...]WINB omówił kwestie związane z prowadzeniem postępowania naprawczego uregulowanego w art. 51 Prawa budowlanego wskazując, że organ winien ustalić, czy inwestor ma wymagane ustawą prawo do terenu na cele budowlane (art. 4 Prawa budowlanego). Od ustaleń w tym zakresie zależy rodzaj rozstrzygnięcia, albowiem w razie ustalenia, że inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, co w niniejszej sprawie ma miejsce, organ winien skorzystać z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wydać stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę (zob. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10). Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika bowiem, że brak wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi przeszkodę do uzyskania pozwolenia na budowę, a w przypadku popełnienia samowoli budowlanej uniemożliwia jej legalizację. Pismem z dnia 21 czerwca 2017 r. L. C. reprezentowana przez S. C. wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję [...]WINB domagając się jej uchylenia. Jej zdaniem decyzja jest bowiem krzywdząca, cyt. "ponieważ krata wewnątrz loggii w okienku od strony południowej zawieszona jest na wewnętrznej stronie ściany loggii od strony południowej, w której znajduje się okienko po zabiciu blachami górnej części okienka i pokryciu ich styropianem jest całkowicie niewidoczna z zewnątrz budynku, tak jak gdyby jej w ogóle nie było, z zewnątrz widać tylko pomarańczowo jaskrawy kolor elewacji budynku. Nikt nie domyśla się nawet, że wewnątrz za tą jaskrawo czerwoną ścianą znajduje się krata, co jest sprzeczne z opinią Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ponieważ wydając wyrok uzasadnia, że kraty znajdują się na ścianach budynku, co nie jest absolutnie zgodne z prawdą. Druga krata od strony wschodniej loggii zamontowana jest w głębi loggii". Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzuciła: 1) ograniczenie prawa do własności i prawa do wykonywania prawa do własności w prywatnej loggii prywatnego lokalu mieszkalnego, 2) akceptację przez [...]WINB wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt II SA/GI 935/16 z dnia 1 grudnia 2016 r. podczas gdy organ winien był podtrzymać własną decyzję z dnia 2 sierpnia 2016 r. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 15 listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała tezę, iż kraty zamontowane są wewnątrz loggii, a nie na elewacji, zaś wyrok tut. Sądu z dnia 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 935/16 jest w tym zakresie jej zdaniem błędny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona. Trafnie bowiem zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...] r. nakazującą L.C. - jako inwestorowi - rozbiórkę (demontaż) krat na loggii balkonowej w lokalu mieszkalnym nr 36 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w T., wykonanych bez wymaganego zgłoszenia w organie administracji architektoniczno – budowlanej. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2017, poz. 1369 zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl natomiast utrwalonego w tej mierze orzecznictwa wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci zawartych w wyroku wskazań co do dalszego postępowania, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 240/06. Okoliczności te w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Zaakcentowania wymaga, iż ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II FSK 209/07. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, podobnie jak orzekające w sprawie organy, związany jest ocenami i wskazaniami wyrażonymi przez tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 935/16, a tym samym nie może w odmienny sposób ocenić kwestii w wyroku tym przesądzonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w obecnym składzie przyjmuje zatem w ślad za ww. wyrokiem, notabene w obecnym składzie orzekającym w pełni oceny te i wskazania podzielając, iż "instalowanie krat na obiektach budowlanych generalnie nie wymaga uzyskania pozwolenia budowlanego, przy czym jeśli odbywa się to na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiektach wpisanych do rejestru zabytków wymaga zgłoszenia właściwemu organowi (art. 29 ust. 2 pkt 14 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. a) Prawa budowlanego. Do zgłoszenia należy załączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania (art. 30 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 pr. bud.). Nie budzi wątpliwości, że L. C. przed wykonaniem przedmiotowych robót nie dokonała ich zgłoszenia, ani też nie uzyskała wymaganej prawem zgody (oświadczenia) o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane". Przybliżając stan prawny Sąd wyjaśnił też, że "Jak zauważa NSA w wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r., II OSK 2367/13 (baza orzeczeń wymieniona wyżej) nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze uregulowane art. 51 pr. bud., po ustaleniu, że inwestor nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane, skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosownie do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane. Wobec tego, jest dopuszczalne odpowiednie stosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud., polegające na bezpośrednim wydaniu decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego w sytuacji, w której obiekt, wymagający zgłoszenia wraz z oświadczeniem o prawie do dysponowaniu nieruchomością dla celów budowlanych został już wybudowany i jednocześnie jest pewne, iż inwestor takiego prawa nie może uzyskać, a co za tym idzie, nie będzie mógł w postępowaniu naprawczym przedłożyć wymaganego oświadczenia". W wyroku, o którym mowa, tut. Sąd wskazał nadto, odnosząc się do funkcji jaką spełnia ta część budynku, w ramach której miał miejsce montaż krat, że "Nie ulega wątpliwości, iż z natury jej konstrukcji ścian zewnętrznych budynku mieszkalnego wielorodzinnego wynika, że co do zasady nie służą one wyłącznie zaspokajaniu potrzeb poszczególnych właścicieli lokali znajdujących się w tym budynku. Wobec tego należy uznać, że wchodzą w skład nieruchomości wspólnej, pozostającej w zarządzie "A". Jeśli tak, to na montaż krat w ścianach zewnętrznych w loggii, przynależnej do mieszkania nr 36, wymagana była zgoda zarządcy nieruchomości". Sąd przesądził wreszcie w jaki sposób sprawa winna zostać zakończona przez [...]WINB wskazując, iż "Brak takiej zgody nie czyni bezprzedmiotowym postępowania prowadzonego na podstawie art. 50-51 pr. bud., ale stanowi podstawę do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę tej części obiektu, jaką stanowią zainstalowane kraty". W konsekwencji rozpoznając ponownie odwołanie L. C., po ustaleniu, iż nadal nie dysponuje ona prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a stosownie do oświadczeń "A" wymaganej zgody nie uzyska, [...]WINB zaakceptował orzekającą nakaz rozbiórki decyzję pierwszoinstancyjną. Organ postąpił w tym zakresie prawidłowo albowiem wszystkie kwestie uprzednio wątpliwe zostały jednoznacznie przesądzone przez tut. Sąd w przywołanym wyżej wyroku i jak to wskazano powyżej nie mogą podlegać ponownemu rozważaniu, jak również Sąd przesądził o tym w jaki sposób sprawa winna być zakończona (nakazem rozbiórki krat). Tym samym argumenty skargi, do tych właśnie kwestii odnoszące się (zarzut nieuwzględnienia prawa własności i zarzut zaakceptowania przez organ wyroku tut. Sądu i cyt. "polecenia Sądu Administracyjnego", twierdzenie, iż nieprawdą jest, że kraty znajdują się w ścianach budynku), nie mogą w obecnym postępowaniu być brane pod uwagę, w istocie kwestionują one bowiem wiążące organ i Sąd oceny dokonane w prawomocnym wyroku. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.