II SA/Gl 767/15

WyrokWSA w Gliwicach2016-02-24

Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Łucja Franiczek, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może prowadzić postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, nawet jeśli ta decyzja została wydana z naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może prowadzić postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu pozbawia organy możliwości prowadzenia postępowania naprawczego, nawet jeśli decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana z naruszeniem prawa, o ile nie została ona skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takiej sytuacji postępowanie naprawcze staje się bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą zamurowanie dwóch otworów drzwiowych w ścianie południowej budynku mieszkalnego i umorzyła postępowanie. Organ odwoławczy uznał, że postępowanie naprawcze jest bezprzedmiotowe, ponieważ w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku, która została wydana przez PINB. Skarżący domagał się zamurowania otworów i ukarania PINB za fałszowanie dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. i M. K. pozwolenia na dobudowę dwóch pomieszczeń gospodarczych do istniejącego budynku mieszkalno - gospodarczego oraz na budowę zbiornika na ścieki na działce nr 1 w M.. Pismem z dnia [...]r. M. M. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (zwanego dalej PINB) o interwencję w związku z wykonaniem w budynku gospodarczym przy ul. [...] [...] w M. dwóch otworów drzwiowych. W związku z ustaleniem, iż inwestor dopuścił się odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego polegającego na: wykonaniu dwóch otworów drzwiowych w ścianie południowej, przebudowie pomieszczenia przeznaczonego na opał na kotłownie i wykonaniu w nim przewodu kominowego do odprowadzania spalin oraz zmianie przeznaczenia pomieszczeń gospodarczych na mieszkalne, decyzją z dnia [...] r. PINB w M. nałożył na A. i M. K. obowiązek doprowadzenia budynku mieszkalno - gospodarczego do stanu zgodnego z warunkami technicznymi, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez wypełnienie otworu okiennego w ścianie wschodniej budynku pustakami szklanymi lub innym materiałem; zamurowanie wykonanych otworów drzwiowych w ścianie południowej, tj. drzwi do kotłowni i poddasza oraz przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej dobudowy dwóch pomieszczeń gospodarczych do istniejącego budynku mieszkalno - gospodarczego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej [...]WINB), decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego z dnia [...]r. W dniu [...] r. organ I instancji stwierdził wykonanie obowiązku polegającego na zamurowaniu dwóch otworów drzwiowych w ścianie południowej i zamurowaniu otworu okiennego w ścianie wschodniej elewacji budynku przy ul. [...][...] w M.. Decyzją z dnia [...]r. PINB w M. zatwierdził przedłożony projekt zamienny budynku mieszkalnego, udzielił pozwolenia na wznowienie robót i zobowiązał inwestora do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...] udzielił A. i M. K. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego o pomieszczenie gospodarcze, wraz z zadaszeniem wejścia do budynku głównego na działce nr 1 w M.. Z kolei decyzją z dnia [...] r. PINB w M. udzielił A. i M. K. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego w M. przy ul. [...] na działce nr 1. Decyzja ta została wydana w następstwie przeprowadzenia w dniu [...]r. kontroli obowiązkowej, podczas której w protokole stwierdzono, że "nie wykonano wejścia do kotłowni z wewnątrz budynku - obecnie wejście do kotłowni jest z zewnątrz budynku wykonane na podst. decyzji Starosty [...] nr [...] z dn. [...] r." (błąd w dacie - winno być: [...]r.). Dnia [...] r. przeprowadzone zostały oględziny, podczas których stwierdzono wykonanie w ścianie południowej dwóch otworów drzwiowych. Następnie decyzją z dnia [...]r. PINB w M. umorzył postępowanie w sprawie dwóch otworów wejściowych usytuowanych w ścianie południowej budynku mieszkalnego na działce nr 1, stwierdzając, że ich istnienie jest przewidziane w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia [...]r. W dniu [...]r. organ nadzoru budowlanego przeprowadził kontrolę działki nr 1 w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie stanu technicznego budynków na niej się znajdujących i stwierdził, że rozbudowa prowadzona na podstawie decyzji z dnia [...] r. została przerwana, ostatni wpis w dzienniku budowy nosi datę [...] r. W związku z powyższym organ nadzoru budowlanego skierował wniosek do Starosty [...] o podjęcie działań w trybie art. 37 ustawy Prawo budowlane. Decyzją z [...] r. Starosta [...] stwierdził wygaśnięcie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. powiatowy organ nadzoru budowlanego nakazał właścicielom, T. i A. K. doprowadzenia istniejącej ściany południowej budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z warunkami technicznymi poprzez zamurowanie dwóch otworów drzwiowych do kotłowni i na poddasze. Decyzją z dnia [...] r. [...]WINB uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] r. PINB w M. nałożył na właścicieli nieruchomości, obejmującej działkę nr 1, położoną przy ul. [...][...]w M., T. i A. K. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu dwóch otworów drzwiowych, zlokalizowanych w ścianie południowej budynku mieszkalnego, stanowiących wejście do kotłowni i poddasza - w terminie 3 miesięcy od dnia ostateczności decyzji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r., uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W dniu [...] r. organ I Instancji przeprowadził oględziny, podczas których ustalono, że w południowo - wschodniej części budynku zlokalizowana jest kotłownia, do której wejście stanowią drzwi zlokalizowane w ścianie południowej na parterze. Wymiary kotłowni: 1,22 x 2,57, wykonano szkic kotłowni z pomiarami pieca i komina. Do ogrzewania służy piec na węgiel o mocy 14 kW typ "Sas". Wymiary poddasza 9,01 x 13,56 (w świetle), wys. do kalenicy 2,60. Drzwi na poddasze 0,80 x 1,69, wymiary komina na poddaszu 0,41 x 0,54, odległość od ściany wschodniej 0,22 cm od ściany południowej 0,91 cm. W stosunku do zatwierdzonej dokumentacji decyzją z dnia [...] r. nie wykonano wejścia do kotłowni od strony pokoju. Na podstawie decyzji nr [...] zatwierdzającej rozbudowę budynku mieszkalnego o pomieszczenie gospodarcze wykonano ławy fundamentowe pod dwie ściany, od ściany wschodniej do zachodniej o wym. 0,40 x 3,0 m oraz jako przedłużenie ściany od ganku w kierunku południowym 0,35 x 3,66 m. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] PINB w M., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nałożył na właścicieli nieruchomości, obejmującej działkę nr 1, położonej przy ul. [...] [...] w M., T. i A. K. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu dwóch otworów drzwiowych, zlokalizowanych w ścianie południowej budynku mieszkalnego, stanowiących wejście do kotłowni i poddasza - w terminie 3 miesięcy od dnia ostateczności decyzji. Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] r., M. M., a pismem z dnia [...] r., T. i A. K. wnieśli odwołanie. W dniu [...]r. [...]WINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w M. z dnia [...]r., znak: [...], udzielającej A. i M. K. (poprzednim właścicielom nieruchomości) pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego zlokalizowanego w M. przy ul. [...] na działce nr 1. W efekcie tego postępowania decyzją z dnia [...] r. wojewódzki organ nadzoru budowlanego stwierdził nieważność decyzji organu powiatowego z dnia [...]r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r., uchylił ww. decyzję [...]WINB i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB w M. z dnia [...] r. Po rozpoznaniu odwołania [...]WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - zwanej dalej kpa), decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o umorzeniu postępowania przed organem I instancji w całości. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że organ powiatowy nakazał zamurowanie dwóch otworów drzwiowych, zlokalizowanych w ścianie południowej budynku mieszkalnego, stanowiących wejście do kotłowni i poddasza. Jednakże, jak wynika z przedłożonej przez organ powiatowy dokumentacji, w obrocie prawnym jest decyzja z dnia [...] r. tego organu udzielająca A. i M. K. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego w M. przy ul. [...] na działce nr 1, w tym kotłowni. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego w przedmiocie owej kotłowni nie może być prowadzone postępowanie naprawcze. Powołując się na orzecznictwo i doktrynę organ odwoławczy wskazał ponadto, że w sytuacji, kiedy prace budowlane zostały zrealizowane w toku prac nad całym budynkiem, a następnie wydano pozwolenie na użytkowanie całego budynku, to nie ma prawnych możliwości prowadzenia postępowania naprawczego o jakim mowa w art. 50-51 p.b., bowiem decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest swoistym potwierdzeniem legalności obiektu budowlanego. Dalej wyjaśnił, że kiedy ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie pozostaje w obrocie prawnym, to korzysta ona z ochrony o jakiej mowa w art. 16 kpa. Możliwość prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego istnieje wyłącznie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Pozostawanie w obrocie prawnym takiej decyzji nie pozwala na prowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 51 tej ustawy. W takiej sytuacji zdaniem organu odwoławczego postępowanie jest bezprzedmiotowe, a organ nie może wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W rozpoznawanej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. stwierdził nieważność decyzji organu powiatowego w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Jednakże Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] r., uchylił ww. decyzję organu wojewódzkiego i tym samym w obrocie prawnym pozostała decyzja o pozwolenie na użytkowanie. W uzasadnieniu powyższej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zważył, że co prawda decyzja o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem prawa, to jednak naruszenie to nie ma charakteru rażącego. Ponadto Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdził, iż "(...) zewnętrzne wejście do kotłowni, nie narusza przepisów § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., zgodnie z którym jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych nie wynikają odrębne wymagania, budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, ponieważ ściana budynku z wejściem do kotłowni, nie jest zwrócona w stronę sąsiedniej działki nr ewid. 2, lecz w głąb działki nr ewid. 1. Mając na względzie, iż w tej samej ścianie znajduje się drugi otwór drzwiowy prowadzący na strych, należy tę sytuację potraktować analogicznie. Tym samym należy uznać, że w odniesieniu do otworów drzwiowych, których zamurowanie przewiduje nakaz zawarty w zaskarżonej decyzji, nie znajduje zastosowania przepis regulujący odległość ściany, w której znajduje się otwór drzwiowy od granicy z działką sąsiednią. Reasumując, przez wzgląd na ww. argumentację, organ odwoławczy uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. Dodatkowo wskazał, że poprzez wydanie niniejszej decyzji organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia zakazu reformationis in peius, bowiem jak zważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1091/12, "decyzja umarzająca postępowanie administracyjne na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa lub też art. 138 § 1 pkt 3 kpa nie może ze swej istoty być dla strony "niekorzystna" w rozumieniu art. 139 kpa. Umorzenie postępowania następuje w sytuacji jego bezprzedmiotowości (art. 105 kpa). Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, wywiera inny skutek, a mianowicie przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny. Ponadto organ II instancji stwierdził, że zakaz reformationis in peius nie ma zastosowania w sytuacji, gdy odwołania wnoszą strony o przeciwstawnych interesach. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję organu odwoławczego wniósł M. M., domagając się zamurowania otworów oraz ukarania PINB w M. za fałszowanie dokumentów. Dodatkowo wskazał, że nielegalna kotłownia funkcjonuje od [...]r., a otwory znajdują się do tej pory. Nadto wskazał, że złożył skargę do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w K. na inż. Z. C. za fałszowanie wpisów do dziennika budowy i naniesienia na mapy wysokościowe w [...]r. samowoli budowlanej, przesyłając kserokopie map z [...]r. i [...]r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Przedmiotem kontroli legalności dokonanej przez Sąd w niniejszej sprawie była decyzja organu odwoławczego o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Zatem dopuszczalną formą rozstrzygnięcia, zgodnie z omawianym przepisem, jest uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości albo w części i w tym zakresie albo orzeczenie co do istoty sprawy (decyzja reformacyjna) bądź też umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości albo w części. Prawidłowość takiej wykładni znajduje swój wyraz w piśmiennictwie (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel. Komentarz Kodeks postępowania administracyjnego, LEX, 2013). Z kolei art. 105 § 1 kpa stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne ( por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006r., sygn. akt I OSK 967/05 dostępny na: www.orzeczeniansa.gov.pl). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości spełniona jest w szczególności wówczas, gdy w sprawie nie jest dopuszczalne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Skutki umorzenia postępowania polegają na tym, że toczącego się prawidłowo postępowania od czasu zaistnienia przyczyn określonych w ustawie procesowej, nie prowadzi się dalej i kończy się bez osiągnięcia celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny ( por. wyrok NSA z dnia 12 września 2012r., sygn. akt II GSK1096/12, LEX nr 1218383). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie uchybił regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu organ przeprowadził w sposób dokładny i wyczerpujący postępowanie, zgromadził obszerny materiał dowodowy w świetle, którego ustalono stan faktyczny. Tym samym należycie wywiązał się z obowiązków nałożonych przepisami rządzącymi gromadzeniem i oceną materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jak wynika z akt sprawy organ I instancji nakazał wykonanie określonych robót na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane, tj. w ramach postępowania naprawczego. Ideą postępowania naprawczego co jest podkreślane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W toku postępowania w tym przedmiocie organ nadzoru budowlanego winien ustalić, czy przeprowadzone roboty są zgodne z przepisami prawa oraz ewentualnie jakie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem. W wypadku ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem lub też strona nie przejawia koniecznej w tym kierunku inicjatywy, organ ma obowiązek nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Celem wszystkich powyższych czynności jest zagwarantowanie bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom danego obiektu oraz ochrona osób trzecich. Zgodnie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, tj. w sytuacji prowadzenia robót budowlanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1), właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego odnosi się do sytuacji, w której brak jest możliwości usunięcia występującej niezgodności z przepisami. Z kolei punkt 2 dotyczy przypadków, w których poprzez nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót nastąpi doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami. Natomiast punkt 3 odnosi się do sytuacji, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę i wówczas organ nakłada na inwestora obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (ust. 3 art. 51 Prawa budowlanego). Stosownie do ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust, 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji nakazał inwestorom zamurowanie dwóch otworów drzwiowych zlokalizowanych w ścianie południowej budynku mieszkalnego, stanowiących wejście do kotłowni i poddasza. Jak słusznie zauważył natomiast organ II instancji w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja PINB w M. z dnia [...] r. udzielająca A. i M. K. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego w M. przy ul. [...] na działce nr 1. W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie może być prowadzone postępowanie naprawcze. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych, uzyskanie przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu, pozbawia organy możliwości prowadzenia postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego nawet wówczas, gdy w ich ocenie obiekt jest w złym stanie technicznym. Nie jest bowiem dopuszczalne prowadzenie postępowania w tym trybie, w sytuacji, gdy takie postępowanie naprawcze było już prowadzone i zakończono je ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie (vide: wyroku NSA z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 887/10 dostępny na: www.orzeczeniansa.gov.pl). Ponadto jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1009/11, które to stanowisko podziela w pełni skład orzekający w niniejszej sprawie, możliwość prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 - 51 ustawy Prawo budowlane, istnieje wyłącznie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Pozostawanie w obrocie prawnym takiej decyzji, co ma przecież miejsce w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie pozwala na prowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane. W takiej sytuacji postępowanie jest bezprzedmiotowe, a organ nie może wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, [...]WINB w K. decyzją z dnia [...] r. stwierdził nieważność decyzji organu I instancji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, jednakże Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. uchylił powyższą decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a tym samym w obrocie prawnym pozostała decyzja o pozwoleniu na użytkowanie i korzysta ona z domniemania mocy obowiązującej decyzji. W konsekwencji zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem. W tym miejscu Sąd w pełni podziela pogląd organu odwoławczego, że wydanie zaskarżonej decyzji nie narusza zakazu reformationis in peius, bowiem jak słusznie wyjaśniono, że decyzja taka nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, a jedynie przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło