II SA/Gl 749/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi I. Z. na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zwrotu opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. I. Z. pismem z dnia 15 lipca 2011 r. zwrócił się do Starosty Powiatowego w L. z wnioskiem o zwrot niesłusznie pobranej opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego z powodu braku miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego. Pismem z dnia [...] r. nr [...] Inspektor Wydziału Komunikacji, Drogownictwa i Transportu Starostwa Powiatowego w L., działając z upoważnienia Starosty [...] poinformował, że opłata za wydany dowód rejestracyjny została pobrana zasadnie. Organ administracji powołał się na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego i tablic (tablicy) rejestracyjnych pojazdów (Dz. U. Nr 230, poz. 2302 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jedn. z 2007 r. Dz. U. Nr 137, poz. 968 z późn. zm.). I. Z. w odwołaniu od powyższego pisma podniósł, że traktuje je jako decyzję o odmowie zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydany dowód rejestracyjny w przypadku, o którym mowa w § 9 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach. Opłata za tego typu czynność była przewidziana ww. rozporządzeniem do czasu opublikowania jego tekstu jednolitego. Po tej dacie usunięto z treści § 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia zapis o odpowiednim stosowaniu § 7, co w ocenie strony, pozbawiło organ administracji prawa do pobierania opłaty w sytuacji wydania nowego dowodu rejestracyjnego z powodu braku miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...]stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania przyjmując, że zostało ono wniesione od pisma informacyjnego, a nie od decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 marca 2012 r. sygn. akt II SA/GL 122/12 oddalił skargę I. Z. na wskazane postanowienie. I. Z. pismami z dnia 12 września 2011 r. zwrócił się do Starosty Powiatu [...] z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa pismem tego organu z dnia [...] r. oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego wezwania. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy, gdyż pismo Starosty z dnia [...] r. nie zawierało żadnego pouczenia dotyczącego przysługujących od niego środków zaskarżenia. Stwierdził też, iż dochował terminu do złożenia tego wniosku, który upływał dnia 14 września 2011 r., gdyż omówione wyżej postanowienie SKO, z którego dowiedział się o właściwym środku zaskarżenia, zostało mu doręczone dnia 7 września 2011 r. W odpowiedzi na powyższy wniosek w sporządzonym z upoważnienia Starosty Powiatu w L. piśmie z dnia [...]r. Nr [...]poinformowano I. Z., że ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, dalej powoływana jako K.p.a. nie przewiduje procedury przywracania terminu wskazanego w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej powoływana jako P.p.s.a.), który jako termin prawa materialnego jest terminem nieprzywracalnym. Z tego też powodu zdaniem autora tego pisma brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Przedmiotowe pismo zostało doręczone wnioskodawcy dnia 20 września 2011 r. W piśmie z dnia 25 września 2011 r. I. Z. powołując się na treść art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 146 § 1 P.p.s.a. wezwał Starostę Powiatu [...] do usunięcia naruszeń prawa poprzez stwierdzenie bezskuteczności odmowy przywrócenia terminu procesowego do usunięcia naruszeń prawa. W uzasadnieniu tego wezwania powołując się m. in. na wyrok NSA w sprawie sygn. akt I FPS 5/10 stwierdził, że termin złożenia wezwania do usunięcia naruszeń jest terminem procesowym i podlega przywróceniu. W odpowiedzi na to wezwanie w sporządzonym z upoważnienia Starosty Powiatu [...] piśmie z dnia [...]r. Nr [...] I. Z. został poinformowany, że organ podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 16 września 2011 r., co nie pozbawia strony prawa do żądania zwrotu opłaty za wymianę dowodu rejestracyjnego na drodze postępowania cywilnego. Pismo to zostało doręczone I. Z. w dniu 10 października 2011 r. Postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/GL 126/12 odrzucił skargę I. Z. na postanowienie Starosty Powiatu [...] z dnia 16 września 2011 r. nr [...] oraz zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. Sąd zakwalifikował skierowane do skarżącego z upoważnienia Starosty Powiatu [...] pismo z dnia [...]r. nr [...], jako postanowienie o odmowie przywrócenia terminu w rozumieniu art. 59 §1 K.p.a. Wskazane postanowienie zgodnie z art. 59 § 2 K.p.a. miało przymiot ostateczności, a zatem w świetle art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a przysługiwała na nie skarga do sądu administracyjnego. Sąd odrzucił skargę I. Z., ponieważ została ona wniesiona z uchybieniem 30 dniowego terminu wynikającego z art. 53 § 1 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd zaznaczył w uzasadnieniu, że ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem treści art. 124 § 1 K.p.a., gdyż nie zawierało pouczenia co do możliwości i trybu wniesienia na nie skargi do sądu administracyjnego, to skarżący może rozważyć możliwość złożenia do Sądu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 9 czerwca 2012 r. I. Z. wniósł za pośrednictwem Starosty [...] skargę na postanowienie Starosty Powiatu [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zwrotu opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego. Do skargi został dołączony wniosek z tej samej daty dotyczący przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołując się na uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/GL 126/12, wskazał że zaskarżone postanowienie nie zawierało jakiegokolwiek pouczenia o środkach zaskarżenia, a ponadto zaznaczył, że zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ wskazane powyżej postanowienie Sądu zostało mu doręczone w dniu 4 czerwca 2012 r. W odpowiedzi na skargę z dnia 15 czerwca 2012 r. organ wskazał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zostać odrzucony z uwagi na brak złożenia na nim podpisu skarżącego, a ponadto zauważył, że określone przepisy prawa administracyjnego wskazują, kiedy i w jaki sposób należy stronę poinformować o środkach zaskarżenia. Po uzupełnieniu przez skarżącego braku formalnego skargi przez jej podpisanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/GL 749/12 przywrócił skarżącemu I. Z. termin do wniesienia skargi na postanowienie Starosty Powiaty [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zwrotu opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest postanowienie Starosty Powiatowego w L. z dnia [...]r. nr [...], wydane w sprawie zwrotu opłaty pobranej za wydanie dowodu rejestracyjnego pojazdu z powodu braku miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego. O takim zakwalifikowaniu przedmiotowego pisma przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 października 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/GL 126/12. Pismo to bowiem zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako postanowienia wydanego w sprawie wniosku o przywrócenia zawieszenie postępowania tj. oznaczenie organu administracji państwowej wydającego ten akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ. Pismo to zawiera ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne, a więc kolejne elementy składowe postanowienia, wymienione w art. 124 K.p.a. Brak oznaczenia pisma z dnia 16 września 2011 r. jako postanowienia oraz brak pouczenia czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie nie uniemożliwia zakwalifikowania go jako postanowienia, gdyż pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze postanowienia są postanowieniami, pomimo nie posiadania w pełni formy przewidzianej w art. 124 k.p.a., jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako postanowienie. Brak zamieszczenia stosownego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego był jedną z przesłanek przywrócenia skarżącemu, termin do wniesienia skargi (postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r. II SA/GL 749/12) Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu do wystąpienia z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa dokonanego pismem z dnia [...]r. nr [...] przez działającego z upoważnienia Starosty [...] Inspektora Wydziału Komunikacji, Drogownictwa i Transportu Starostwa Powiatowego w L., w sprawie zwrotu opłaty pobranej za wydanie dowodu rejestracyjnego pojazdu z powodu braku miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego. W ocenie organu brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ jest to termin prawa materialnego, który jest terminem nieprzywracalnym. Sąd nie podziela powyższego stanowiska organu, przychylając się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2011 r. o sygn. akt I FSK 1063/10 (vide: LEX nr 950513), zgodnie z którym, termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., jest terminem prawa procesowego i jako taki podlega przywróceniu. Wprawdzie jest to pogląd wyrażony na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej, ale znajduje on analogiczne zastosowanie w niniejszej sprawie, opartej na regulacjach K.p.a. W uzasadnieniu omawianego wyroku podniesiono, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I FPS 5/10 uznał, że czternastodniowy termin do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w tym przepisie, jest terminem prawa procesowego. Nie ma przesłanek do tego aby wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, stanowiące, jak podnosi się w orzecznictwie (np. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1199/10), surogat środka odwoławczego, którego zastosowanie jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych, traktować odmiennie od tych środków. W związku z tym brak jest podstaw do tego, aby uznawać terminy do wniesienia odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub zażalenia za typowe terminy procesowe, zaś termin do dokonania czynności procesowej, analogicznej z punktu widzenia spełnienia warunków formalnych niezbędnych do skutecznego uruchomienia kontroli sądowej, jaką jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa - jako termin prawa materialnego. W orzecznictwie (także w postanowieniu NSA z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 552/08), gdy analizowano możliwość wielokrotnego korzystania z wezwania do usunięcia naruszenia prawa, podkreślono, że ten środek prawny powinien być tak samo wykorzystywany jak klasyczne środki zaskarżenia, wymienione w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, wykluczył wielokrotne korzystanie z tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, oraz zwrócił uwagę, że strony, którym przysługują tradycyjne środki odwoławcze (odwołania, zażalenia) nie mogą być w gorszej sytuacji prawnej niż podmioty, którym z uwagi na specyfikę postępowania przysługują środki prawne wskazane tylko w P.p.s.a. To rozumowanie należy zastosować także w odniesieniu do skarżących, którzy z uwagi na swoją sytuację procesową muszą skorzystać z art. 52 § 3 P.p.s.a. Niezgodne zarówno z wymienionymi wyżej przepisami ustawy zasadniczej, jak i ograniczające ich prawo do sądu, wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji, byłoby pozbawienie ich możliwości do uruchomienia sądowej kontroli poprzez przyjęcie, że termin wskazany w art. 52 § 3 P.p.s.a. ma charakter terminu prawa materialnego, który nie może zostać przywrócony ( tak również postanowienie WSA z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1551/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni akceptuje zaprezentowaną wykładnię prokonstytucyjną art. 52 § 3 P.p.s.a. i dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu do wezwania o usunięcie naruszenia prawa w oparciu o odpowiednie przepisy K.p.a. Odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji, jak i z art. 78 Konstytucji oraz ograniczałoby ich prawo do sądu, wynikające z art. 45 § 1 Konstytucji, poprzez przyjęcie, że termin wskazany w art. 52 § 3 P.p.s.a. ma charakter terminu prawa materialnego, który nie może zostać przywrócony. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 152 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej przedstawionych rozważań Sądu.