II SA/Gl 692/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 marca 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/165/2025/2840 w przedmiocie uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. T. C. (dalej: "skarżący"), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wnioskiem z dnia 29 czerwca 2022 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Z. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – J.C. Prezydent Miasta Z. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 2 września 2022r., nr [...], działając na podstawie m.in. art. 17 oraz art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (podany publikator: Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., aktualnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, dalej: "ustawa" lub "u.ś.r."), odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, w okresie od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 30 kwietnia 2025 r. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, które zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium"), decyzją z dnia 28 października 202 r., nr [...], uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, celem uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie stanu zdrowia męża matki – A. C. Organ I instancji, ponownie rozpatrując wniosek skarżącego, decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r., nr [...], odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, w okresie od 1 czerwca 2022 r. do dnia 30 kwietnia 2025 r. W odwołaniu z dnia 2 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego zakwestionował prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia z uwagi na wiek matki (art. 17 ust. 1b u.ś.r.), jak również pozostawanie jej w związku małżeńskim, w którym małżonek nie dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Kolegium decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., nr [...], uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia 28 grudnia 2022 r. i odmówiło skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką za okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do 15 sierpnia 2022 r., oraz orzekło o przyznaniu tego świadczenia za okres: - od 16 do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości 1 093,70 zł.; - od 1 września do 31 grudnia 2022 r. w wysokości 2 119,00 zł. miesięcznie; - od 1 stycznia 2023 r. do 30 kwietnia 2025 r. w wysokości 2 458,00 zł. miesięcznie.  W uzasadnieniu zaznaczyło, że mąż matki od dnia 16 sierpnia 2022 r. został na stałe zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności (por. orzeczenie z dnia [...] r. Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K.), dlatego od tego dnia skarżącemu przysługuje wnioskowane prawo. Z dniem 27 grudnia 2024 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 32 ust. 1b u.ś.r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Decyzją z dnia 27 grudnia 2024 r., nr [...], organ I instancji, na podstawie art. 17 i 32 ust. 1a-d u.ś.r. oraz art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.ś.w."), uchylił skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, w okresie od dnia 1 stycznia do 30 kwietnia 2022 r. w kwocie 2 988,00 zł., oraz przyznał prawo do tego świadczenia w tym samym okresie w kwocie 3 287,00 zł., z powodu dokonanej obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2024 r. (M.P. z 2024 r. poz. 967) zmiany jego wysokości w roku 2025. Pismem z dnia 30 grudnia 2024 r., uzupełnionym pismem z dnia 7 stycznia 2025r., organ I instancji, działając na podstawie art. 20 w związku z art. 25 ust. 3 i art. 29 u.ś.r., zobowiązał skarżącego do przedłożenia dokumentów za lata 2022-2024, związanych z rozliczeniem PIT-36 (k. 101 i 105 akt administracyjnych). Kolegium postanowieniem z dnia 24 lutego 2025 r., nr [...], w oparciu o art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a."), wznowiło postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia 22 lutego 2023 r., następnie zmienioną decyzją organu I instancji z dnia 27 grudnia 2024 r., bowiem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dalej w skrócie: "CEIDG") widnieje informacja, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą od dnia 1 grudnia 1994 r., a jej obecny status jest "aktywny". Decyzją z dnia 27 marca 2025 r., nr SKO.PSŚ/41.5/165/2025/2840, Kolegium, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., po przeprowadzeniu z urzędu postępowania, postanowiło uchylić w całości decyzję ostateczną Kolegium z dnia 22 lutego 2023 r., zmienioną przez organ I instancji opisanymi powyżej decyzjami - z dnia 13 grudnia 2023 r. i z dnia 27 grudnia 2024 r., oraz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 28 grudnia 2022 r., odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreśliło, że uzyskało informację o okolicznościach faktycznych, które nie były wcześniej znane w dacie orzekania a miały one istotny wpływ na prawo skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wpisie do CEIDG. W związku z powyższym, należy tą okoliczność traktować jako wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W tej sytuacji, skarżący począwszy od miesiąca złożenia wniosku nie spełniał przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (rezygnacja z innej pracy zarobkowej) Na powyższą decyzję Kolegium skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę z dnia 22 kwietnia 2025 r. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jego zdaniem, złożenie przez niego w dniu 10 marca 2025 r. wniosku o wykreślenie wpisu w CEIDG, ze wskazaniem daty zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej na dzień 31 maja 1999 r. oraz opublikowanie wykreślenia tego wpisu w dniu 10 marca 2025 r., świadczy o błędnym ustaleniu przez Kolegium stanu faktycznego i prawnego. Okoliczność ta nie została uwzględniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz nie podlegała ocenie przez Kolegium. Dane i informacje publikowane w CEIDG są jawne i każdy ma prawo dostępu do nich. Stąd też Kolegium z urzędu powinno znać wynikające z CEIDG fakty, ewentualnie można je uznać za fakty powszechnie znane, co z kolei implikuje brak konieczności przeprowadzania dowodów na tą okoliczności. Z tego powodu, w sprawie występował "odwrócony" ciężar dowodu, który nie został zweryfikowany przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Kolegium powinno przeprowadzić dodatkowe czynności dowodowe np. wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy do właściwego Urzędu Skarbowego o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, czy po deklarowanej dacie zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej (31 maja 1999r.), podlegał on obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w związku z jej prowadzeniem, czy też odprowadzał z tego tytułu składki lub czy uzyskiwał dochody, czy też nie osiągał żadnych dochodów albo osiągał je z innych tytułów. Czynności takich jednak w niniejszej sprawie zabrakło, co skutkować powinno uznaniem, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, a w konsekwencji wadliwie zastosowano w niej przepisy prawa materialnego. Zdaniem skarżącego, postępowanie powinno zakończyć się jego umorzeniem, z uwagi na fakt, że okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia na dzień wydania zaskarżonej decyzji przestała istnieć. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Zauważyło, że miarodajnym jest, czy na dzień wydania decyzji Kolegium z dnia 22 lutego 2023 r. skarżący posiadał status aktywnej działalności gospodarczej, a tak właśnie było, dlatego też świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało od samego początku złożenia przez niego wniosku. Okoliczność podawana w skardze, że w dniu 10.03.2025 r. zostało dokonane wykreślenie wpisu w CEIDG, ze wskazaniem daty zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej na dzień 31.05.1999 r., nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Kolegium istotną i kluczową jest data wykreślenia wpisu z rejestru CEIDG, tj. 10 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, w skrócie dalej: "p.p.s.a."), albowiem skarżący w treści skargi złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a Kolegium nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z normą zawartą w art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawiera art. 3 ust. 22 u.ś.r., co oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego wymienienie w katalogu form aktywności, w tym również pozarolniczej działalności gospodarczej, musi być traktowane jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa na gruncie przepisów u.ś.r. Zdaniem składu orzekającego, niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to m.in. niepodejmowanie działalności gospodarczej lub zaprzestanie jej wykonywania, a to wiąże się ze skreśleniem wpisu w ewidencji działalności gospodarczej (CEIDG) na wniosek przedsiębiorcy. W kontekście powyższego przypomnieć także należy, że świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy, w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Skarżący podniósł w skardze argument jawności danych publikowanych w CEIDG, bowiem rejestr ten jest jawny i każdy ma do niego dostęp, a dane w nim zawarte objęte są domniemaniem prawdziwości. W tym miejscu należy dostrzec, że ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (tj.: Dz.U. 2022 r. poz. 541 z późn. zm.) nie przewiduje takiego mechanizmu, jak przykładowo art. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj.: Dz. U. z 2025 r. poz. 341), o treści: "Księgi wieczyste są jawne. Nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej ani wniosków, o których uczyniono w niej wzmiankę.". Skoro, zatem w przypadku CEIDG ustawodawca nie przewidział takiej zasady jawności w sensie materialnym, to nie można zakładać, że organ dysponował wiadomościami o treści wpisów do CEIDG bądź ich pozyskanie było jego obowiązkiem. Sam fakt publikacji danych CEIDG nie oznacza, że organ posiadał o nich wiedzę, tym bardziej, że skarżący we wniosku z dnia 29 czerwca 2022 r., wszczynającym postępowanie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie podał tej istotnej okoliczności. Jednocześnie z analizy akt administracyjnych wynika, że z urzędu organ I instancji podjął czynności wyjaśniające. Należy zatem przyjąć, że w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym doszło do błędów w postępowaniu dowodowym, co wynikło z braku wiedzy o istotnych dla sprawy okolicznościach a nie z wadliwego ustalenia tych okoliczności. Powyższe uzasadniało wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Na dzień wydania decyzji Kolegium z dnia 22 lutego 2023 r. skarżący posiadał status aktywnej działalności gospodarczej, dlatego też świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało mu od samego początku złożenia przez niego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od dnia 29 czerwca 2022 r. Okoliczność podawana w skardze, że w dniu 10 marca 2025 r. zostało dokonane wykreślenie wpisu w CEIDG, ze wskazaniem daty zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej na dzień 31 maja 1999 r., nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem istotną i kluczową jest data wykreślenia wpisu z rejestru CEIDG, tj. 10 marca 2025 r. Z tego powodu nie doszło do naruszenia prawa, poprzez przyjęcie, iż dane CEIDG są jawne a ich zmiana z chwilą wykreślenia wpisu spowodowała konieczność umorzenia wszczętego z urzędu postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowoadministracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.