II SA/Gl 80/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Na wniosek W. N. z dnia 17 lipca 2017 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. N. (jego brata) z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy [...] w C.. M. N., jak wyjaśnia, nie przebywa we wspomnianym lokalu, nie ma tam również jego rzeczy osobistych. Ponadto w mieszkaniu nikt nie mieszka i nie ma w nim żadnych mebli ani sprzętów niezbędnych do zamieszkania. Prezydent Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657) orzekł o wymeldowaniu M. N. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy [...] w C.. W toku czynności wyjaśniających organ I instancji ustalił, iż nie mieszka on w rzeczonym lokalu, zależy mu jedynie na podziale środków pieniężnych uzyskanych z ewentualnej sprzedaży mieszkania. Podjął on także działania zmierzające do poszukiwaniu mieszkania do wynajęcia, co potwierdził w piśmie kierowanym do organu. Poza tym, w wykazie przedstawionych przez M. N. okresów zatrudnienia za granicą są przerwy, w trakcie których musiał on zamieszkiwać pod innym adresem, gdyż w spornym mieszkaniu mieszkały studentki. Podczas oględzin przedmiotowego mieszkania stwierdzono, że lokal jest niezamieszkały, pozbawiony sprzętów, prądu i gazu. Zdaniem organu zostały spełnione przesłanki wymeldowania z urzędu, określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, bowiem strona opuściła lokal bez dokonania wymeldowania. Od powyższej decyzji odwołanie złożył, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, M. N. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Wyjazdy za granicę w celach zarobkowych, zdaniem pełnomocnika, należy uznać za okoliczność o charakterze zewnętrznym. M. N. jedynie czasowo opuścił miejsce stałego pobytu, ale nadal łączy go zamiar stałego w nim przebywania. W/wymieniony powracał do miejsca zamieszkania i pozostawił tam osobiste rzeczy. Fakt pobytu poza granicami kraju nie może być uznany za równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W lokalu nr [...] przy [...] w C. jest zameldowany od dnia [...] r. i od tej chwili do [...] r. był zatrudniony na podstawie umów o pracę na czas określony za granicą. M. N. w dniu [...] r. opuścił lokal nr [...] przy [...] w C., co jednak wiązało się z jego zatrudnieniem w K. w Niemczech. W/wymieniony powracał do kraju średnio raz w miesiącu na dwa, trzy dni i zamieszkiwał pod spornym adresem, więc zachował związek z miejscem zamieszkania. Dodano, że aktualnie M. N. nie posiada kluczy do mieszkania, ponieważ po wyprowadzeniu się osób, które wynajmowały lokal, na początku wakacji w [...] roku zostały wymienione zamki w drzwiach. Obecnie lokal nie nadaje się do zamieszkania, co potwierdziły przeprowadzone w dniu [...] r. oględziny. Pełnomocnik stwierdził, że odwołujący wyjeżdżając do pracy za granicę zabrał ze sobą tylko niezbędne przedmioty, a w mieszkaniu pozostawił meble, ubrania, pościel oraz ręczniki, które został usunięte bez jego wiedzy i woli. Dodał, że jego zatrudnienie miało charakter okresowy i miał zamiar powrotu do Polski. Do mieszkania wchodził jedynie w obecności sąsiadki W. S.. Aktualnie zamieszkuje on u córki A., a posiłki spożywa na stołówkach lub w miejscu pracy w [...] P., gdzie obecnie pracuje. Podniesiono, że M. N. z kraju wyjechał w celach zarobkowych i nie miał zamiaru pozostania za granicą. W czasie kiedy przebywał w Niemczech i Austrii nie dysponował jednym, stałym lokum. Poza krajem pracował już od [...] roku i był zatrudniony na podstawie kilku umów na czas określony. Wojewoda Śląski decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji. Wyjaśniając motywy tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dla stwierdzenia, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu nie miało charakteru dobrowolnego nie wystarczy oświadczenie strony w tym zakresie lecz musi ona wykazać, że podjęła kroki zmierzające do uzyskania rozstrzygnięcia przywracającego uprawnienie do posiadania lokalu lub budynku. W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżący nie zamieszkuje we wspomnianym lokalu ani też nie ma w nim swojego centrum życiowego. Dlatego też uznano, że spełnione zostały przesłanki warunkujące wymeldowanie. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje fakt, iż M. N. od [...] roku nie mieszka w lokalu nr [...] przy [...] w C. z zamiarem stałego w nim przebywania. W [...] roku wyjechał za granicę do pracy i był zatrudniony na czas określony w różnych okresach, ale jak twierdzi przyjeżdżał do kraju raz w miesiącu na dwa, trzy dni i wówczas zamieszkiwał w spornym lokalu, co jednak w ocenie organu nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. W przedmiotowym lokalu od połowy roku [...] do listopada [...] roku mieszkała studiująca kuzynka wnioskującego W. N.. Lokal od 7 miesięcy jest pusty, przygotowany do generalnego remontu, więc odwołujący nie mógł w nim zamieszkiwać. Organ zauważył, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z tego też powodu o zameldowaniu nie przesądza samo uprawnienie do lokalu i do przebywania w nim. Zamieszkiwanie oznacza tego rodzaju pobyt osoby, której codzienne potrzeby życiowe są zaspakajane w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego, a w szczególności nocowanie, stołowanie się i wypoczynek po pracy. Zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że M. N. nie zamieszkuje w lokalu przy [...] m [...] w C.. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że odwołujący od połowy [...] roku przebywał poza granicami kraju, wprawdzie powrócił do Polski, ale nie do spornego lokalu, co daje zdaniem organu odwoławczego podstawę do przyjęcia, że w innym lokalu, a nie w objętym postępowaniem mieszkaniu koncentrują się jego sprawy życiowe. Zmiana miejsca pobytu M. N. nie miała charakteru przejściowego i okresowego, gdyż stan ten w dacie wszczęcia postępowania już trwał i zmiana miejsca zamieszkania nie może być zakwalifikowana jako tymczasowa. Odnosząc się do kwestii utrudniania M. N. zamieszkiwania w przedmiotowym budynku, organ wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym została przyjęta i ukształtowała się zasada, że właściwym środkiem prawnym - jeżeli wystąpiło uniemożliwienie zamieszkiwania w lokalu jest wystąpienie do prokuratury lub sądu powszechnego w trybie art. 344 Kodeksu Cywilnego z powództwem cywilnym o przywrócenie naruszonego posiadania. Natomiast rezygnacja z właściwego środka prawnego umożliwiającego powrót do lokalu, skutkuje przyjęciem tezy, że zainteresowany pogodził się z utratą dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jako centrum swoich spraw życiowych. Organ odwoławczy wskazał, że jak to wynika z materiału dowodowego M. N. nie wystąpił do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania, ani do prokuratury z wnioskiem, o uniemożliwianie zamieszkiwania w spornym lokalu, co wskazał jego pełnomocnik w piśmie z dnia [...] r. Zatem nie podjął on skutecznych kroków prawnych i nie zwrócił się do prokuratury z wnioskiem o utrudnianie zamieszkiwania, jak również nie wykorzystał dyspozycji artykułu 344 Kodeksu Cywilnego. Odwołujący nie skorzystał więc z przysługującego środka prawnego umożliwiającego mu powrót do mieszkania, co pozwala przyjąć, że pogodził się z utratą dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jako centrum swoich spraw życiowych. Ponadto M. N. w piśmie z dnia [...] r. poinformował, że cyt. "osobiście podjął również kroki w poszukiwaniu mieszkania do wynajęcia" oraz stwierdził, że cyt. "w przypadku sprzedania tego mieszkania przez W. N., zysk osiągnięty z tej sprzedaży będzie równo podzielony tak samo jak było przy sprzedaży działki rolnej pozostawionej przez naszych rodziców, wówczas sprawę będę uważał za zakończoną i wymelduję się z tego mieszkania", co świadczy o tym, że odwołujący nie wiąże swojej przyszłości ze spornym lokalem, a jego zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr [...] przy [...] w C. jest fikcją w celu roszczeń finansowych związanych z tym lokalem. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, M. N. domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że wyjazd skarżącego zagranicę w celach zarobkowych stanowił okoliczność o charakterze zewnętrznym i był uwarunkowany jedynie celami zarobkowymi. Skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób stały, ponieważ pozostawił tam osobiste rzeczy. M. N. utrzymywał więź z dotychczasowym miejscem zamieszkania i powracał do kraju średnio raz w miesiącu na dwa lub trzy dni i wówczas zamieszkiwał pod wskazanym adresem. W obecnej chwili lokal nie nadaje się do zamieszkania, ponieważ w dniu [...] r. urzędnicy Urzędu Miasta C. w obecności skarżącego oraz jego pełnomocnika przeprowadzili oględziny, które wykazały, że w łazience usunięto meble oraz dokonano ich demontażu. Wyjeżdżając do pracy, M. N. zabrał ze sobą jedynie niezbędne przedmioty, gdyż jego zatrudnienie miało charakter okresowy, a skarżący miał zamiar powrotu do Polski. W mieszkaniu pozostawił meble, ubrania, pościel oraz ręczniki, której w czasie wizji nie było - zostały usunięte bez jego woli i wiedzy. Ponadto w trakcie przebywania w Niemczech i Austrii M. N. nie dysponował jednym lokalem. Ponadto należy zwrócić uwagę, że zatrudnienie skarżącego nie miało stabilnego charakteru - był zatrudniony na podstawie kilku umów o pracę na czas określony, a umowy te odnosiły się do krótkich czasookresów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja odpowiada wymogom prawa i tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 35 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm., dalej: ustawa) . W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu obywatela polskiego, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: Po pierwsze – opuszczenie miejsca pobytu stałego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). W orzecznictwie sądowym wskazuje się na pewne znamiona świadczące o stałym pobycie określonej osoby. Chodzi o pobyt w miejscu , w którym realizuje ona stale swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.05.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Natomiast przez opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1559/07, publ. LEX nr 516077). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. , II OSK 851/09 , LEX nr 597910). Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Po drugie – strona nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Osoba mająca miejsce pobytu stałego jest zobowiązana jest dopełnić obowiązku meldunkowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia (art. 27 pkt. 1 w zw. art. 10 ust. 1 ustawy). W świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji nie budzi wątpliwości, iż skarżący opuścił tak zrozumiane miejsce pobytu stałego, przy czym opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny, a ponadto nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z niego. W ocenie Sądu, w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy pozostaje w ogóle wątpliwe czy skarżący spełniał wymogi zameldowania na stałe w przedmiotowym lokalu, skoro warunkiem (przesłanką) takiego zameldowania jest pobyt stały. W myśl art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Został on zameldowany w lokalu nr [...] przy [...] w C. [...] r. i od tego momentu, aż do [...] r. był zatrudniony za granicą. Po powrocie do kraju także w nim nie przebywał ze względu na przebywanie tam innej osoby, a później, po opuszczeniu przez nią mieszkania, lokal został przygotowany do remontu (usunięto sprzęty umożliwiające korzystanie z mieszkania). Nie ma znaczenia to, że skarżący, wedle jego twierdzeń (niczym niepopartych), wracał do kraju na kilka dni i w tym lokalu przebywał. Trudno w tej sytuacji mówić o "zamieszkiwaniu" przez M. N. w tymże lokalu, skoro wiąże się ono ze stałym "fizycznym" przebywaniem w mieszkaniu. Tezę tę mogą potwierdzać inne okoliczności sprawy. Po pierwsze – skarżący zdaje się traktować zameldowanie w tym lokalu jako formę zabezpieczenia swoich interesów majątkowych, związanych z roszczeniami wobec mieszkania pozostawionego przez dziadków. Jak wynika z jego pisma znajdującego się w aktach sprawy z dnia [...] r., godzi się na wymeldowanie pod warunkiem równego podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży tego mieszkania. Po drugie – M. N. nie przedstawił ani jednego rachunku związanego z utrzymaniem i eksploatacją lokalu (czynsz, energia elektryczna i inne media). Należności z tego tytułu były opłacane przez W. N., jego żonę M. bądź syna R. Po trzecie wreszcie, M. N. nie podjął żadnych działań prawnych (pozew do sądu cywilnego, wniosek do prokuratury) w celu umożliwienia mu powrotu do lokalu. Sama czynność zameldowania oparta jest w istocie rzeczy o deklarację właściciela lokalu, która, w kontekście spełnienia przesłanek stałego pobytu, nie podlega na kontroli na momencie składania wniosku, w związku z czym trudno ją kwestionować na tym etapie. Natomiast fakt "niezamieszkiwania" przez skarżącego w lokalu po dokonaniu zameldowania na pobyt stały może (powinien) być traktowany jako opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy. Pozostaje poza sporem, że w kontekście powyższych ustaleń opuszczenie lokalu przez skarżącego ma niewątpliwie charakter dobrowolny, a także trwały ze względu na brak możliwości powrotu do mieszkania . Organy administracyjne są zobowiązane do zapewnienia zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności. W tym celu niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 3657/2002). Wobec powyższego, skoro zostały spełnione ustawowe przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, właściwy organ gminy zobowiązany był do podjęcia decyzji w sprawie jej wymeldowania z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonym przy Alei [...] w C. . Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.