II SA/Gl 793/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" Spółka Akcyjna w upadłości likwidacyjnej w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w kwestii wniosku pełnomocnika strony skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi oraz o zawieszenie postępowania postanawia: 1. przywrócić stronie skarżącej termin do uzupełnienia wpisu od skargi; 2. oddalić wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Pismem z dnia 18 maja 2012 r. pełnomocnik "A" Spółka Akcyjna w T. wniósł do Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 czerwca 2012 r. strona została wezwana do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 (sto) złotych – zgodnie z treścią § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Termin ten upłynął z dniem 18 lipca 2012 r. W dniu 3 sierpnia 2012 r. na rachunku bankowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odnotowano wpływ kwoty 100 (sto) złotych tytułem uzupełnienia wpisu w niniejszej sprawie, natomiast pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r., nadanym w polskiej placówce pocztowej w tym samym dniu, strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu. W piśmie tym reprezentujący stronę pełnomocnik podał, że w dniu [...] r. Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, a następnie Sąd Rejonowy w T. wydał postanowienie z dnia [...] r. o ogłoszeniu upadłości "A" S.A. zgodnie z wnioskiem. Dalej wskazano, że po skierowaniu do właściwego sądu wniosku o ogłoszenie upadłości banki współpracujące ze stroną skarżącą wypowiedziały umowy kredytowe, co z kolei doprowadziło do blokady rachunków bankowych Spółki prowadzonych przez te banki. Na pozostałych rachunkach bankowych natomiast nie zgromadzono środków pieniężnych niepodlegających zajęciu w drodze egzekucji. W związku z powyższym pełnomocnik podniósł, że w terminie wyznaczonym do uzupełnienia wpisu strona nie miała możliwości uregulowania należnej opłaty. Sytuacja ta - zdaniem wnioskodawcy - zmieniła się dopiero z dniem [...] r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 sierpnia 2012 r. wezwano pełnomocnika do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu poprzez nadesłanie jednego jego odpisu celem doręczenia organowi, a nadto do uprawdopodobnienia okoliczności podanych we wniosku wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz do uprawdopodobnienia okoliczności dotyczących daty ustania przyczyny uchybienia terminu – w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Pismem z dnia 10 września 2012 r. strona poinformowała Sąd, że postanowieniem z dnia [...] r. zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowania obejmujące likwidację majątku upadłego i powołano syndyka masy upadłości. Jednocześnie wyznaczony przez Syndyka pełnomocnik złożył wniosek o zwieszenie postępowania powołując jako podstawę prawną art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). W związku z wyżej wskazanymi zmianami, zarówno po stronie skarżącej Spółki, jak i występującego w jej imieniu pełnomocnika ponownie wezwano do wykonania w terminie siedmiu dni czynności zgodnie z wezwaniem z dnia 24 sierpnia 2012 r. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone w dniu 16 października 2012 r. W odpowiedzi złożonej w wyznaczonym terminie pełnomocnik strony skarżącej potwierdziła, że zmieniono sposób prowadzenia upadłości na postępowanie obejmujące likwidację majątku dłużnika. Ponadto motywując wniosek pełnomocnik wskazała, że bezpośrednią przyczyną niedochowania terminu do uzupełnienia opłaty sądowej była blokada rachunków bankowych Spółki spowodowana wypowiedzeniem przez banki dotychczasowych umów kredytowych, na dowód czego załączyła ona pisma złożone przez [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] S.A. Podniesiono dalej, że zdarzenia te spowodowały brak możliwości po stronie Spółki regulowania jakichkolwiek jej zobowiązań, bowiem wpływające na rachunki Spółki środki były automatycznie przeznaczane na spłatę zobowiązań z tytułu kredytów, na co strona nie miała wpływu. Stan taki trwał do dnia [...] r., przy czym podkreślono, że z uwagi na obszerną dokumentację Syndyk nie ma możliwości przedłożenia dokumentów potwierdzających tą datę. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 października 2012 r. organowi doręczno odpis wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu, jednocześnie informując o możliwości ustosunkowania się do niego w terminie pięciu dni. Na powyższe organ nie udzielił odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Konsekwencją niedochowania terminu w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętej po jego upływie (art. 85 p.p.s.a.). Jednakże - zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu i z uprawdopodobnieniem okoliczności wskazujących na brak winy w jego uchybieniu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.) w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Na wstępie należy zauważyć, że nieuprawdopodobnienie powoływanej przez pełnomocnika strony skarżącej daty ustania przyczyny uchybienia terminu, a zatem sytuacja, kiedy daty tej nie można jednoznacznie ustalić, nie uprawnia Sądu do odrzucenia wniosku, a do jego rozpatrzenia merytorycznego. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 571/08 na podstawie art. 88 p.p.s.a. sąd może odrzucić jedynie spóźniony wniosek o przywrócenie terminu (lub z mocy ustawy niedopuszczalny), a nie wniosek, co do którego istnieją wątpliwości odnośnie zachowania siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Dalej wskazać można, że spełniony został również wymóg formalny określony w art. 87 § 4 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca w dniu 2 sierpnia 2012 r. uzupełniła należny wpis sądowy. Analizując natomiast argumenty podane we wniosku, wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu Sąd doszedł do przekonania, że pełnomocnik strony uprawdopodobniła, że niemożność uiszczenia wpisu zaistniała na skutek okoliczności niezawinionych przez skarżącą Spółkę. Po wniesieniu bowiem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, co skutkowało – jak wynika z przedstawionych pism – natychmiastowym wypowiedzeniem umów kredytowych na łączną kwotę kilkudziesięciu milionów złotych, przy czym zobowiązania wynikające z tych umów stawały się wymagalne od następnego dnia po upływie okresu wypowiedzenia. Z pism [...] S.A. wynika również, że bank ten odmawia począwszy od [...] r. uruchomienia poszczególnych produktów w ramach limitu kredytowego, a nadto zawiadamia o zarachowaniu z dniem odpowiednio [...] r., [...] r. oraz [...] r. środków zgromadzonych na rachunkach prowadzonych przez ten bank na spłatę przeterminowanych należności z tytułu kredytu obrotowego i kredytu odnawialnego. Zdaniem Sądu strona skarżąca uprawdopodobniła, że w okresie, w którym przypadał termin do uzupełnienia wpisu od skargi, nie dysponowała ona środkami na uregulowanie należnej opłaty sądowej, a stan ten był przejściowy. Co prawda istnienie pogląd, że niemożność uiszczenia opłaty w terminie wyznaczonym przez sąd winna skutkować złożeniem przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 886/10), jednak w opinii Sądu podejście to jest zbyt rygorystyczne, bowiem uniemożliwia się stronie uwolnienie się od negatywnych skutków uchybienia terminu, co w konsekwencji mogłoby spowodować ograniczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ponadto w niniejszej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia były również kwestie zmian organizacyjnych po stronie skarżącej Spółki. Wnoszącym skargę był bowiem pełnomocnik ustanowiony przez zarząd "A" S.A. w T., do którego skierowano wezwanie do uzupełnienia wpisu. W tym czasie Spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu, co potwierdził Sąd Rejonowy w T. (postanowienie z dnia [...] r.), a następnie zmieniony został sposób prowadzenia upadłości na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego (postanowienie z dnia [...] r.). Zdarzenia te spowodowały zmiany w reprezentacji Spółki (w miejsce zarządu wyznaczony został syndyk masy upadłości). Biorąc zatem pod uwagę całokształt okoliczności Sąd uznał, że nie można przypisać skarżącej Spółce winy w niedochowaniu terminu. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a, Sąd przywrócił stronie skarżącej termin do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie w odniesieniu do wniosku o zawieszenie postępowania sądowego wskazać wymaga, że w sprawie nie zachodzi przesłanka zawarta w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. obligująca Sąd do zawieszenia tego postępowania z urzędu. Z uwagi na fakt, że od rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 sentencji nie przysługuje zażalenie, nie podlegało ono uzasadnieniu.