II SA/Gl 704/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Artur Żurawik po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie oddania gruntu pod budowę w kwestii wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Bonifacego Bronkowskiego, sędziego WSA Piotra Brody oraz sędziego WSA Marii Taniewskiej - Banackiej postanawia: oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 7 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie oddania gruntu pod budowę. W nadanym na poczcie w dniu 14 października 2016 r. piśmie procesowym skarżący zawarł m.in. wniosek o wyłączenie sędziów. Treść tego wniosku została przez niego sprecyzowania pismem z dnia 8 listopada 2016 r. poprzez wskazanie, że wnosi o wyłączenie od udziału w sprawie sędziów - Bonifacego Bronkowskiego, Piotra Brody i Marii Taniewskiej - Banackiej - członków składu orzekającego na rozprawie w dniu 7 października 2016 r., a okoliczności uzasadniające ich wyłączenie znane były skarżącemu "po drugiej części rozprawy". Skarżący wyjaśnił następnie, że "im dłużej trwała rozprawa - to tym bardziej oddalała się ona od prawdy. Przybierała wartość fikcyjną". W dniach 23 i 24 listopada 2016 r. sędziowie kolejno: Maria Taniewska - Banacka, Piotr Broda i Bonifacy Bronkowski złożyli wyjaśnienia, o których mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wskazując, że w odniesieniu do nich nie zachodzą żadne wymienione w art. 18 i 19 p.p.s.a. okoliczności dające podstawę do wyłączenia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego uznać należy za niezasadny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 - 22 p.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego ma gwarantować realizację konstytucyjnej zasady do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a. Natomiast, zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 Ppsa, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawą wyłączenia sędziego na gruncie tego przepisu są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do zaistnienia wątpliwości co do bezstronności sędziego. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być jednakże realna, a nie jedynie potencjalna. Nie jest wystarczająca sama subiektywna podejrzliwość strony bądź utrata przez nią zaufania co do obiektywizmu i bezstronności sędziego. Konieczne jest wskazanie i uwiarygodnienie istnienia poważnych powodów, które obiektywnie spowodowały utratę zaufania strony. Oceniając zasadność rozpoznawanego wniosku bez znaczenia pozostawało, że został on złożony po wydaniu w sprawie wyroku. Przepisy art. 18 - 22 p.p.s.a. nie precyzują terminu do złożenia takiego wniosku. Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem, jakie zaprezentowane zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 701/13, że wniosek złożony po wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia kończącego postępowanie może również spowodować wyłączenie sędziego od podejmowania przez niego czynności sądowych do czasu prawomocnego zakończenia sprawy, np. weryfikacji braków formalnych skargi kasacyjnej. Niedopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego ma miejsce dopiero, gdy zostanie on złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Moment złożenia przez skarżącego wniosku o wyłączenie sędziów miał jednakże znaczenie z uwagi na regulację art. 20 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia ( § 1). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana ( § 2). W rozpoznawanej sprawie zapadł już wyrok. W związku z powyższym skarżący winien uprawdopodobnić, zgodnie z art. 20 § 2 p.p.s.a, że przyczyna wyłączenia wskazanych przez niego sędziów dopiero później powstała lub stała się mu znana. Tymczasem z treści złożonego przez skarżącego wniosku, uzupełnionego pismem z dnia 8 listopada 2016 r., wywieść można, że jego zasadność skarżący opiera na swoim niezadowoleniu ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego w sprawie oraz wydanego w niej rozstrzygnięcia. Skarżący wyjaśnił, że z upływem czasu, w ramach którego toczyła się rozprawa sądowa, była ona odmienna od jego oczekiwań. Zdaniem Sądu, okoliczności wskazane przez skarżącego nie uzasadniają wyłączenia sędziów Bonifacego Bronkowskiego, Piotra Brody oraz Marii Taniewskiej - Banackiej od udziału w niniejszej sprawie. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Strona może zatem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych. Skarżący nie podał zaś innych, uzasadnionych powodów usprawiedliwiających wniosek o wyłączenie sędziów. Należy zwrócić uwagę na prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym jeżeli sędzia, którego wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to wniosek taki nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Tymczasem prawdziwość złożonych w sprawie oświadczeń sędziów, których dotyczy wniosek, nie budzi żadnych wątpliwości. Skoro Sąd nie dopatrzył się podstaw do wyłączenia sędziów z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak również z powodu innych okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), wobec tego, działając na podstawie przywołanych przepisów i przy zastosowaniu art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., wniosek skarżącego podlegał oddaleniu.