II SA/Gl 799/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2016 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności opłaty za odprowadzanie ścieków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] w K. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz Skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 317 ust. 4 i art. 318 ust. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 672 z późn. zm. – dalej p.o.ś.) po rozpatrzeniu wniosku spółki "A" S.A. z siedzibą w K., odmówił odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej tytułem korzystania ze środowiska za odprowadzanie ścieków wylotami [...] do rzeki [...] w K. bez wymaganego pozwolenia za okres od [...] r. W uzasadnieniu podano m. in., że pismem z dnia [...] r. "A" S.A. z siedzibą w K., powołując się na art. 317 ust. 1a p.o.ś. zwróciły się z wnioskiem o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, wynikającej z odprowadzania ścieków wylotami [...] do rzeki [...] w K. za okres od [...] r. Strona we wniosku wskazała, że kwota opłaty przewidzianej do odroczenia wynosi [...] zł. Niewątpliwym jest, że spółka "A" S.A. jest zobowiązana do uiszczenia podwyższonej opłaty za odprowadzanie ścieków, gdyż we wspomnianym okresie prowadzona była inwestycja pod nazwą "Przerzut ścieków z dzielnicy [...] do oczyszczalni ścieków [...] ", polegająca na przekierowaniu ścieków z dzielnicy [...], odprowadzanych wylotami [...] bezpośrednio do rzeki [...], na oczyszczalnię ścieków [...]. Kwota wskazana w toku postępowania jest zgodna z kwotą zweryfikowaną w Urzędzie Marszałkowskim Województwa [...], Wydział Ochrony Środowiska i stanowi ona opłatę, jaka została określona w art. 317 ust. 3 p.o.ś. Materiał dowodowy dołączony do wniosku z dnia [...] r. wskazuje, iż przedsięwzięcie zostało już zakończone. Wnioskodawca jako datę zakończenia prac wskazał termin [...] r. Cały zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowe przedsięwzięcie już zakończyło się ([...] r. podmiot uzyskał ostatnie pozwolenie wodnoprawne). Jest to data wcześniejsza, niż data złożenia wniosku. W zaistniałej sytuacji uczynienie zadość żądaniu wnioskodawcy spowodowałoby kolizję z wymienionym przepisem art. 317 ust. 4 p.o.ś., który zakreśla okres, w którym możliwe jest odraczanie terminu płatności przedmiotowych opłat. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik "A" S.A. zaskarżając ją w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO) decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że postępowanie organu I instancji w przedmiotowej sprawie było prawidłowe. Również zaskarżona decyzja tego organu nie zawiera wad, które miałyby wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie. Wnioskodawca nie wskazał daty odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej, natomiast z przedstawionych przez stronę dokumentów i wyjaśnień wynika, ze przedmiotowe przedsięwzięcie zostało zakończone. Podmiot, który ukończył już przedsięwzięcie, nie jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłat. Za takim stanowiskiem przemawia m. in. art. 317 ust. 4 p.o.ś, który pozwala na odroczenie płatności wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia. Skargę na powyższą decyzję SKO złożył pełnomocnik "A" S.A. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 317 ust. 1a p.o.ś. w związku z art. 316, art. 318 p.o.ś. na skutek niezastosowania i nieuzasadnionej odmowy odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej objętej wnioskiem skarżącej pomimo, iż wniosek został złożony do właściwego organu i w ustawowym terminie, a także spełnia wszystkie ustawą przypisane wymogi formalne, a przedsięwzięcie objęte wnioskiem zostało ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków i zostało zrealizowane w terminie, doprowadzając do zrealizowania celu, jakim było usunięcie przyczyn ponoszenia opłat podwyższonych; 2) art. 319 ust. 5 i art. 319 ust. 7 p.o.ś. na skutek niezastosowania skutkującego nieuzasadnioną odmową odroczenia terminu opłaty podwyższonej, podczas gdy przedsięwzięcie objęte wnioskiem zostało ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków i zostało zrealizowane w terminie, tj. do [...] r., a przede wszystkim doprowadziło do usunięcia przyczyn ponoszenia opłat podwyższonych, przez co organ administracji winien orzec o zmniejszeniu opłaty podwyższonej; 3) art. 317 ust. 4 p.o.ś. przez błędną jego wykładnię i nieuzasadnioną przyjęcie, że odroczeniu podlegają opłaty podwyższone do czasu realizacji przedsięwzięcia, podczas gdy wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, iż odroczenie obejmuje opłaty, których obowiązek poniesienia powstał w czasie realizacji przedsięwzięcia, co uzasadniało wydanie decyzji odraczającej; 4) art. 32 Konstytucji RP przez nieuzasadnioną odmowę odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej na podstawie art. 317 ust. 1a p.o.ś. w związku z przyjętą podstawą art. 317 ust. 4 p.o.ś., przez co naruszono zasadę równości wobec prawa, czyniąc mniej uprzywilejowanym tego przedsiębiorcę, który pomimo terminowej realizacji przedsięwzięcia ujętego w krajowym programie oczyszczania ścieków i usunięcia przyczyn ponoszenia opłat podwyższonych nie może skorzystać z uprawnienia z art. 317 ust. 1a p.o.ś., a dodatkowo będzie zobowiązanym do ponoszenia opłat podwyższonych. 5) art. 8 k.p.a. na skutek niezastosowania i naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów władzy państwa; 6) art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wydanie i doręczenie skarżącej decyzji zawierającej istotne braki w zakresie uzasadnienia prawnego wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności przez niewyjaśnienie podstawy prawnej ze wskazaniem na własne ustalenia w sprawie i sprowadzenie uzasadnienia decyzji do przywołania obszernego przepisów prawa oraz rozstrzygnięć w innej sprawie, z pominięciem własnego stanowiska do zarzutów i zakresu odwołania skarżącej. Mając na względzie powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania sadowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisach, w tym opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej. W uzasadnieniu podano m. in., że SKO w rozstrzygnięciu utrzymało w mocy akt administracyjny nieistniejący. Zgodnie z treścią rozstrzygnięcia utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. o nr [...], podczas, gdy odwołanie skarżąca wniosła od decyzji z dnia [...] r. nr [...]. W treści art. 317 ust. 4 p.o.ś. ustawodawca posłużył się zwrotami "na okres" a nie "do czasu". Innymi słowy odroczeniu podlegają opłaty, których obowiązek poniesienia powstał w czasie realizacji przedsięwzięcia, a nie do czasu jego realizacji. Z mocy art. 285 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku. Spostrzeżenie to jest istotne, albowiem dopiero w owym następnym roku znana jest wysokość opłaty. Nie ulega wątpliwości, że w danym roku powstaje jedynie obowiązek zapłaty opłat podwyższonych, który przekształca się w zobowiązanie dopiero 1 stycznia roku następnego. Przed tą datą jednostka nie zna wysokości tego zobowiązania, a to z tej przyczyny, że nie posiada jeszcze wszystkich danych pozwalających na jego obliczenie. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 roku w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 196, poz. 1217 ze zm. – obecnie archiwalne) jednostkowa stawka opłaty wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi obliczana jest za jeden kg substancji. Dopiero po zakończeniu roku wiadomo, ile kilogramów substancji wprowadzono do wód. Prezentowana przez organy obydwu instancji wykładnia art. 317 ust. 4 p.o.ś. prowadzi do absurdu i wniosku, że podmiot, który wcześniej zrealizował przedsięwzięcie nie będzie mógł skorzystać z dobrodziejstwa odroczenia opłaty podwyższonej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sp[...] nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sp[...], co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 317 ust. 1 p.o.ś. termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Z kolei wg ust. 1a termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się także na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar, jest ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne, i zostanie zrealizowane w terminie do dnia [...] r. (obecnie do [...] r.). Wg art. 317 ust. 4 termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1 lub 1a. Jednocześnie wg art. 319 ust. 3a p.o.ś. jeżeli odroczeniu podlegały opłaty w związku z wprowadzaniem ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, w razie terminowego wykonania przedsięwzięcia służącego do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych, właściwy organ stwierdza, w drodze decyzji, umorzenie odroczonych opłat. Zatem umorzenie opłat na podstawie art. 319 ust. 3a p.o.ś, o które zwracała się skarżąca Spółka, możliwe jest jedynie po odroczeniu terminu ich płatności, o czym świadczy użycie zwrotu "umorzenie odroczonych opłat". Ponieważ wynik niniejszego postępowania warunkuje kwestię umorzenia opłat, stąd postępowanie w tym zakresie zostało zawieszone. W wyroku WSA w Warszawie z 4 grudnia 2012 r., sygn. VIII SA/Wa 662/12, zwraca się jednak słusznie uwagę, że przepisy dotyczące podwyższania opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych mają w zasadzie charakter represyjny. Jednak przepisy dopuszczające odraczanie, zmniejszanie, a nawet umarzanie opłat oraz kar pieniężnych wskazują na funkcję stymulującą podmioty do podejmowania działań oraz realizacji przedsięwzięć mających usunąć przyczyny naruszenia i przekroczenia wymagań ochrony środowiska. Z kolei K. Gruszecki w Komentarzu do art. 317 p.o.ś. (LEX-el.) zwraca uwagę, że w ustawie przewidziano wiele instrumentów prawnych, których celem w pierwszej kolejności jest zmobilizowanie podmiotu korzystającego ze środowiska do usunięcia przyczyny powodującej przekroczenie dopuszczalnych warunków. Jednym z nich jest wynikająca z art. 317 p.o.ś. możliwość ubiegania się o odroczenie terminu płatności opłat za korzystanie ze środowiska lub administracyjnych kar pieniężnych. Również i K. Gruszecki – podobnie jak cytowany wyżej WSA w Warszawie – wskazuje, że przepisy dotyczące podwyższania opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych mają w zasadzie charakter represyjny. Jednak przepisy dopuszczające odraczanie, zmniejszanie, a nawet umarzanie opłat oraz kar pieniężnych pełnią jeszcze funkcję stymulującą podmioty do podejmowania działań oraz realizacji przedsięwzięć mających usunąć przyczyny naruszenia i przekroczenia wymagań ochrony środowiska. Podstawowym bowiem celem ustawy - Prawo ochrony środowiska jest ochrona środowiska. Wobec tego, jeżeli podmiot realizuje odpowiednie przedsięwzięcia, nie może być traktowany gorzej od podmiotu, który powstrzymywał się od realizacji odpowiednich przedsięwzięć. Dlatego odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej lub administracyjnej kary pieniężnej może mieć miejsce zarówno w przypadku przedsięwzięcia, które jeszcze nie zostało zrealizowane, jak i tego już wykonanego, jeśli nastąpiło to w okresie, za który są należne opłaty lub kary pieniężne (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 18 marca 2005 r., SA/Rz 1194/03). Faktem jest, że literalnie stosowana wykładnia powołanych przepisów prawa prowadziłaby do wniosku, że z owej uprzywilejowanej sytuacji korzystać mogą jedynie podmioty pozostające w trakcie realizacji przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat. Celem wykładni jest jednak ustalenie sensu normy prawnej nie tylko w oparciu o jej treść wynikającą z reguł językowych, lecz także systemowych i funkcjonalnych, w tym celowościowych. Wykładnia językowa nie zawsze prowadzi do zrekonstruowania właściwego celu ustawodawcy. Zatem przepis musi być interpretowany tak, aby był najbardziej zdatnym środkiem do osiągnięcia celu danego aktu prawnego (wykładnia celowościowa). Podobne wnioski wynikają z paremii "benignius leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur" ("ustawy winny być interpretowane tak, by zachować ich ducha, zamiar"). Wykładnia językowa stanowi niewątpliwie punkt wyjścia w procesie wykładni, jednak przy stosowaniu prawa nie można abstrahować od celu danego uregulowania (ratio legis). Zgodzić się należy ze stwierdzeniem, iż art. 317 i nast. ustawy – Prawo ochrony środowiska pomyślane zostały jako normy oddziaływujące motywacyjnie na podmioty korzystające ze środowiska, zobowiązane do uiszczania podwyższonych opłat i zmierzają one w kierunku likwidacji przyczyn implikujących zagrożenie dla środowiska, a w ślad za tym do ukształtowania ich na normalnym poziomie. Celem wskazanej regulacji była więc eliminacja negatywnych dla środowiska zjawisk, a powołane przepisy stanowią rodzaj swoistej premii dla podmiotów, które nakładem własnych sił i środków osiągnęły ten rezultat. Nie do pogodzenia zatem z taką intencją ustawodawcy byłoby stosowanie bardziej dolegliwych środków w stosunku do podmiotu, który już zrealizował inwestycję eliminującą zagrożenia dla środowiska, niż ma to miejsce w odniesieniu do podmiotów, które są dopiero w trakcie realizowania inwestycji. Tego rodzaju wykładnia – przychylna dla podmiotów – prezentowana jest już od wielu lat, choć w międzyczasie zmieniały się poszczególne regulacje. Sąd Najwyższy w motywach wyroku z dnia 7 października 1997 r., sygn. akt III RN 51/97 (OSNAP 1998/11/320), podkreślał (choć chodziło tu o kary), że zakład który z należytą sprawnością zrealizował odpowiednie inwestycje nie może tylko z tego powodu być gorzej traktowany od zakładu, który powstrzymywał się od realizacji odpowiednich inwestycji. Zatem argumentacja zaprezentowana powyżej co do zasady nie straciła na aktualności pomimo zmiany stanu prawnego, bowiem przepis zawarty w art. 130c ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230, z późn. zm.) został w zasadzie przeniesiony do ustawy – Prawo ochrony środowiska i o jego istnieniu w aktualnej formie stanowią te same racje, które implikowały jego zamieszczenie w przepisach Prawa wodnego z 1974 r. Za przyjęciem powyższej wykładni przemawiają również przepisy art. 276 §1 p.o.ś., art. 284 §1 p.o.ś. oraz 285 §2 p.o.ś. Według tych przepisów podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku. Taki podmiot zatem powinien znać opłatę, by móc zwrócić się od odroczenie jej płatności, ta z kolei obliczana jest wg określonych w tych przepisach zasad, również dotyczących terminów. Nie można dokonywać wykładni w ten sposób, by podmiot wcześniej kończący inwestycję nie mógł skorzystać z możliwości odroczenia opłaty i w konsekwencji jej umorzenia, za ostatni okres swej działalności. Powyższe wnioski można wyciągnąć stosując ww. uregulowania p.o.ś., bez konieczności uciekania się do odpowiednio stosowanych przepisów Ordynacji podatkowej, bądź innych przepisów, o których mowa jest w skardze. Wskazać należy, że SKO powołuje się i podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13 listopada 2009 r., II SA/Gl 517/09. Wyrok ten jednak został uchylony wyrokiem NSA z 11 lutego 2011 r., sygn. II OSK 290/10. W tym stanie rzeczy, skoro dokonana przez organ II instancji wykładnia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego nie zasługuje na aprobatę i miała ona wpływ na wynik, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Wobec powyższego rozstrzygnięcia merytorycznego względy formalne dotyczące omyłek pisarskich, o których mowa w skardze, tracą na znaczeniu, decyzje obu instancji podlegały bowiem uchyleniu. Faktem jest, iż zaskarżona decyzja zawierała szereg omyłek, te jednak sprostowano postanowieniem z dnia [...] r., czyli już po wniesieniu skargi. Kwestia zasadności i prawidłowości tego postanowienia nie jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Również omyłka polegająca na stwierdzeniu, że należało "uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia" nie miała tu znaczenia, skoro z innych fragmentów decyzji SKO wynikało, że utrzymało ono w mocy kontrolowaną decyzję. Także w skardze wskazuje się, że dotyczy ona decyzji SKO "utrzymującej w mocy" decyzję organu I instancji, zatem pełnomocnik nie miał wątpliwości, jaka jest faktyczna treść podważanej decyzji. Podnoszone uchybienia proceduralne nie miały więc decydującego znaczenia, skoro na podstawie bezspornych dowodów można było sprawę ocenić z punktu widzenia zastosowania prawa materialnego. Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu (art. 317 ust. 1a i 4 p.o.ś. w zw. z art. 318 ust. 6 p.o.ś.). Wszystkie te uchybienia stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sp[...] organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia dotyczące wykładni przepisów, weryfikując wniosek pod kątem spełnienia wszelkich niezbędnych wymagań (z powyższymi zastrzeżeniami), bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.